Добры анёл беларускасці [Штрыхі да партрэта Ніны Іванаўны Гілевіч]

З гэтага часу яе першым клопатам стаў клопат маці. Малечыя, школьныя і студэнцкія гады Сяргея прайшлі пад яе шчыльнай апекай. Што да мяне — памочнік ёй тут я быў слабаваты. Ну дзе ж там! Усё іншыя, іншыя клопаты, на сям'ю часу не застаецца. А як яна радавалася, калі бачыла нас з сынам у праявах узаемнай любові. Была проста неймаверна шчаслівая. «Ну прадаўжайце, прадаўжайце! — прасіла. — Вы ж яшчэ "Над абрывам вецер" не пелі». I мы прадаўжалі. Малы (было пяць гадоў) садзіўся мне на жывот, тварам да твару, і мы пачыналі ўдвух спяваць ужо развучаныя ім беларускія песні. Як ён шчыра саліраваў, калі я на хвілінку знарок замаўкаў. I дагэтуль чую яго праніклівы, дрыготкі ад перажывання галасок: «Хвалі ў падарунак вынеслі з сабою, кінулі на бераг цела хлапчука». Каля сарака песень засвоіў такім чынам, многія, як аказалася, наўсё жыццё. У чатыры гады Сяргей ужо досыць бегла чытаў. У пяць — пачаў пісаць, спярша друкаванымі літарамі, вершы і апавяданні, — па ўзорах, зразумела. Захавалася каля двухсот яго вершаў, напісаных ва ўзросце ад пяці да дзесяці гадоў. У дванаццаць — праявіў цікавасць да славенскай мовы (кніжак і слоўнікаў у бацькі было шмат) і пераклаў на беларускую дзве маленькія казачкі. На маё здзіўленне — дакладна і з чуццём да слова. Натуральна, бацька быў усцешаны яго захапленнем і параіў сыну занесці пераклады ў «Вясёлку». Няхай, падумаў, падтрымаюць цікавасць падлетка да філалогіі, да роднага слова. На вялікі жаль, не падтрымалі. Тры мудрыя дзяды-педагогі — Васіль Вітка, Сяргей Грахоўскі і Алесь Пальчэўскі — і думкі не дапусцілі, што Сяргей пераклаў казачкі сам. Праз колькі дзён С. Грахоўскі яшчэ і прысарамаціў мяне: «Прабачце, але вы дарэмна гэта зрабілі. Не можа хлапчук так дасканала перакласці». Я быў як кіпенем ашпараны такім абвінавачваннем. «Не можа? Можа, Сяргей Іванавіч, можа! У дванаццаць гадоў — можа. Калі пачаў з чатырох гадоў авалодваць на пісьме родным словам — можа!»