Samozwaniec. Tom II

Wierzchowce rżały, tratowały kopytami ziemię, wzbijając tumany śniegu, ludzie klęli, wrzeszczeli. Zaporożcy i piechota wojewody z trudem prowadzili przez okryte bielą krzaki działa ciągnięte przez poszóstne zaprzęgi.

Pułki Szujskiego i Mścisławskiego czekały na równinie między Dobryniczami a traktem do Siewska, który w tym miejscu przebiegał prawie równolegle do Siewu. Za plecami miały wioskę i rzekę, po lewej zamarzniętą dolinę potoku, po prawej otwarte pola, pokryte lodem bagna i trzęsawiska.

Z krzykiem i hałłakowaniem z lasu wynurzyli się Kozacy. W szarych świtach, w przyprószonych bielą kapuzach i kołpakach. Czasem gdzieś w tłumie błysnął zielenią lub brązem żupan setnika czy esauła.

Roty stawały na pozycjach. Na lewym rogu polskie — na przemian husarskie i petyhorskie. W drugiej linii chorągiew Kruszynina, sotnie dworian Rubec-Massalskiego, Chruszczewa i innych bojarów. Moskale błyszczeli zierkałami i bajdanami, zdobionymi szyszakami. Aby odróżnić się od wojska carskiego, naciągali na pancerze i kaftany białe koszule.

— Śmiertelne koszule nakładają — mruknął Świrski. — Zły znak.

— Nie kracz. — Dydyński trącił ostrogą Kapera, który nie chciał stać w szyku, najpierw zwiesił głowę, potem grzebał nogą, aż wreszcie zaczął szykować się do kopnięcia gniadej kobyły pana Rudominy.

Stali z kopiami opartymi tylcem o ziemię; niektórzy wbijali je w śnieg, by dać odpocząć strudzonym rękom.

Po stronie wojsk Szujskiego rozległo się pierwsze stłumione puknięcie. Widzieli, jak wykwitła tam chmurka prochowego dymu. Kula spadła w zaśnieżone pole przed zaporoską piechotą, wzniecając fontannę śniegu.

— Mości Ostromęcki, daj im odpowiedź! — zakrzyknął Dymitr.

Samborska śmigownica odezwała się niskim, stłumionym basem. Po niej grzmotnęła druga, wyrzucając okrągłe kółko dymu, które powoli i majestatycznie płynęło nad zaśnieżonym polem.

Jakiś Kozak żartowniś przemknął na koniu, wetknął spisę w okrągły jak precel obłoczek dymu, burząc zrozumiałe skojarzenia i salwy śmiechu wśród pobratymców.

Piechota mołojecka wychodziła z lasu, stawała w gromadach pod piernaczami setników i buławami pułkowników, za armatami Ostromęckiego. Przez śniegi i lód ciągnęła własne działka i hakownice.

Na prawym skrzydle z lasów wyłaniali się semeni i Dońcy. Szara i brązowawa konnica zachodząca wojska Mścisławskiego od strumienia i bagnisk, i szerokiego zakola rzeki Siew.

Dymitr wyskoczył przed husarzy i petyhorców na wiernym siwku przybranym aksamitnym czołdarem. Koń, jak to turek — tańczył pod nim, próbował ustępować bokiem.

— Mości panowie bracia. Moi wierni przyjaciele! — krzyczał carewicz, starając się przebić głosem coraz mocniejszą korespondencję armat. — Bądźcie odważni i mężni! Zdajcie się na Boga. Wszechmogący jest z nami. On nas nigdy nie opuszczał, on niezawodnym naszym opiekunem. Za ojcowiznę moją, za krew i sławę — naprzód!

— Uciszyć się! — zakrzyknął Gogoliński. — Nacisnąć szyszaki! Sprawdzić pistolety!

— Mości panie Dworycki, poczynaj, waść, pierwszy! — krzyczał Dymitr do hetmana.

— Drzewka w tok! — zakomenderowali rotmistrzowie.

Husarze i petyhorcy podjęli kopie.

Działo huknęło blisko, aż konie wstrząsnęły łbami. Po nim zabiły suchymi gromami organki, którym z kolei odpowiedziały carskie armaty Mścisławskiego.

— Równo następuj!

— Dalej! Mości panowie! Daleeeej!

Lewe skrzydło ruszyło stępa, wolno, niby na paradzie. Linie jeźdźców poczęły zstępować w dół stoku. Dworycki popatrzył przez perspektywę na wroga, odsunął szkło od oka i uśmiechnął się.