Петраград — Брэст

— Так точна!

Развітаўшыся з казаком, на міг з трывогай падумаў: куды падасца гэты надзвычай дысцыплінаваны салдат, калі дэмабілізуецца і прыедзе да сябе на Дон? У завіруху мітынгаў яго не цягне. А да Каледзіна не пацягне? Ды думкі такія былі адзін міг. Убачыў асветленае акно свайго пакоя — узрадаваўся. Але мільгаў лі за аледзянелымі шыбамі два цені — хто там у Міры? Уподбег кінуўся дадому.

У пярэдняй яго сустрэла Юстына. З вачэй яе сыпаліся маланкі, як з навальнічнага неба. Кінулася да яго са сціснутымі кулачкамі.

— Вы бардза нядобры чалавек! У вас нема сэрца. Вы — гадкі! Вы паганы! — яна блытала польскія, рускія, беларускія словы, чаго раней не рабіла — гаварыла па-руску лепш за маці.

Багуновіч быў ашаломлены такім нечаканым наскокам і не мог здагадацца, што здарылася.

Урэшце Юстына растлумачыла:

— Яна плакала... Як яна плакала. Лаяла сябе, А лаяць трэба вас. У вас няма сэрца! Яна хворая. Яе так паліла, так паліла...

— Юстыначка! Маё добрае, слаўнае дзіця!

Багуновіч злавіў яе ручку, якой яна размахвала, і пацалаваў.

Збянтэжаная, дзяўчына ўспыхнула і пабегла па кухню.

Устрывожаны і ўзрадаваны, ён скінуў кажух, папаху, пахукаў на рукі, каб сагрэць іх, і з бояззю, пастаяўшы перад дзвярамі, ступіў у свой пакой.

Гарэла лямпа. Не іх, маленькая, настольная. Гаспадарская, дванаццацілінейная. У пакоі была пані Альжбета. Міра ляжала на ложку, косы яе былі шырока рассыпаны па падушцы.

Багуновіч кінуўся да ложка.

Гаспадыня сказала дакорліва:

— Ах, пан паручнік! Пан паручнік!

Міра ўбачыла яго, імкліва паднялася, але Альжбета рашуча, як непаслухмянаму дзіцяці, палажыла яе галаву назад на падушку.

— Не, не, любая мая! Ляжаць! Ляжаць! Я толькі што паставіла ёй банькі, напаіла ліпавым чаем. Яе так паліла, так паліла,— сказала жанчына тыя ж словы, што і яе дачка, але больш спакойна.

Багуновіч упаў перад ложкам на калені, асцярожна ўзяў Мірыну гарачую руку ў свае халодныя далоні.

Міра другой рукой пагладзіла яго валасы, шчаку.

— Дзе ты быў?

— Я ездзіў... у трэці батальён,— ведаючы, што яна не любіць Бульбу, адразу не прызнаўся, што быў у яго.

— Тут недалёка стралялі. Навошта стралялі? Каго забілі? Я так баялася. За цябе. Які гэта страх! Даруй мне, даруй, што я пакрыўдзіла цябе. Я больш не буду. Ніколі. Каб ты знаў, як я люблю цябе!

Яна саромелася сказаць гэтыя словы яму аднаму. Яна сказала іх пры жанчыне, якая яшчэ раніцою не адказала на яе прывітанне.

У Багуновіча стала солана ў горле; ён прыпаў вуснамі да Мірынай рукі, схіліўшы нізка галаву.

Альжбета, выцершы слёзы замілавання, сказала зноў-такі дакорліва:

— Мужчыны, дзіця маё, ніколі не цэняць, як мы іх кахаем, у іх няма сэрца,— і ўжо зусім строга: — Пан афіцэр, ад вас патыхае сцюжай. Адхіліцеся ад хворай.