Кветка пажоўклая
- Автор: Зарецкий Михаил
- Год: 2002
- Язык: белорусский
- Год: Мастацкая літаратура
- ISBN: 985-02-0568-7
- Жанр: Классическая проза
Электронная книга - «Кветка пажоўклая». Краткое содержание книги:
Яроцкі часта ходзіць да Лідачкі. Ён упарты і рашыў дасягнуць таго, што намеціў.
У Лідачкі ён пазнаёміўся з Горскім, іхным кватарантам. Вось іх першая гутарка:
- Вельмі прыемна. Яроцкі.
- Горскі. Вы, здаецца, нядаўна прыехалі?
- Так, два тыдні ўсяго. Мабыць, хутка й паеду.
- Чаму?
- Не магу. Не магу доўга сядзець на адным месцы. Цягне нешта, штурхае ў новыя гарады, да новых людзей, да свежых уражанняў.
- Хм... Гэта, мабыць, ад тэмпераменту.
- Мабыць.
Потым маўчалі троху, пакуль не стала нялоўка. Тады Горскі спытаўся:
- Вы дзе працуеце?
- У кааперацыі. А вы?
- У палітасвеце.
І ўсё.
А вось іх думкі аднаго аб адным.
Яроцкі аб Горскім:
- Пэўна, камуністы. Не дурны, відаць па вачах. Трэба асцеражней.
Горскі аб Яроцкім:
- Хлюст.
Лідачку аднаго разу Яроцкі запрасіў у тэатр. Як ішлі ў тэатр, жартавалі, смяяліся, штурхалі адзін аднаго. А назад ішлі моўчкі.
Было ціха, бязлюдна, гарадскі спакой - чулы, старожкі - навяваў палахлівы смутак, і Лідачка мякка тулілася да рукі Яроцкага.
Яроцкага дражніла блізкасць Лідачкі, яе маладога свежага цела. Ноч спакушала сваёй глухатой і бязлюднасцю, і цяжка трымацца было, каб не схапіць, не сціснуць яе, гэтую мілую дзяўчынку, такую прывабную ў сваёй мяккай, яшчэ дзіцячай, наіўнасці.
А Лідачка ўсё бліжэй, усё шчыльней тулілася да яго, люба звінела сваім галаском:
- Ну, кажэце што-небудзь, расказвайце. Чаго маўчыце, як воўк? Раскажэце што-небудзь цікавае.
Тады ён пачаў гаварыць. Дзіўны быў голас яго - грубаваты, абрыўчаты і нейкі глуха-затоены.
- Лідачка! Ці любілі вы калі? Вы ніколі яшчэ не любілі? О, вы не ведаеце, якая гэта радасць... Я знаю... Я праўду кажу... Гэта такая дзіўная, невымоўная асалода, за якую можна многа аддаць... Вы палюбіце мяне... Лідачка, палюбіце... Я наўчу вас, як знаходзіць сабе шчасце... Я наўчу вас, як шэрае нуднае жыццё можна аквяціць пастаяннай уцехай і радасцю. Я шчаслівы чалавек, Лідачка, моцны чалавек. Я знаю жыццё, я яго вывучыў...
Лідачка маўчала. Лідачка не магла гаварыць.
Аб чым ён гаворыць? На што ён думку наводзіць? Які ён дзіўны, таемны! І як прыгожа блукаюць чорныя цені на яго цвёрдым, сур'ёзным твары!
О, нашто ён прыгожы такі!
І да самае хаты Лідачка не сказала нічога. А ў хату ўвайшла ціхая, задумёная.
Горскі не спаў яшчэ. Ён сядзеў у зале і нешта пісаў. Ён заўсёды многа працуе, сядзіць начамі.
Сярдзіты, насуплены. Відаць, злуецца на Лідачку. Мо ён кахае яе?
- Хай сабе! Хай сабе! Хай злуецца. Не трэба мне. Не трэба яго кахання!.. Даўганосы...
Тая глухая зімовая ноч доўга паўзла для Лідачкі. Плакала Лідачка ў тую даўгую цягучую ноч.
Увага!
Я буду гаварыць аб першым каханні дзяўчыны, аб тым, як красуецца пышнымі краскамі маладая душа, чыстая, як нябесны блакіт, і глыбокая, як марское прадонне.
Я буду гаварыць аб вясне некранутага сэрца, аб тым, як салодка поўніцца яно мядовымі ўзмывамі, як бруіцца яно пералівам дзівосным і разліваецца буянай, атрутнай паводкаю.
І яшчэ вось аб чым будзе мой сказ. Аб тым, як спрытны ліхі паляўнічы завабіў у сеткі свае дарагую дзічыну.
Увага!
Сэрца цвіце. У ім пеніцца чырванню свежай нязнаная радасць. У ім - новая песня, злітая з вострых магутных акордаў.
Як прыемна, як радасна плысці ў гэтым ружовым тумане, што затуляе розум, прытомнасць, што абмывае нутро такімі пякучымі хвалямі. Як прыемна, як радасна чуць гэтую жаркую блізкасць, гэту смелую сілу, што цягне к сабе, прымушае забыцца на ўсё, на ўсё чыста, і глядзець бясконца ў дзіўна-глыбокія чорныя вочы.
На дварэ завіруха. Скавыча вецер за рогам, плача аб нечым, ці што. Мо гэта ў некага гора, няшчасце якое, і ён так галосіць, заве на ратунак? Роем пасланцы прылятаюць - сняжынкі сухія, халодныя - і ў зморы не могуць крыкнуць, ляпнуць у шыбу, а толькі шэпчуць бяссільна там, за акном:
- Выйдзі, выйдзі... Зірні...
Ён бярэ за рукі, сціскае. Ён глядзіць у самае сэрца сваімі вачмі - дзіўна-глыбокімі, цёплымі. Яго вочы глядзяць, галубяць, у іх так многа пяшчоты. Цягнуць, цягнуць гэтыя вочы, адбіраюць сілы, поўняць салодкім бязволлем.
- Любы! Які ты прыгожы!
Ён абымае сваімі дужымі рукамі. У яго руках так жарка, так добра. Такая гарачая па целе млосць. Як прыемна ляжаць у яго на грудзях!
Якія балючыя яго пацалункі!
- Любы! Ты мучыш...
Снег. Снег. Снег.
Нашто гэтыя ліхтары па дарозе? Нашто яны так хітра міргаюць скрозь завіруху? Хай бы лепш зусім цёмна было, каб нічога не бачыць, каб было адно снегавое радно непрагляднае, каб толькі слухаць, слухаць...