БЕЛАРУСЬ УЧОРА І СЯНЬНЯ
- Автор: Найдзюк Язэп, Касяк Іван
- Год: 1993
- Язык: белорусский
- Год: Навука і тэхніка
- ISBN: 5343014585
- Жанр: История
Электронная книга - «БЕЛАРУСЬ УЧОРА І СЯНЬНЯ». Краткое содержание книги:
Гэтая крымінальная акцыя палякоў была плянаваная як дзяржаватворчая. Пратакол № 5 ад 3 траўня 1943 году з нарады групы польскіх легіёнаў пастанавіў наступнае: «1) усе нямецкія ўстановы ў адпаведных паветах павінны быць абсаджаныя толькі нашымі людзьмі, каб уся практычная ўлада была ў нашых руках. Такім чынам усе паліцэйскія і каманданты змогуць зрабіць дапамогу зброяй ды амуніцыяй нашым узброеным легіёнам, праводзіць разьведку і рабіць адпаведны ўплыў на немцаў і на ўсё акружэньне; 2) кожны паляк павінен памятаць, што... ніколі і ні за што беларус не захоча даць нам дапамогі, таму мы павінны імкнуцца выжыць беларусаў з усіх установаў... імкнуцца вышукаць усякія матар'ялы, абвінавачваючыя беларусаў, перадаваць іх немцам, абвінавачваючы беларусаў за сувязь з партызанамі для таго, каб іх расстрэльвалі. Такім чынам мы зможам ня толькі выжыць беларусаў, але і супроцьставіць немцам беларускае насельніцтва. Наступна, пры дапамозе ўмелай прапаганды, мы перацягнем беларусаў на свой бок і асягнем, як мінімум, іх нейтральнасьць... 4) праз сваіх людзей прасіць паліцыю і немцаў паліць беларускія вёскі пад прэтэкстам, што яны памагаюць партызанам» 1.
У пратаколе № 7 ад 12 траўня 1943 году ўдзельнікі польскага падпольля на Беларусі забавязаліся стасаваць тэрор супроць беларускіх дзеячоў 2.
У дырэктыве ад 14 траўня 1943 году, перахопленай савецкімі партызанамі на Берасьцейшчыне, кіруючы цэнтар легіёністых устанаўляе, што мэтай польскіх легіёнаў ёсьць вызваленьне Заходняй Беларусі ад бальшавізму, але кожны паляк павінен памятаць, што беларусы — гэта ворагі польскага народу... Палякі павінны ўсякімі спосабамі кампрамітаваць беларусаў перад немцамі, дабіваючыся арыштаў беларусаў з тым, каб страты ў беларусаў былі як найбольшымі 3.
Арганізацыя беларускай нацыянальнай партызанскай акцыі, ськіраванай супроць савецкай і нямецкай улады на Беларусі, была распачатая на ўсход ад Барысава на пачатку 1942 году. Ініцыятары яе: Уладзімер Шавель, папярэдні працаўнік нямецкай контрразьведкі (Абвэр); Анатоль Сакалоў, ранейшы бурмістр гораду Бярэзіна, ды іншыя прыступілі да публікацыі палітычнага часапісу на рататары і да вярбоўкі добраахвотнікаў. Савецкія партызаны хутка натрапілі на іх дзейнасьць. Было падрыхтавана спатканьне савецкіх і беларускіх партызанаў, на якім савецкія дэлегаты пастралялі беларускіх. Рэшта беларускай групы была хутка зьліквідаваная савецкімі партызанамі. Уратаваўся прыпадкова адзін Сакалоў, які па стане свайго слабога здароўя ня мог вытрымаць цяжкіх умоваў партызаншчыны і яшчэ раней перабраўся ў Вільню.
Беларускі партызанскі рух ня мог разгарнуцца і ў іншых акругах, як Слонімская, бо лясныя абшары былі ўжо апанаваныя савецкімі або польскімі партызанамі, якія не талеравалі беларускіх.
У многіх частках Беларусі ў лясох хавалася шмат беларускага насельніцтва, якое ўратавалася ад карных нямецкіх зкспэдыцыяў. Гэтыя людзі ня мелі магчымасьці вярнуцца назад, бо іх вёскі былі цалком спаленыя. У дадатку яны баяліся вярнуцца на папярэдняе мейсца, каб ізноў не стацца ахвярамі нападу. У лясох хаваліся людзі ад вывазу на работы ў Нямеччыну і ад тэрору. Яны будавалі зямлянкі ў глушы лясоў і там захоўвалі жыцьцё ў надзвычай бедных і галодных абставінах. Савецкія партызаны гвалтам забіралі з гэтага асяродзьдзя прыдатных для сябе людзей.
Жыды, што не пайшлі ў гэто, як і тыя, што ўцяклі з гэто ў лясы, жылі там сваімі асобнымі групамі. Яны здабывалі зброю і харчы, унікаючы нямецкай небясьпекі, ды стараючыся ператрываць часы нямецкай акупацыі. Часамі ім трэба было ісьці за харчамі ў вёскі далей ад лясоў, бо тут савецкія партызаны ўсё забіралі самі.
Савецкія партызанскія аддзелы не прымалІ да сябе жыдоўскіх партызанскіх групаў. Яны прымалі толькі спэцыялістых: лекараў, дэнтыстых і інш. Недавер перакінутых з Вялікай Зямлі савецкіх партызанаў да беларускіх партызанаў жыдоўскага паходжаньня праўдападобна быў загаданы з Масквы савецкім кіраўніцтвам. Гэта было выклікана тым, што, калі на першы дзень вайны, 22 чэрвеня 1941 году, загадам Прэзыдыюму Вярхоўнага Савету СССР была абвешчана мабілізацыя ў армію і вайскова забавязаныя павінны былі неадкладна зьявіцца на прызначаныя зборныя пункты, многія вайскова забавязаныя жыды не зьявіліся туды, а забралі свае семы і ўцяклі на ўсход у глыбокі тыл. Гэта былі высокія партыйцы і ўраднікі, кіраўнікі прадпрыемстваў і спэцыялістыя, людзі высока адукаваныя і грамадзка вырабленыя камуністыя. Шмат іх прыехала ў Алма-Ату і іншыя гарады Азыі. Там яны выклікалі паніку. Яны тлумачыліся тым, што немцы забіваюць усіх жыдоў і яны ратавалі свае семы. Сталін загадаў расстраляць іх як дэзэртыраў і звольніць іншых жыдоў з адказных становішчаў. Гэта выклікала ўрадавы палітычны недавер да жыдоў, што было перанесена і да савецкіх партызанаў на Беларусь