Палеская элегія

...Сцёпа ці здагадаўся пра мой лёс, ці ўбачыў мяне ля акна — стаіць на сваім падворку, глядзіць на маё акно, потым выходзіць на вуліцу, ідзе крыху ўбок, пераходзіць вуліцу, хаваецца ў нашым вішанніку і раптам на кукішках з’яўляецца пад маім акном, ківае галавой, каб я, маўляў адчыніў акно. Сцёпа кладзе мне на падаконнік два дробненькія, зялёненькія, яшчэ калючыя гурочкі, шэпча:

— Немцы прыйшлі ў маёнтак. Будуць там жыць. Цяпер мыюцца. Каб ты бачыў якія ў іх трусікі. Аж яйцы тырчаць...

Сцёпа знікае ў вішанніку. Галя кашляе яму ўслед з-за вугла хаты, на двары кудахчуць куры, ціўкаюць кураняты. Галя нікому нічога не скажа.

Смачна трашчыць на зубах гурок, аднаго я пакідаю Галі. Бачу, ужо сышліся на вуліцы Сцёпа і Жора. Гэты Жора заўжды трымае рукі ў кішэнях штаноў — там у яго розныя жалезкі: ножыкі, запальнічкі, стужкі фолыі, адвёрткі... Да іх падыходзіць Валодзя, толькі ён адзін там у чаравічках. Нават вялікі хлопец Кудака стаіць па той бок брамы босы, чакае. Яму найбольш карціць дачакацца Валодзю, каб зноў паздзекавацца з яго: Валодзя з баптысцкай сям’і, ніколі слова брыдкага не скажа і слухаць брыдоцця не можа, вушы затыкае ці адыходзіць убок, калі Кудака, нават жартам, нарошкі для Валодзі, пачынае казаць тыя словы, кажа ды яшчэ цвыркае слінай праз зубы. Толькі ў Валодзевай хаце ды ў нашай няма іконаў. У Валодзевай на сценах прымацаваны кнопкамі аркушы з вучнёўскага сшытка, і на іх нешта напісана друкаванымі літарамі пра Бога. А ў нашай хаце на сцяне партрэты Сталіна і Варашылава.

Хлопцы ідуць паўз нашу хату, пазіраюць на мяне, знікаюць за шырокім ствалом таполі, выходзяць па той бок дрэва, пераходзяць масток, прападаюць за брамай. Дзверы ў браме з бразгатам расчыняюцца, выбягае Антэк, растапырыў пальцы рук, высалапіў язык, падняў галаву, панюхаў паветра, топнуў па зямлі доўгай худой нагою ў падранай штаніне і кінуўся за браму. Там, пад ліпай, усе яны спыняюцца ля Кудакі. Бачу, як Валодзя адразу адыходзіць убок. Кудака рагоча, і Антэк рагоча, ажно брыкае ў паветры нагамі. Хлопцы пайшлі пад ліпамі ў бок спіртзавода, у парк. У Сцёпы, Жоры, Валодзі, Кудакі чыстыя, белыя і блакітныя, кашулі — сёння ж свята. Толькі Антэк, як заўжды, ва ўсім брудным і падраным. Катажына нават ногі яму не памые, сам ён не ўмее.