Ludzie [Humans - pl]

Rozdział Dwudziesty Drugi

— Mamy tylko jeden dzień tu, w Waszyngtonie, zanim zacznie się konferencja — powiedziała Mary — a chciałabym ci tak wiele pokazać. Postanowiłam zacząć właśnie od tego miejsca. Ono najwięcej mówi o kraju, w którym jesteśmy, oraz o tym, co to znaczy być człowiekiem… mojego gatunku.

Ponter patrzył na dziwny pejzaż przed sobą, nic nie rozumiejąc. Porośniętą trawą ziemię przecinała blizna — głęboka szrama, która biegła prosto przez osiemdziesiąt kroków i pod kątem rozwartym schodziła się z drugą, podobną.

Szramy były czarne i odbijały światło — jak… jak brzmiało to słowo? Oksyymoron? Tak, sprzeczność znaczeń. „Czarny” oznaczał pochłaniający światło; natomiast tutaj było ono odbijane.

Tak właśnie to wyglądało. W czarnym lustrze odbijały się twarze Pontera i Mary: dwie formy ludzkości — nie tylko kobieta i mężczyzna, ale dwa odrębne gatunki, dwie wariacje na temat „człowiek”. Jej własne odbicie, przedstawicielki gatunku, który ona nazywała Homo sapiens, a on Gliksinami: dziwne pionowe czoło, maleńki nos i — w języku Pontera nie było na to określenia — broda.

I jego odbicie — mężczyzny z gatunku nazywanego przez nią Homo neanderthalensis, a przez niego Barast — słowem, które w jego języku znaczyło „człowiek”: szerokie oblicze z podwójnie wygiętym wałem nadoczodołowym i ze słusznych rozmiarów nosem zajmującym trzecią część twarzy.

— Co to takiego? — spytał Ponter, wpatrując się w ich odbicia w lśniącej czerni.

— To pomnik. — Mary odwróciła się od czarnej ściany i wskazała znajdujące się dalej obiekty. — To wszystko są pomniki. Te dwie ściany wychodzą na dwa najważniejsze. Tamten obelisk jest pomnikiem Waszyngtona, pierwszego prezydenta Stanów Zjednoczonych. A tam stoi pomnik Lincolna, upamiętniający prezydenta, który wyzwolił niewolników.

Tłumacz Pontera emitował krótki pisk.

Mary westchnęła. Wciąż jeszcze zostało do wyjaśnienia sporo zawiłych kwestii, sporo — jak ona to nazywała — brudów do wyprania.

— Później zobaczymy oba te pomniki — obiecała. — Ale chciałam zacząć właśnie tutaj. To jest pomnik weteranów Wietnamu.

— Wietnam to chyba jedna z waszych nacji?

Mary przytaknęła.

— Z południowowschodniej Azji… południowowschodniego Galasoy. Na północ od równika. Państwo w kształcie litery „S”… — nakreśliła znak palcem w powietrzu, żeby Ponter zrozumiał, co ma na myśli — …nad brzegiem Pacyfiku.

— My to miejsce nazywamy Holtanatan. Ale na mojej wersji Ziemi jest tam bardzo gorąco, bardzo wilgotno, deszczowo, pełno bagien i insektów. Nikt w tych rejonach nie mieszka.

Mary uniosła brwi ze zdziwienia.

— U nas żyje tam ponad osiemdziesiąt milionów mieszkańców.

Ponter pokręcił głową. Ludzie z tej wersji Ziemi byli tacy… tacy niepohamowani.

— Tam właśnie toczyła się wojna — wyjaśniła Mary.

— O co? O trzęsawiska?

Mary zamknęła oczy.

— O ideologię. Pamiętasz, jak opowiadałam ci o zimnej wojnie? To była jej część, tylko że tam było gorąco.

— Gorąco? Chyba nie chodzi ci o temperaturę?

— Nie. Mam na myśli to, że była to wojna na serio. Wojna, podczas której ginęli ludzie.

— Ilu? — Ponter zmarszczył brew.

— Ogółem, po obu stronach? Nikt tego nie wie dokładnie. Ponad milion mieszkańców południowego Wietnamu. Gdzieś od pół miliona do miliona Wietnamczyków z północy. No i jeszcze… — Wskazała ścianę.

— Tak? — spytał Ponter, wpatrując się ze zdziwieniem w odbijającą światło czerń.

— Pięćdziesiąt osiem tysięcy dwustu dziewięciu Amerykanów. Te ściany ich upamiętniają.

— Upamiętniają jak?

— Widzisz te napisy wyryte w czarnym granicie?

Ponter przytaknął.

— To są imiona i nazwiska poległych oraz zaginionych w akcji, czyli tych, którzy nigdy nie wrócili do domów. — Mary przerwała na moment. — Wojna skończyła się w 1975 roku — dodała.

— Ale teraz mamy rok, który wy określacie jako… — Ponter podał jego nazwę.

Mary kiwnęła głową. Ponter spuścił wzrok.

— Nie sądzę, aby zaginieni mieli jeszcze wrócić. — Zbliżył się do ściany. — Według jakiego porządku wyryto te nazwiska?