Год беларуса: Вершы. Вершав. апавяданні. Публіцыстыка

Кума ў голас: «Мусіць, згінем, прападзём, нябожа! Хіба ваўкам дзіця кінем, самі ўцячом, можа?» I, не думаўшы, шпурнула ў мяккі снег дзіцятка, Ды ваўкоў не абманула хрышчоная матка, Бо яны ўсе неяк сціха ды страшна завылі, А тут санкі, як на ліха, да зямлі прыстылі. Конь хоць стаў, але ад пугі даў ў хамут парадна, Дык тут выкрутні з натугі лопнулі абадва. Конь віхром тады памчаўся, рваў із сіл астатка, А там кум з кумой астаўся, санкі і дзіцятка… . . . Заржаў конік ля парога, прыляцеўшы ў мыле, Тут паднялі ўсе трывогу і загаманілі. Рынулі ўсе да астатка, кінуўшы бяседу, Знайшлі санкі і дзіцятка, а кумоў — ні следу! Толькі снег стаптаны дужа, у тое месца йдучы, Ды крыві стаяла лужа і касцей дзве кучы. Іх у лесе там схавалі, дзе быў дуб пахілы, После месца то празвалі Кумавы Магілы. I з тых пор на гэтым месцы, гаварылі людзі, Нешта ўночы падарожным часта коні пудзе: То ў канаву цябе згоніць, лопне гуж, атосы, Парве вупраж і паломіць сані і калёсы. I баяцца людзі сталі гэтых месц да смерці, Завяліся там, казалі, хіба толькі чэрці. Раз зімою — не забыўся — едуць людзі нашы, Дай і я, але запіўся неяк на кірмашы. (Не тайно ж гэта нікому: то з бяды, то з гора.) А як кажуць, то п’яному па калені мора. Месяц свеціць, хмаркі мчацца, сам я прыпяваю, Зоркі свецяць ды іскрацца, еду ані дбаю. Параўняўся з тым курганам я, здаецца, шпарка, Аж тут месяц, як туманам, засланіла хмарка. Стала цёмна неяк зразу; я патрос ляйцыма, Бо мой конь — знай ты заразу! — стаў стрыгчы вушыма. Ды убок, забыўшы пужку, як лінуў хто варам, Я у снег, як у падушку, уваліўся тварам. I з канавы пакуль вылез, як мядзведзь з мярлогу [20], Дык тут яснасць асвяціла прада мной дарогу. Зірк — аж сані на дарозе; думаў: мае гэта, Гляджу — не: сядзяць на возе з мужчынам кабета. А кругом іх аступіўшы, як абручам душаць, Ваўкоў стада, — палічыўшы, з сарачню іх, мусіць. Усе хібы панадуваўшы, і хвасты, як трубы, Языкі павыстаўляўшы, страшна скаляць зубы. Валасы мне падняліся, хмель адразу згінуў, Рукі, ногі затрасліся, чуць ізноў не рынуў. У вушах звінела нешта, перасохла горла, Перайшоў мароз па плечах, і у грудзях спёрла. Ногі з месца не парушу і рукой не цісну, Стаяць трудна, але трэба, і слаўца не пісну. Стаю гэтак я і ныю, так, як у магіле, Аж ка мне вось людзі тыя так загаварылі: «Чалавеча! Помніць будзеш добра месца гэта! Знай жа тое, што мы людзі не з гэтага свету. Тры вякі над вашым светам ужо праляцелі, Як калісь мы ў месцы гэтым саграшыць хацелі. А за тое тут час доўгі кару адбывалі: Людзей зводзілі з дарогі і коні пужалі. Тры вякі на месцы гэтым былі як прыкуты, Трыста год прайшло нарэшце і — канец пакуты! Чалавеча! Едзь дахаты і скажы тым людзям, Што з сягонняшняе даты страшыць вас не будзем. Тут уночы ці ў дзень белы свабодна дарога. Едзьце цэлы і здаровы, мы ідзем да Бога!» Усё, пакуль змігнуці вокам, знікла і прапала: Ні людзей тых, ані воўкаў, ні санак не стала. Запеў певень дзесьці, чутна, зніклі хутка хмары, Бледны месяц неяк смутна выплыў ізза хмары. А ў мяне перад вачыма стаяў, азіраўся Конь мой, бо у куст ляйцыма неяк ублытаўся. Працёр вочы я, паслухаў ды нерахрысціўся, Сеў на воз і добрым трухам дахаты пусціўся. Дома нашы трэслі бабы вушмі, быццам козы, Што прыехаў я з кірмаша дадому цвярозы. У тым жа месцы больш піколі ці хто йдзе, ці едзе, Аніякіх страхаў болей нідзе не угледзе.