Вечары на хутары ля Дзіканькі

Тым часам чорт краўся паціхеньку да месяца і ўжо быў працягнуў руку схапіць яго, як раптам адхапіў яе лазад, як-бы апёкшыся, пасмактаў пальцы, паматляў нагою і забег з другога боку, і ізноў адскочыў і адхапіў руку. Аднак-жа, не зважаючы на ўсе няўдачы, хітры чорт не пакінуў сваіх свавольстваў. Падбегшы, раптам схапіў ён абодвума рукамі месяц, крыўляючыся і дзьмучы, перакідаў яго з рукі на руку, як мужык, які дастаў голымі рукамі агонь для свае люлькі; нарэшце паспешна схаваў у кішэнь і, як быццам ні ў чым не бывала, пабег далей.

У Дзіканьцы ніхто не чуў, як чорт украў месяц. Праўда, валасны пісар, выходзячы ракам з карчмы, бачыў, што месяц, ні з таго, ні з сяго, танцаваў па небе, і запэўняў з бажбою ў гэтым усё сяло; але міране ківалі галовамі і нават падымалі яго на смех. Але-ж якая была прычына чорту адважыцца на такую беззаконную справу? А вось якая: ён ведаў, што багаты казак Чуб запрошаны дзякам на куццю, дзе будуць: галава; прыехаўшы з архірэйскай пеўчай сваяк дзяка, у сінім сурдуце, які браў самага нізкага баса; казак Свербыгуз і яшчэ той-сёй. Дзе, апрача куцці, будзе варануха, перагнаная на шафран гарэлка і шмат усялякага ежыва. А тым часам яго дачка, красуня на ўсё сяло, застанецца дома, а да дачкі напэўна прыдзе каваль, асілак і хлапчына хоць куды, які быў чорту яшчэ прыкрэй за казака айца Кандрата. У вольны ад справы час каваль займаўся маляваннем і лічыўся лепшым жывапісцам ва ўсім акалодку. Сам-жа сотнік Л…ка, які тады яшчэ быў у добрым здароўі, выклікаў яго сумысля ў Палтаву пафарбаваць дашчатую агароджу каля яго дома. Усе міскі, з якіх дзіканьскія казакі сёрбалі боршч, былі размалёваны кавалём. Каваль быў богабаязны чалавек і пісаў часта абразы святых, і цяпер яшчэ можна знайсці ў Т… царкве яго евангеліста Луку. Але вяршыняй яго мастацтва была адна карціна, напісаная на царкоўнай сцяне ў правым прытворы, на якой ён намаляваў святога Пятра ў дзень страшнага суда, з ключамі ў руках, выганяўшага з пекла злога духа; спалоханы чорт мітусіўся ва ўсе бакі, прадчуваючы сваю пагібель, а зняволеныя раней грэшнікі білі і ганялі яго пугамі, паленнямі і ўсім чым пападзе. У той час, калі жывапісец працаваў над гэтаю карцінай і пісаў яе на вялікай драўлянай дошцы, чорт на ўсю сілу тужыўся перашкодзіць яму, штурхаў невідочна пад руку, падымаў з горна ў кузні попел і абсыпаў ім карціну; але не зважаючы на ўсё, работа была скончана, дошка ўнесена ў царкву і ўмацавана ў сцяне прытвора, і з таго часу чорт пакляўся помсціць кавалю.