Światy braci Strugackich - Czas uczniów

Właśnie wtedy po raz pierwszy w dokumentach RGB (a nie w napisanym znaczenie później Memorandum Bromberga) pojawiły się wnioski o nieuchronnym podziale na kilka części wszelkiej ludności, która znajdzie się na drodze Wędrowców i nie będzie potrafiła im się przeciwstawić. Dokładne dane (procent „odchodzących” i „pozostających”, związek z płcią i tak dalej) zostały uznane za szczegóły, które zależą nie od Wędrowców, lecz od biologiczno-genetycznych właściwości konkretnej cywilizacji.

Wszystkie te przypuszczenia jeszcze raz potwierdziły się pod koniec 49 roku, kiedy Sikorski dopiero zaczął dochodzić do siebie po incydencie z „detonatorami”. Jednakże wydarzenia zmusiły szefa Rady Bezpieczeństwa do porzucenia myśli o spokoju i nawet na jakiś czas oderwały go od sprawy „podrzutków”.

Progresorzy z Ziemi znaleźli się na Sarakszu na początku lat czterdziestych i oprócz poważnych problemów tej planety zetknęli się z największym — wieżami w Kraju Ojców. System wież działał już co najmniej dziesięć lat; większość populacji zdążyła popaść w swoiste narkotyczne uzależnienie od promieniowania. Progresorzy nie mieli sił i środków, żeby walczyć z masowym głodem promieniowania, zresztą obowiązująca doktryna nie pozwalała na ingerencję na taką skalę. Rezydenci Ziemi mogli tylko obserwować i szukać obrony przed promieniowaniem. Poszukiwaniem takiej obrony — powodując się własną motywacją — zainteresowane były również rządzące elity kraju.

Po upływie kilku lat pewien po trzykroć sprawdzony i bezwarunkowo lojalny technik (jednocześnie współpracownik Rady Bezpieczeństwa) został w końcu dopuszczony do najświętszych tajemnic — do profilaktycznego remontu wymiennych generatorów pola. O szczegółach dalszych wydarzeń, jak przyznaje Tim Wanderer, krążyły różne opowieści, ale jedna się powtarzała. Okazało się, że niektóre podstawowe części generatorów nie mogły być wyprodukowane na Sarakszu; po pierwsze: z braku surowca, po drugie: z powodu właściwości (na przykład zdolności do regeneracji). Poza tym całe peryferia systemu i mobilne promienniki nie zawierały niczego niezwykłego, niezawodnie były wytworem miejscowej myśli technicznej.

Staranne śledztwo RGB nie wyjaśniło, kto uszczęśliwił niegdyś Saraksz prototypem dzisiejszych generatorów. Natomiast udało się ustalić, że aktualna funkcja urządzeń (tworzenie Białego i Czarnego Pola oraz innych promieniowań) określiła się po przeróbce już posiadanych generatorów. Nazwiska „racjonalizatorów”, którzy nawiasem mówiąc, stworzyli również ruchome emitery, udało się ustalić, ale ludzi tych już od dawna nie było wśród żywych.

Tak więc do czego była przeznaczona aparatura pierwotna, według wielu oznak należąca do Wędrowców? Jeśli uwzględnimy, że również po przestrojeniu generator dysponował czułą dyspersją reakcji na bodźce w stosunku mniej więcej sto „normalnych” do jednego „wyrodka”, to możemy tylko zgadywać, jakie były cele takiej aparatury. Inna sprawa, że właściciele urządzeń nie zdołali ani doprowadzić do końca selekcji, ani wykorzystać jej wyników — na Sarakszu zaczęła się totalna atomowa rzeź…

Wydaje się, że pierwszym człowiekiem, który miał szansę spotkać się z przeciwnikiem twarzą w twarz, był Rudolf Sikorski. Istniała nadzieja, chociaż słaba, iż jakaś część pierwotnie zainicjowanych mogła przeżyć wojnę, zniszczenia i represje albo wśród aktualnej władzy, albo wśród legalnych „wyrodków”, albo w podziemiu, albo w ogóle poza granicami kontrolowanego przez Nieznanych Ojców terytorium (na przykład w krainie mutantów na Południu). Przypuszczano, że Wędrowcy mogą jeszcze powrócić i wznowić prace. Jakkolwiek było, Sikorski wymógł, żeby cała działalność Ziemian na Sarakszu, formalnie pozostająca w gestii Komisji do spraw Kontaktów, w rzeczywistości była podporządkowana Radzie Bezpieczeństwa. Tu, niestety, nie obeszło się bez zgrzytów: informacje o planecie były utajniane niekonsekwentnie, co doprowadziło do przecieku. Młody pracownik Grupy Swobodnego Rekonesansu, Maksym Kammerer, nie znalazłszy w katalogu planet zakazującego symbolu, przyjął ten świat za nie zaludniony i postanowił go odwiedzić…

To zresztą wydarzyło się później. A wcześniej, w 52 roku, Rudolf Sikorski udał się osobiście na Saraksz. Najpierw zamierzał tylko poznać sytuację na miejscu, jednakże śledztwo wciągnęło go na dobre dziesięć lat. Progresorzy rzeczywiście niewiele mogli pomóc planecie po wojnie atomowej, potrzebne tu były starania wielu resortów Ziemi przy jednoczesnym zachowaniu tajemnicy. Sikorski podjął się koordynacji tych wysiłków. Walczył z nadchodzącym głodem, pomagał zwalczać desanty podwodnych flot rozzuchwalonego ponad wszelką miarę Imperium Wyspiarskiego, wykonywał prócz tego tysiące czynności — i czekał. Czekał na to, że być może kiedyś ktoś spróbuje przedostać się do generatorów i przywrócić im zadany pierwotnie tryb pracy. A wtedy…

Należało umieścić pułapkę możliwie blisko generatorów. Trzeba było więc znaleźć się w najbliższym otoczeniu władców kraju, a w idealnej sytuacji kontrolować wszystkie opracowania związane z emiterami. Sikorski potrafił — nie bez trudu i nie od razu — zrealizować te warunki. Zresztą pracy w Komisji do spraw Kontaktów również nie porzucił, od czasu do czasu pojawiając się na Ziemi. Oficjalnie Rudolf Sikorski w ogóle Ziemi nie opuszczał, a na Sarakszu pracował skromny progresor Karl Ludwig Weizel…