Хмары над Бацькаўшчынай
- Автор: Цэлеш Мікола
- Год: 1995
- Язык: белорусский
- Год: Беларускі Інстытут Навукі й Мастацтва
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «Хмары над Бацькаўшчынай». Краткое содержание книги:
-- Ага, папаўся, браце! -- прамовіў із задавальненьнем і пачаў выймаць з роту рыбіны гачак. І раптам выкрыкнуў: -- Э-э-э! Бачыш? У яго ў роце мой шнур з гачкам!
-- І мой, дзядусь! І мой! -- пасьпяшыў адказаць Ромка. -- Вось гэты, з драцяным павадком...
-- Хэ-хэ! Бач ты, зладзюга! Павадзіўся гачкі ў рыбакоў адкусваць і вудзільню ламаць! Больш ня будзе табе гэтага! І паклаў шчупака ў сваю торбу.
Менск, 1932
Цётка Магда
Яна сядзела каля стала, накрытага чыстым абрусам, зусім ужо сівая, хоць ёй і было яшчэ ўсяго пад сорак. Стол стаяў пасярод пакою, а крыху наводдаль ад яго, каля сьцяны, зялезны нікеляваны ложак, засланы жоўтай, з зялёнымі разводамі, коўдрай. На ложку ляжалі: белая шлюбная сукенка з прышпіленымі да яе трыма белымі ружамі, вянок з каронай, на якой паблісквалі бусінкі танных шкляных пэрлаў, з зьверху ўсяго гэтага невялікі кавалак паперы, зусім ужо зжоўклы пад уплывам часу. На ім віднеўся залаты шлюбны абручык. У баку на падушцы ляжалі яшчэ дзьве-тры рэчы дзяцінага туалету: сукеначка зь сіняга тонкага сукна й такая-ж сіняя спаднічка.
Было ўжо подвечар, і пасярод стала, пад глыбокім зялёным абажурам гарэла старасьвецкая газавая лямпа, разьліваючы наўкола мяккае і прыемнае паўсьвятло; яно крыху скрэсьлівала ператомленасьць на твары жанчыны й рабіла яго маладзейшым. З мэбляў у пакою, апроч стала й ложка, стаялі чатыры венскіх крэслы й досыць уёмісты сундук зялёнага колеру, які звычайна ў нас даецца ў пасаг нявестам. Ён быў уціснуты ў кут паміж ложкам і сьцяной. У другім куце, бліжэй да ляжанкі, стаяла нешта падобнае да тумбачкі, і на ёй паблісквалі чысьцінёй талеркі, нажы, лыжкі й відэльцы. Чырвонай вялікай лічбай каляндар на сьцяне паказваў: «Студзень. 1. 1960». Было відавочным: жанчына рыхтавалася да спатканьня новага году й некага чакала.
Час цягнуўся павольна, і Магда -- так звалі гэтую жанчыну -- паклала перад сабой некалькі вучнёўскіх сшыткаў -- яна выкладала родную мову й літаратуру ў сярэдняй школе -- і пачала выпраўляць памылкі, час ад часу заглядаючы цераз акно на вуліцу. І тады, паміма сваёй волі, захаплялася прыгожасьцю начы, і ёй хацелася выскачыць, як бывала, на вуліцу й пабегаць па марозна-скрыпучым сьнезе.
Раптам улавіла вухам далёкі шум аўтобуса -- чыгункі ў гэтым невялікім месьце ня было, -- і цераз якіх-колечы дзесяць-пятнаццаць хвілін пачуліся доўгачаканыя знаёмыя галасы. Магда хуценька ўскочыла зь мейсца, схавала сшыткі зноў у шуфляду, крыху паправіла перад люстэркам свае сівыя валасы і, накінуўшы на плечы цёплую вязаную хустку, выбегла на ганак спатыкаць гасьцей.
-- О птушаняткі! -- прамовіла нарасьпеў мэлёдычнай беларускай мовай. -- Заходзьце-ж хутчэй, заходзьце! Пазамерзьлі мо’ у гэтай зялезнай скрыні аўтобуса?
«Птушаняткі» гэтыя былі два досыць высокія хлопцы й гаварылі, як на падбор, абодвы густым басам.
-- Нічога, мамка! Усё ў парадку із тваімі птушаняткамі. Перажывем, не прападзем!
-- Дык разьбірайцеся-ж, бо ў хаце сёньня натоплена добра з прычыны сьвята.
Было ўжо каля адзінаццатай, і яна зараз-жа ўзялася за падрыхтоўку стала.
-- А я чакала, чакала, -- працягвала гаворку. -- Божанькі, ці прыедуць хаця?!
Паставіла на стол пахкі студзень із сьвіных ножак і расклала па талерках пласьцікі шынкі й каўбас.
-- Ну, як-жа вам там паводзіцца ў тым Менску?
-- А от жывем, дый усё! -- адказаў старэйшы, Зьміцер, гісторык і беларусазнаўца.
Магда ўсьміхнулася.
-- Вось гэтак і ён адказваў: «Яміла, дый усё!»
-- Хто гэта?
-- Ды адзін хлапчук, зь якім вы мо’ сёньня спаткаецеся...
І яна зноў усьміхнулася. А потым сур’ёзна:
-- Жаніцца вам трэба, тады ня будзе «жывем, дый усё!» -- будзе нейкі інтэрас!
«Птушаняты» напоўнілі пакой бадзёрым рогатам.
-- Ну, а чаго-ж тут сьмяяцца?
-- Як-жа, мамка, жаніцца, калі навет ложак няма дзе паставіць? -- адказаў малодшы, Алесь, як больш баёвы, беларускі таленавіты паэта.