Поўны збор твораў у чатырнаццаці тамах. Том 2
- Автор: Быков Василь Владимирович
- Год: 2005
- Язык: белорусский
- Год: Саюз беларускіх пісьменьнікаў
- ISBN: 5-9691-0074-9
- Жанр: Военная проза
Электронная книга - «Поўны збор твораў у чатырнаццаці тамах. Том 2». Краткое содержание книги:
У другі том Поўнага збору твораў увайшлі аповесці «Знак бяды» (1982 г.), «У тумане», «Аблава» (1988 г.) «Пакахай мяне, салдацік» (1995 г.), «Балота» (2001 г.), а таксама некаторыя апавяданні 90-х гадоў.
— Пасвіш? — няпэўна запытаўся Агрызкаў, мусіць, каб пачаць размову.
— Ну.
— То якая дзярэўня? — кіўнуў ён на вёску.
— То Скрыпачы.
— Харошая назва. А дзе Багавізна, знаеш?
— Багавізна? Ды там, — махнуў рукой Косця ў бок лесу, і Агрызкаў раптам спахмурнеў, падумаўшы, ці не туды гэты хлопец паказвае, адкуль яны ішлі ноч. Але што ж тады атрымліваецца? Кепска атрымліваецца. Ды тут ужо хай разбіраецца камандзір, які іх вядзе.
— Ты гэта… Прайдзі са мной. Тут недалёка.
Косця заклапочана азірнуўся на кароў, здаецца, усе былі трохі зводдаль ад жыта, і ён памалу пайшоў за Агрызкавым, якога адразу ж прызнаў за партызана. Усё чакаў, што той скажа штось важнае ці, можа, нават каго пакажа. Але нейкі час Агрызкаў вёў яго краем жытнёвай нівы, як зразумеў хлопец, да недалёкага бярэзніку. У нядужа рослых жытніх калівах ззаду заставаўся прыкметны след, і Косця трохі сумеўся — усё ж нягожа было таптаць чужое жыта, за гэта яго маглі палаяць у вёсцы.
Як толькі яны падышлі да крайніх бярозак, Косця ўбачыў у доле яшчэ двух вайскоўцаў у зялёным убранні. Бацькі там не было.
— Вот дзярэўня Скрыпачы — паведаміў Агрызкаў, і Гусакоў незадаволена насупіў лахматыя бровы.
— А гэта хто?
— Пастух.
Хвіліну Гусакоў насцярожана моўчкі сядзеў у доле.
— Дзе Багавізна — знаеш? Урочышча Багавізна?
— Знаю, — не адразу сціпла адказаў хлопец.
— Хай пакажа, у якім баку, — запрапанаваў Агрызкаў. — Ну, там, — зноў паказаў Косця ў бок лесу.
— Ці бачылі? — зазначыў Агрызкаў. — Што ж тады атрымліваецца, камандзір?
— Ярунда атрымліваецца, — абвясціў Гусакоў. — Калі гэтаму верыць.
— Але ж няльзя і ня верыць! Куды ж далей топаць?
Косця тым часам маўчаў, ды і што было гаварыць? Хто ў іх не ведаў, дзе і ў якім баку Багавізна, куды бабы ўлетку хадзілі на ягады, а ўвосень збіралі грыбы. Неяк перад вайной на канікулах Косця вазіў туды бацьку падшытыя гумай валёнкі, калі той з калгаснай брыгадай рабіў на лесанарыхтоўцы. Праўда, то было ўзімку, ехалі на санях праз балота, якое месцамі кепска ўмерзла, і яны каля рэчкі-балацявінкі нават уваліліся з коньмі ў багну, ледзьве выбраліся. Добра, тады з ім быў дзед Багацёнак, той ведаў на балоце ўсе летнія і зімовыя сцежкі. Дзед памёр на пачатку вайны.
— Во хлопец правядзе, — прапанаваў Агрызкаў. — А то самім глядзі, каб зноў куды не ўлезьці.
Гусакоў штосці напружана думаў, выпрабавальна-сурова ўзіраючыся ў хлопца.
— Правядзеш да Багавізны, — ні то папытаўся, ні то загадаў камандзір. Косцю на момант зрабілася горача. Ён адчуў, як штось у ягоным жыцьці можа крута зьмяніцца, але яшчэ не разумеў у які бок — горшы ці лепшы. Найперш ён адчуў, што ўсё тое дужа не ўпару: ён жа — на пасце, а там каровы, з якімі засталася адна Аўгуста. Мабыць, яна ўжо там сварыцца на ўсё поле.
— Я гэта — кароў пасу, — нясмела заўважыў ён да камандзіра, якога ўжо вызначыў пэўна ў гэтым чалавеку пры партупеі, з наганам на баку. Камандзір, аднак, ягоныя словы пакінуў без увагі. Борзда ўстаўшы на ногі, ён ужо вешаў на сябе рыштунак — зялёны рэчавы мяшок, кірзовую палявую сумку. Тое ж самае рабілі і два яго спадарожнікі — маладзейшы, што прывёў яго сюды, і старэйшы, нават зусім стараваты дзядзька з тугой брызентавай сумкай, на баку якой шырока чырванеўся крыж. Санітар, значыцца, зразумеў Косця.
— Твой бацька дзе? — ссоўваючы наперад кабуру з рэвальверам, папытаўся Гусакоў. — Ці няма бацькі?
— У парцізанах, — ціха сказаў Косця, не ведаючы, ці казаць ім праўду пра бацьку, ці не. Але пра бацьку гэтыя болей не пыталіся, і ён змоўчаў.
— Паліцыі ў вас многа?
— Дык няма нікога. Паліцыя ў мястэчку. За васемнаццаць кіламетраў. А ў нас няма і старасты. Як парцізаны застрэлілі…
— Добра, — нарэшце пагадзіўся Гусакоў. — Тады шагам марш!
— Але ж каровы, — нерашуча прыпыніўся Косця.
— Абыдуцца без цябе каровы! — рашуча зазначыў камандзір. — Ты — вядзі. У якім напраўленні?
Ды во праз лес…
Яшчэ не ўсё разумеючы, Косця пайшоў па мяжы ў бок лесу. На хаду азірнуўся, але адсюль ягонага статку не было відаць. Непатрэбную цяпер пужку сунуў пад травяны ўзьмежак, і хлопцу зрабілася дужа не па сабе — мусіць, рабіць так было нельга. Але ж то — савецкія партызаны, ім жа трэба было памагчы, мабыць жа, справа ў іх адказная і сакрэтная. Інакш бы яны не сталі да яго звяртацца, знайшлі б каго іншага. Ужо ён не мог ад таго адмовіцца — іхняя справа, напэўна ж, важней за ягоную пасту. Можа, не разбягуцца каровы, Аўгуста неяк управіцца…