Кветка пажоўклая
- Автор: Зарецкий Михаил
- Год: 2002
- Язык: белорусский
- Год: Мастацкая літаратура
- ISBN: 985-02-0568-7
- Жанр: Классическая проза
Электронная книга - «Кветка пажоўклая». Краткое содержание книги:
І дзіўна, чаму не смяецца гэты гандляр, што скручыўся вунь на верхняй паліцы. Спіць ён, ці што, - чорт яго ведае. Пуза толькі відаць Яроцкаму і барада. Барада вытыркнулася нерухома і суха, як у мерцвяка.
- Ах, барада... барада... Ха-ха-ха...
У таго - у дурня таго - тож барада. Як недалужна, убога траслася яна на судзе. Бедная бародка. Яна так смешна чарнелася на збялелым ад страху твары, быццам адчувала сябе не на месцы, гатова была сарвацца, уцячы, пераскочыць на голы, але важны твар старшыні.
Весела, смешна было.
Як злосна барадач гэты зірнуў на яго пасля прыгавору. А як ён крыкнуў:
- Падвёў, пагубіў!..
- Ха-ха-ха... Ну і падвёў, пагубіў. А сам выкруціўся, сам буду жыць, бо хачу жыць і ўмею...
Яроцкі салодка ўсміхнуўся.
Ён здаволен сабой. Ён моцны, разумны. Ён бярэ ад жыцця ўсё, што захоча. Для яго няма недаступнага. Усё ў яго волі.
Успомнілася, як валяўся ў нагах у яго барадач, як плакаў, маліў:
- Пашкадуй малых дзетак... Бяры ўсё, што хочаш, што хочаш рабі, толькі вызваль. Пагінуць усе...
- Дурань стары... Ха-ха... дзеткі... Думаў - пашкадую, заміж яго сяду ў турму... Хо-хо, чаго захацеў.
І злосць узнялася ў Яроцкага на дурасць людскую.
Успомнілася яшчэ Наталля. Тож плакала, корчылася. Прасіла, каб узяў з сабой, каб не кідаў. І яна - як згаварыліся - тож усё:
- Падвёў... Пагубіў...
Нібы слоў больш не ведаюць.
Яроцкі зусім раззлаваўся. Прыкра стала, пагасла радасць, здаволенне. Лёг на канапу, каб заснуць. Паляжаў, паварочаўся, але не заснуў. І здалося, што гэта перашкаджае напорна-пісклявы храп з верхняй паліцы. У вочы агіднаю плямай уткнулася круглае пуза. Ух, распароць бы яго!
Устаў, штурхануў. Той здрыгануўся спрасонку.
- Га? Што?..
- Куды едзеце?
- У Гомель... А што?..
- Больш нічога...
- Дык што вы мяшаеце спаць?
- Спеце колькі ўлезе... Праваднік!.. Праваднік!
Гыркнулі дзверы.
- Вы мяне клікалі?
- Як прыедзем у N, разбудзеце...
- Слухаю...
Зноў ціха, спакойна. Вагон курлыкае ласкава. Па целе млосць, пацягушкі... Значыць - можна заснуць.
Гэта ўсё было ўладжана ў адзін дзень.
Так. Зранку Яроцкі нікаў па розных канцах горада, выслухваў, вынюхваў, часам распытваў нешта, а ўжо з паўдня прыйшоў у кантору.
Кантора якая... Так, толькі назва адна. Вывеска толькі. А ўсярэдзіну ўвойдзеш, дык во яна ўся: стол, пакрыты залупленай, бруднай паперай, два растапыраных крэслы, ложак ля сценкі, другі пакалечаны стол. А на сцяне жоўты змарнелы малюнак. Яшчэ: за сталом, упяўшы вочы ў паперы, - мужчына чарнявы. Барада лапаткай, вусны чырвоненькім банцікам і вочы наіўна-скруглёныя, нібы ў задзіўленні.
Яроцкі заціснуў у вуснах тонкую ўсмешку. Падумаў:
- Ізноў барада. Гэта добра... Ха-ха...
А звярнуўся з праставатай, ветлай сур'ёзнасцю:
- Дзень добры. Скажэце, калі ласка, гэта вы будзеце старшыня крэдытнага таварыства?
- Я. Добры дзень... Шчупак.
Ха-ха! Гэта ён прадставіўся, прозвішча гэта. Ды гэтак жа важна, з рызыкай.
На вуснах Яроцкага зноў тоненькі хвосцік усмешкі. Але трэба трымацца. Трэба граць. Кошка і мышка. Ха-ха!
- Я чуў, што вам трэба бухгалтар. Я хачу паступіць.
Шчупак сабраў твар у салодкую міну.
- Бачыце... Я вам так скажу... Наша таварыства вельмі слабенькае. Бедненькае... так, зусім небагатае... Я ня ведаю, як вам тут, ці ўпадабаецца... Бачыце... у нас... хе-хе... з пэнсіяй не асабліва...
Яроцкі зусім ужо наіўненька, палахліва:
- А колькі?
- Трыццаць пяць. Усяго толькі... Бачыце?
Часінку падумаць, паморшчыць лоб, быццам мяркуючы, узняць вочы ўгару, патарабаніць пальцамі аб стол - гэта Яроцкаму не першыня.
- Я згодзен.
- Згодны? Так... ну-с... э-э-э... хм...
Гэта Яроцкі тож ведае.
- Будзьце спакойны... Практыку маю, курсы прайшоў спецыяльныя... Вось дакументы.
Шчупак вочы прыжмурыў, надуўся, чытае.
- Так... эге... так... ну... Добра, усё добра. Калі вы можаце стаць на работу?
- Я магу заўтра. А сёння ў мяне ёсць трохі часу, дык, калі дазволіце, я пазнаёмлюся крыху з вашымі кнігамі...
- Калі ласка... Сядайце вось тут. Я зараз дам...
І тады Яроцкі забыўся на ўсё, акунуўся ў стракатае мора лічбаў. Ён арудаваў імі з надзвычайным спрытам.
Яны паслухмяна перабягалі ў яго галаве, збіраліся ў купы, зноў разбягаліся плоймай пярэстай, каб даць месца абрыўкам парваных ліхаманкавых думак.
- Актыў... пасыў... дэфіцыт... ніякіх камерцыйных зваротаў... 3685... Эге... Халасцяк, пэўна, бо ложак стаіць... Прыбытку... сальдо... дурань, відаць, таксама... 7932... Тут можна датацыю... хм... Непрыметна, каб... Ага... так... патрошку, на пражыццё... Студзень, люты... Мой будзе, ясна... Разам 8430... Ага...