Хроніка дзетдомаўскага саду

— Куды ты, Ліза, глядзіш, як трывае толькі тваё сэрца, упадзе ў ваду, захлынецца. Усё жыццё будзеш вінаваціць сама сябе.

— А што я магу зрабіць,— адказвала Ліза,— гадавала, глядзела, трымала пры сабе, колькі здолела. А цяпер няхай бог глядзіць яго.

Невядома, як бог, але лес і вада прыгледзелі яго. Аднойчы ён ішоў па лесе, па дуброве, дыхаў адным паветрам разам з дубамі. Дуброва кончылася, пацягнуўся алешнік, чарналессе, вольхі, магутныя і высозныя, таму што раслі пры рэчцы, услугоўвалі рэчцы, служылі ёй у якасці помпаў. Уладзік дыхаў гаркавым пахам трохі пакрыўджанай на людзей альхі, таму што людзі не лічылі яе за сапраўднае дрэва: ні на дровы ў печ, ні на што іншае. Спрацавана ж і без таго дрэва, ці ж лёгка гэта быць жывой помпаю. Дыхаў Уладзік і водарам сярэбраных лазовых і ракітавых кустоў, што трапляліся на яго шляху. I там, каля ніцай і чэзлай лазы, адчуў, што паветра вакол здаецца адно, а ўсё ж такое рознае. Кожнае дрэва мае свой пах, сваё дыханне. І дыханне аднаго дрэва не перабіваецца, не блытаецца з дыханнем другога дрэва. I ён спыніўся, уражаны такім просценькім адкрыццём. Не паверыў сабе, як здолеў, ухапіў у абедзве рукі лазовых галінак, падцягнуў, прыпаў да іх. Пабег ад лазы ў дуброву, бег і адчуваў, як адслаёна, хвалямі, наплывае на яго ўжо іншае дыханне, дыханне дубровы. Упаў у дуброве на спіну, наглядаючы за воблачкам, што слізгацела па небе. Ад ракі павявала ў твар яму свежасцю і спакоем вады, ад вольхаў патыхала гаркавым пахам працы, ад дубровы веліччу і вечнасцю, жалудовай сытасцю і, здавалася, смехам. I ўсё гэта было яго, належала яму. «Госпадзі, няўжо гэта ўсё — мая зямля? Ды ці праўда ж гэта, ці не сон гэта? Да чаго ж ты прыгожая, мая зямля, сад. Вечны сад». I як далёка саду, створанаму чалавекам, да гэтага дзікага, самасейнага. Праляцеў над галавою чорны дзяцел-жаўна. Не змеціў Уладзіка, а мо і змеціў, ды не звярнуў на яго ўвагі, прыстроіўся да дуба, упёрся хвастом у дрэва і застрачыў як апантаны, як з кулямёта, і так часта, так звонка, што кожны раз уздрыгвала сэрца. Уладзіку закарцела не марудзячы падзяліцца з кім-небудзь тым, што ён убачыў і адкрыў. Ён падхапіўся і пабег у вёску. Першы, з кім сустрэўся ён там, быў Іванчык-дэзерцірчык. Стаяў пасярод вуліцы, калупаў чаравікам пясок, не ведаючы, у які бок падацца, куды скіраваць сябе.