Вязьмо
- Автор: Зарецкий Михаил
- Год: 2006
- Язык: белорусский
- Год: Мастацкая літаратура
- Жанр: Классическая проза
Электронная книга - «Вязьмо». Краткое содержание книги:
Цімафей Міронавіч Гвардыян — менавіта Цімафей Міронавіч, а не проста Цімох або, скажам, Цімка, Цёмка, Цімошка ці інакш. Гэта не кулак ці, праўдзівей, не проста кулак, а былы кур'ер высачайшае камісіі па такіх-та і такіх-та справах. Год з дзесяць ён жыў у Маскве і, прыязджаючы ўлетку дамоў на пабыўку, падвешваў на відным месцы перад хатай гамак і гойдаўся ў ім важна, глыбакадумна. I цяпер яшчэ Цімафей Міронавіч любіў часам выказацца мудронаю мовай і накшталт таго, як усе сур'ёзныя прамоўцы ўжываюць спецыяльныя словы — «так сказаць», «значыць», «разумеецца», «стала быць» ды інш., — Цімафей Міронавіч таксама меў сваё слова, але мудрэйшае і званчэйшае, чымся ў іншых: ён паміж гутаркі любіў устаўляць слова «будучы».
Да Цімафея Міронавіча Гвардыяна Галілей — не ўрымціў — заскочыў навертам перад сходам. Гвардыян сядзеў на прыпечку і поркаўся з нейкімі скуратамі. Галілей спехам прывітаўся і, ператрусіўшыся цераз хату, сеў на пярэдняй лаве, бадай не на покуці: так рабіў ён выключна ў Гвардыяна, і была ў гэтым нейкая дзіўная, зразумелая толькі яму, дэманстрацыя.
Гаспадар падкалупнуў:
— Сядайце, Ахрэм Данілавіч!
— Сяджу ўжо, Цімафей Міронавіч!
— Як зямля круціцца, Ахрэм Данілавіч?
— Дзякую, Цімафей Міронавіч! Дай Бог усім добрым людзям...
Памаўчалі.
— На сход ці пасунецеся, Цімафей МІронавіч?
— Хто яго... Што мне там дужа рабіць, на тым на сходзе? Можа, будучы, якое дробнае пытанне вырашаць і без мяне. Ахвоты нешта няма.
— Нядужаеце, Цімафей Міронавіч?
— Дзякую. Як самі, Ахрэм Данілавіч?
Зноў памаўчалі. Па якой хвіліне, зморшчыўшы твар, каб адкусіць нітку, Гвардыян запытаў:
— Мы вось сядзім, як прусы ў запечку. А вы ж, будучы, светам перабываеце, Ахрэм Данілавіч! Што дзе чуваць такога пракраснага?
— Як чхнеш, так і пачуеш. Свой сквіл мілей за чужую песню.
— Нашто той сквіл? Хто гэта будзе сквіліць?
— Дзе вяселле, там і музыка, Цімафей Міронавіч!
Гвардыян самаўпэўнена ўсміхнуўся.
— Аб чым, будучы, сход склікаюць, Ахрэм Данілавіч?
— Калектывізацыя, Цімафей Міронавіч!
На колькі секунд занялося вострае напружанае маўчанне. Пасля Гвардыян сталым павольным рухам адсунуў убок скураты, паклаў на калені рукі і на голы пергамінавы твар свой напусціў выраз глыбокае развагі.
— А што ж, і пойдуць. Чаму, будучы, не пайсці, Ахрэм Данілавіч? Галоўнае, няма табе ніякага клопату — адпрацуй сваё, атрымай, што табе належыць. Ні заботы, ні турботы. Цябе і накормяць, будучы, і надзенуць. і другое, і трэцяе... А гаспадарка — ёй трэба догляд. I не ўспіш, і не ўясі, не адпачнеш ніколі, як людзі. Гэта, браце мой, апарат...
Хітры чалавек Гвардыян! Гаворыць, дык проста — шчырай душою. Не іначай, ён першы будзе стаяць за калгас.
— Вы, Цімафей Міронавіч, пэўна, таксама ў калгас пераступіце?
Гвардыян усхапіўся:
— А чаму ж не? Што ж вы думаеце? Ці ж мне век, будучы, мардавацда на гаспадарцы? Баба з калёс — калёсам лягчэй... Хай кіруюць — божухна-бацюхна! Ці ж нам шкода, ці што? Абы з сэнсам было, абы парадак!
Ён зноў завінуўся каля сваіх скуратоў, але ў руках яго не было ўжо ранейшай павольнасці — яны бегалі залішне дробна і, мабыць, без ладу. Ён яшчэ раз скрывіўся, хоць ніткі ўжо не кусаў, працягнуў фальцэтам:
— Пойдуць усе, даражэнькі мой, пойдуць...
I пастараўся ўсміхнуцца як мага безуважна:
— Хе-хе... А хто не схоча — к ліхой долі, таго набок. Ці праўда, Ахрэм Данілавіч?
— Пужаецеся, Цімафей Міронавіч?
Гвардыян аж падскочыў:
— Я? Баюся? Чаго мне баяцца? Каго мне баяцца? Што, я ўкраў у каго? Што, я забіў каго, абрабаваў? Што са мной зробяць? Га? Што са мною зробяць?
Галілей раптам устаў і борздзенька пабег да дзвярэй, на хаду выгаварваючы:
— Чатыры чатыркі, дзве растапыркі, адзін махтын, два вухтаркі...
Гвардыян, як апантаны, закрычаў яму ўслед:
— Гэта — карова! Ту, Галілей! Го-го-го!..
I не спазнаць было, ці гэта ён так засмяяўся, ці агатукаў у шалёнай злосці.
Галілей ужо добра ведаў, што Цімафей Міронавіч канечна прыбяжыць на сход, што ён чуе сілу сваю, але троху пабойваецца, і што за гаспадарку сваю, за жыццё сваё сытае будзе трымацца зубамі аж да астатняга дыху.