Хрыстос прызямліўся ў Гародні
- Автор: Караткевіч Уладзімір
- Язык: белорусский
- Жанр: Историческая проза
Электронная книга - «Хрыстос прызямліўся ў Гародні». Краткое содержание книги:
— Што перадае святая служба?
— Зрабіце ласку прыкласці руку.
— Пасля. Пасля, — сказаў Жаба. — Пазней падпішу. На Замкавую плошчу прывязу.
— Павешанне?
— Што вы, ойча. Ды тут і вогнішча мала.
Жаба пусціў ваду, і яна пачала заліваць — каторы ўжо раз — шчаслівую даліну. Манах з цікавасцю глядзеў на гэта.
— Да жывёлаў і гадаў, — сказаў Жаба.
— Гэта што такое? — спытаў манах.
— Спроба. — Войт глядзеў, як фігуркі варушаць рукамі над галавой. — Заўтра трэба хутчэй з гэтай лухтою, з гэтым вылюдкам роду чалавечага скончыць. У мяне ўжо і людзі падрыхтаваныя. Пайду, адразу як дагарыць, па ваяводству з войскам. Чысціць трэба. Чысціць. Распусціліся. Брыду ў дзяржаве развялі. Вальнадумства. Здраднікі.
Узяў фігурку, паставіў на край начовак.
— Усё магу. Слухайся — уратуешся. Трымці — жыць будзеш. Непакорлівых Бог ненавідзіць, я ненавіджу. Думаць — ані.
Твар ягоны скамянеў ад утрапёнай велічы.
— А людзей не шкада?
— Ты сказаў? — звярнуўся войт да фігуркі. — Мудрагеліш? Ад ілжэфілосафаў набраўся? Я пагублю цябе, чарвяк, разам з думкамі. На!
Кінуў фігурку ў ваду. Тая пускала бурбалкі.
— Не, не яна, гэта я, — сказаў манах.
— Ай-а, ойча. Так-са-ма па-даз-рона… Ды не, чаго шкадаваць. Калі з кожнай сотні гэтых людцаў дзесятак павесіць — астатнія цішэй будуць.
— Рацыя, — сказаў дамініканец.
— Дык блаславі ж на ачышчэнне зямлі ад брыдоты.
Манах адкінуў капюшон. Жаба ўзняў вочы і аслупянеў, убачыўшы твар Фамы.
— Ну вось, — сказаў шляхціц. — Бяры пяро.
— Я табе…
— Слухай, войт, я табе не лялька, я табе не гліняшка. Роскашы жартаваць не любяць, і ты мне не Піліп Македонскі, выскачка ты, свінапас, халуй кепскага роду, тхароў тата…
— Як смееш?
— Ты, мабыць, спадзяешся да Цэзара дарасці. Дык не дарасцеш. Па-першае, таму, што ты — сала дурное, а па-другое, таму, што, калі ты зараз не падпішаш, я табе, гэткаму Карлу Вялікаму, заганю ногі менавіта ў тое месца, якім ты думаеш…
Войт узяў пяро.
— Пішы: «Уладаю войта забараняю страту агнём. Апошняе маё слова».
Жаба напісаў, усміхнуўся:
— Дурань ты, Фама, хто ж мне перашкодзіць пасля перапісаць?
— Я, — сказаў Роскаш. — Я перашкоджу. Я бласлаўляю цябе на ўсю астачу твайго жыцця.
Войт Цыкмун Жаба не паспеў крыкнуць. Фама з маху ўдарыў яго медным таўкачом па галаве:
— Бласлаўляецца раб Божы.
Справай хвіліны было б пайсці. Але Роскаша нешта мучыла, нечага было шкада. Раптам ён зразумеў, чаго шкада. Выграб з вады домікі, фігуркі, палацы — усё, што стаяла на дне вялізных начовак. Пасля кінуў туды цела войта і мацней пусціў ваду:
— Да жывёлаў і гадаў.
Праз некаторы час ён адшукаў па задворках, у гусцейшых лопухах, лебядзе і дудках, мёртва-п'янае цела дамініканца. Скінуў з сябе расу і паклаў яму пад галаву. Пасля пабудзіў, моцна расціраючы п'янаму вушы.
— Дапіўся, — з дакорам сказаў Фама, калі дамініканец спуджана ўскінуўся.
— Бацюхны, — жахнуўся той. — Сонца ж высока! Калі ж да войта?
— Я і кажу, што дапіўся. Ты што, забыў? Былі ж мы ў войта. Добра, што я цябе не кінуў, што сувой нёс. Згубіў бы недзе.
— Не можа быць.
— Глядзі, подпіс.
— Дзіўна, — сказаў манах. — Не згадзіўся на вогнішча… Ніч-чога не помню.
— Дзіва што. Ты хаця памятаеш, што ты рабіў?
— Н-не.
— Біцца лез. Цалаваў. Хапаў.
— Каго?
— Ды ўжо ж не войта.
— Няўжо дачку ягоную?
— Што ты, ты ж маленькіх шкадуеш.
— Ж-жонку, — абмякнуў дамініканец. — Што ж будзе?
— Нічога не будзе. Угаварыў я войта. Дый напалохаў трохі. Сказаў, што ты ў святой службе нават за Басяцкім сочыш. Цяпер табе толькі маўчаць трэба.
— Братка… Ты маўчы… Калі ласка!
— Я — магіла… А пасля яшчэ мадней было. Хацеў ты сесці проста пад распяццем на Ростані. Ледзь завалок цябе сюды. А ты — распранацца. «Марыля, — кажаш, — хадзі пад бок».
Дамініканец замыкаў, трымаючыся за галаву і хістаючыся.
— Ну, я і падумаў, што лепей, калі ты трохі паспіш. Выседзеў над табою, прасачыў, каб не абакралі.
— Братка, век Бога маліць… Гэта ж падумаць, сувой бы згубіў!
— Нічога, — сказаў Фама. — З кім не бывае. У мяне дык аднойчы горш было.
— Сябра, маўчы… Я гэтай гары цяпер…
— Дарэмна, — сказаў Фама. — Гэта толькі ўцягвацца не трэба, а ўжо як уцягнуўся — нішто. Хадзем, паправім галаву дый разыдземся. Спяшайся, браце.
Яны выпілі яшчэ па чарцы і разышліся, задаволеныя адзін адным. Манах панёс пенал з паперай, Фама пайшоў блукаць вакол замка. Сэрца ягонае плакала. Памілаванню, падпісанаму войтам, не паверыў бы ніхто. І адзінае, чаго ён, Фама, дамогся, што ён здолеў зрабіць, было збаўленне сябра ад залішніх пакут. Збаўленне ад самага пакутлівага пакарання. Пакарання агнём.
РАЗДЗЕЛ LVІІ «І ЎБАЧЫЎ Я НОВАЕ НЕБА І НОВУЮ ЗЯМЛЮ»
І ўбачыў я новае неба і новую зямлю; бо ранейшае неба і ранейшая зямля зніклі.
Апакаліпсіс, гл, 21, ст. 1
У цемры прабівалася праз краты дымнае святло месяца. І ён спаў, і клубіўся дым заўтрашняга — не, сённяшняга ўжо — вогнішча ў конусе святла. І за ім прыйшлі і адвялі яго на касцёр бярвенняў. Прывязалі шэсць разоў, як то належыць, перахапілі за шыю ланцугом, і шуганула ў неба чырвонае полымя. Да зоркі, што мігцела сямю колерамі, да груганоў, што крычалі над шпілямі.