Libro havis titolon: «Kuirist’ perfekta»[4]
Kaj estis speciala priskribo korekta
De pol-tabloj. Tenĉina Graf’, laŭ ĉi detala
Priskrib’, festenojn donis en lando itala, ¬120
Pri kiuj Sankta Patro Urban’ Oka miris[5].
Laŭ ĝi Karol-Amato-Radzivil kuiris
En Njesvjeĵ, ĉe akcepto reĝa Stanislava,
Aranĝante festenon, kies famo prava
Ĝis nun en Litvo vivas, en rakont’ vulgara[6].
Vojski legas, anoncas post kompreno klara,
Kaj spertaj kuiristoj laŭ tio laboras;
Kvindek tranĉiloj vigle sur tabloj sonoras;
Kuirej’-buboj nigraj portas, laŭ ordonoj,
Lignon; aliaj lakton, vinon, el kaldronoj ¬130
Verŝas en kaserolojn, potojn, kuirilojn;
Ĉe forn’ sidantaj buboj movas fajr-blovilojn:
Vojski, por pli akceli ekbrulig’-aferon,
Sur brullignon verŝigas fanditan buteron;
(Tian lukson bonhava dom’ ne persekutas).
Buboj en fajron sekan branĉ-rompaĵon ŝutas;
Aliaj sur ponardojn metas grand-rostaĵojn,
Bovajn kaj kapreolajn, kaj apro-dorsaĵojn;
Ĉi tiuj senplumigas: flugas lanugaro,
Nudiĝas urogaloj, tetroj kaj kokaro. ¬140
Kokoj estis malmultaj: post invad’-atako,
Kiun faris Dobĵinski, sangavida Sako,
Sur kokejon de Zonjo, kiam en impeto,
Li detruis mastrumon ĝis lasta koketo,
Ne povis per birdaro ekflori de novo,
Fama iam, pro siaj birdoj, Soplicovo.
Cetere da viandoj abundeco granda,
Arigita el domo, butikar’ vianda,
El arbar’, de najbaroj, proksime kaj fore:
Vi dirus, birda lakto nur mankis ĉi hore. ¬150
En Soplicov’ kuniĝas, por festen’ sinjora,
Du kondiĉoj: abundo kaj arto labora.
Jam ekiĝis de Sankta Flor’-Virgin’ soleno[7].
Vetero estis bela; en frua mateno
Ĉielo pura ĉirkaŭ tero sin etendis;
Kiel maro silenta, konkave ĝi pendis.
Nur ankoraŭ kelk steloj lumas el profundo,
Kiel perloj, brilantaj tra l’ ondar’ el fundo:
Flanke nubet’ alflugas blanka, ununura
Kaj flugilojn ekmergas en ĉiel’ lazura,
Similajn al plumaro de Gardant’-Anĝelo, ¬160
Kiun, per noktaj preĝoj, retenis teranoj,
Kaj kiu rerapidas al samĉielanoj.
Ĉielfunde jam lasta estingiĝis stelo,
Kaj en mezo de frunto paliĝas ĉielo,
Ombroj-kusenon tuŝas per dekstra tempio
Bruneta, dum maldekstran jam ruĝigas io;
Pli fore, rondo, kvazaŭ palpebro disiĝas
Kaj, en mezo, blankaĵo okula vidiĝas
Kun ĉielark’-pupilo: jam ŝprucis radio,
Sur ĉielrond’ fleksite, trabrilis lumstrio ¬170
Kaj, en blanknubo, kiel orsago pendiĝas.
Post ĉi paf’ tagsignala, flamoj-fasko ŝprucas,
Mil raketoj en mondoĉirkaŭo sin krucas,
Kaj sunokul’ suriris. — Ĝi iom dormemas,
Fermetiĝas, radiaj okulharoj tremas;
Sep koloroj kunbrilas: safiro bluhava,
Sangeruĝa rubeno kaj topazo flava;
Sekve suno disbrilis kristal’-diafane,
Poste briliantlume, fine fajr-fontane,
Kaj kiel luno grande, flagrante laŭ stelo: ¬180
Tiel iris soleca suno sur ĉielo.
вернуться
[2]
La dekstran flugilon de Napoleona armeo komandis reĝo de Vestfalujo, frato de Napoleono I, Hieronimo (Jérôme) Bonaparte, sub kies komando estis princo Jozefo Poniatowski, ĉefo de pola armeo, kalkulanta ĉirkaŭ 70.000 viroj[n]. — Grodno, la urbo apud Njemeno, ĉelime de Litvo, Polujo kaj Blank-Rutenujo. — Słonim, urbo en Grodna gubernio.
вернуться
[3]
Kniaziewicz Karol, pola generalo, nask. 1762, mort. en Parizo, partoprenis en nacia leviĝo 1794, komandis la unuan polan legionon en Italujo, kie li plenumis multe da brilaj faroj (v. [42], Lib. I); en 1812 li aliĝis al Napoleona armeo kaj estis komence lokita en la generala stabo de la vestfala reĝo; poste li ricevis komandecon super la 18-a divizio de la korpuso de princo Poniatowski; li distingiĝis en bataloj ĉe Smoleńsk, Moskva kaj apud Berezina. — Małachowski Kazimierz, nask. 1765, mort. 1845 en Francujo, aliĝinte al armeo en j.1786, kiel simpla soldato, atingis rangon de generalo, batalis en la polaj legionoj, distingiĝis en milito 1812, batalis en la pola revolucio 1830. — Grabowski Michał, generalo, pereis en la batalo ĉe Smoleńsk 1812. — Princo Romuald Giedrojć, generalo el tempoj de la Varsovia Duklando.
вернуться
[4]
Libro nun tre malofta, eldonita en j.1682 en Kraków sub titolo: «Compendium ferculorum, aŭ kolekto de manĝaĵoj de (nobele) naskita Stanisław Czerniecki, Sekretario de Lia Reĝa Moŝto kaj kuirejestro de L. Moŝto Princo Lubomirski». La libro estis poste kelkfoje represita sub ŝanĝita titolo.
вернуться
[5]
Jerzy (Georgo) Ossoliński, grafo de Tęczyn, eminenta ŝtatviro; sendite de reĝo Władysław IV en delegitaro al la papo Urbano VIII, li faris brilan enveturon en Romon (1633 j.), aperante ĉie kun eksterordinara pompo kaj lukso. Czerniecki, aŭtoro de la «kuiristo perfekta», estis ankaŭ lia kuirejestro.
вернуться
[6]
Princo Karol Radziwiłł, nomata «Sinjoro Amato» (Panie Kochanku), laŭ proverbo, kiun li ĉiam uzis, la plej riĉa magnato de sia tempo en tuta Polujo, akceptis (1785) en sia kastelo en Nieśwież la reĝon Stanisław Poniatowski, kaj ĉi tiu akcepto kostis al li milionojn.
