Пабуджаныя
- Автор: Далідовіч Генрых
- Год: 1988
- Язык: белорусский
- Год: Мастацкая літаратура
- ISBN: 5-340-00012-5
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «Пабуджаныя». Краткое содержание книги:
Але ўтаіць гэты сакрэт не ўдалося. Тэлефаністкі i штабнікі расказалі пра яго сваім знаёмым, тыя — сваім, i пад вечар увесь штаб фронту, губернатар, земцы, мінская цывільная ўлада, той-сёй з інтэлігенцыі ўжо добра ведалі: сапраўды, у Петраградзе выбухнула рэвалюцыя, цар i манархія палі.
Каб не дапусціць у горадзе бязладдзя, гвалту i рабункаў, Эверт увечар адправіў на мінскія вуліцы кавалерыйскія раз'езды. У асветленым i пад добрым назіркам гарадскім цэнтры ўночы было спакойна, а вось на цёмных ускраінах (зусім не ад рэвалюцыйнай весткі) мінскія грабежнікі абрабавалі некалькі лавак, пры гэтым пакалечыўшы гаспадара i двух вартаўнікоў...
2.
Трэцяга сакавіка лаўкі, крамы, рэстараны, кінатэатры ў Мінску не адчыніліся. Але горад ажыў. У цэнтры — каля Аляксандраўскага сквера, на Саборнай плошчы, каля Петрапаўлаўскай царквы i ў іншых мясцінах — пачалі збірацца людскія натоўпы.
Да ix падыходзілі выпадковыя прахожыя, салдаты. У кожным гурце знаходзіўся незнаемы ўсім чалавек, які ўсё ведаў i расказваў пра апошнія петраградскія падзеі смела, натхняючы слухачоў на бунтоўны настрой; сям-там расказ, рэплікі перарасталі ў большае —у мітынгі. Праўда, мітынгоўцаў слухалі па-рознаму: у адным месцы тых, хто вітаў царскае падзенне, хвалілі, a ў іншым — выслухоўвалі моўчкі, а то нават i асуджалі. Адпаведна, i тых, хто вырываўся бараніць цара i яго ўрад, сустракалі неаднолькава: дзе спачувалі, падтрымлівалі, а дзе з абурэннем перапынялі.
Калі ішоў на працу, Васілевіч прымкнуў да натоўпу каля прыгожага касцёла Сымона i Алены.
Тут, на камені, узвышаўся i гаварыў невядомы яму малады чорнавалосы юнак у студэнцкай куртцы.
— Грамадзяне! — яшчэ не зусім па-мужчынску амацнелым голасам пафасна ўсклікаў ён.— Самадзяржаўе прагніло, цар i яго сям'я выраджаюцца, Расія знемагла ад багацця, распусты жменькі дармаедаў i ад галечы, пакут усяго расійскага народа...
Запыніўшыся ззаду пажылога мужчыны ў паношаным паліто i капелюшы i сама прыслухаўшыся, Васілевіч міжволі азірнуўся: па Захараўскай вуліцы з цэнтра каціўся аўтамабіль.
Засігналіўшы, машына запынілася амаль каля самага Васілевіча. З яе шпарка выскачыў малады шафёр i з гэтага боку адчыніў дзверцы. З машыны даволі марудна вылез, як здалося Васілевічу, пажылаваты, сярэдняга росту мужчына ў чорным паліто з каракулевым каўняром i ў каракулевай папасе. Вочы яго былі стомленыя, а над імі глыбеліся цёмныя, сям-там навіслыя пляміны. Ці п'е, ці не спаў усю ноч, падумалася Васілевічу.
Пачуўшы сігнал, натоўп перастаў слухаць прамоўцу i павярнуўся — да прыезджага, відаць, высокапастаўленага чыноўніка.
— Добры дзень, шаноўная публіка! — той падняў правую руку, дзе былі згорнутыя чорныя пальчаткі.
I калі сёй-той адказаў i даволі задзірліва («Здарова!», «Здароў быў!»), прыезджы з асцярогай акінуў ix усіх позіркам, чамусьці найболей упіваючыся ў найбліжэйшага Васілевіча.
— Панове! Грамадзяне! — сказаў досыць тучна.— Я — старшыня Мінскай губеранскай земскай управы i Ваенна-прамысловага камітэта Самойленка. Я пацвярджаю чутку, што ўжо ўчора, а сёння з раніцы яшчэ больш узбудзіла горад: так, Мікалай Другі адмовіўся ад трона. Гэта — вялікая гістарычная падзея! Але вялікія падзеі ўскладаюць на нас усіх i вялікія абавязкі. У краіне, a ў нас найперш, павінен захоўвацца лад, рэвалюцыя павінна развівацца мірна...
— Але пад вашу дудку, пан кадэт! — перапыніў юнак-прамоўца. Зноў палова гурту азірнулася на яго.
— Мы робім i будзем рабіць усё, каб было як мага найлепей Айчыне, народу,— прамовіў Самойленка.
Ясна, з-за чаго ў яго стомленасць, а заадно i дакор у вачах, падумаў Васілевіч. Канечне ж, перажывае за крах таго, каму служыў верна. Ды i баіцца, каб Мінск не ўспыхнуў, як порах.
— Словаблуддзе! — выкрыкнуў юнак,— Народу патрэбны справы, а не словы! Народ павінен сам рашадь свой лёс.
Самойленка ўжо з адчаем, нават умольна зірнуў на Васілевіча: