Сымон-музыка

Непрыхільны, як сіротка, Не прыласканы нікім, Ведаў хлопчык, як салодка Жыць вось так, сабой самім. На Сымонку даўно ў хаце Ўсе махнулі ўжо рукой. Не радзіцца б лепш дзіцяці З такой чуткаю душой У куточках, дзе спрадвеку Беднасць лютая гняце. Цяжка жыць у цемнаце, У знявазе чорнай, здзеку, Дзе адбітак свой з-за хлеба Накладае талака, Дзе так пільна праца трэба, Плечы моцныя, рука, Дзе рот лішні на прымеце, І так топчацца сям’ёй, – Лепш бы там не жыць на свеце Дзеткам з чуткаю душой! І Сымонка чуў і бачыў, Як крыўляліся дзядзькі, Ведаў, што ў сям’і ён значыў; Нават родныя бацькі Папракалі сына хлебам Пры абедзе за сталом. Ён – завала, ён – нязгрэба, Ён радзіўся гультаём! Горка стане бедачыне, Не прыхіліцца нідзе, Тады толькі жаль астыне, Як пажаліцца дудзе. На прыволлі, сеўшы ў полі, Смутна стане хлопчык граць; Льюцца, таюць зыкі болю, Аж калоцяцца, дрыжаць Ды заплачуць, затрасуцца, Капнуць дробнымі слязьмі, То ўгару яны памкнуцца, То зноў нікнуць па зямлі І жалобна заміраюць Немай жальбаю глушы, То зноў ціха зачыняюць Гоман сэрца і душы. – Ось, глядзіце, здольна грае, Як дудар той запраўскі! Так, галубкі, выцінае, Што рве сэрца на кускі. – Смутак жнеек тых апране, Разагнуцца і стаяць, Як Сымон на дудцы стане Жальбу сэрца выяўляць, – Так жа грае ён прыгожа, Серп застыне ў іх руках І павісне жменька збожжа На разогнутых плячах. Але дудка замірае, Як бы той дзявочы ўздых, І паволі заціхае У прасторах дзесь пустых. Граў Сымонка, а дзед слухаў І ківаў у тахт яму, Як бы ён з вялікай скрухай Думаў нейкую думу. – Добра граеш, хвацка граеш! – Дзед, ачнуўшыся, казаў: – І вялікі талент маеш!.. Я, брат, зразу адгадаў, Што музыкам ты радзіўся... Малайчына ты, Сымон! Адно б толькі не пабіўся І ты сам, як той твой звон. – Здрыгануўся хлопчык злёгку, К дзеду ціснецца бачком, Такі шчупленькі ён, крохкі, Вочкі ж бліскаюць агнём. І хлапчынка не стрымаўся: – Не, дзед, будзеш рагатаць... Я даўно, дзядок, збіраўся Дзеду нештачка сказаць,