Выбраныя творы ў двух тамах. Том 2

Ну, так чаго ж ты, Марыся, у чорта хочаш, я ўжэ і не ведаю!

А ніц не хачу!

Даўно б так!..

О-ох, мацер божая, усе святыя, як мне давесці гэтае боўдзіло да тае пенсіі, да яе яму шчэ та-ак далёко!

Але, малады шчэ ў цябе надто...

А найгорш, што я — адная!.. Адная-адзіношанькая — ужэ каторы рок!..

З лёгкай злосцю на сябе:

I скажы ты, Лаўрэне, нада мной як бы хто павесіў праклён на ўсё жызню — няўжэ і паміраць з ім буду?! Век пражыла, а як на свінні праехала, столькі гора перажыўшы!

У параўнанні з ляснічым Куксам, якога на вёсцы калісьці баяліся ды ненавідзелі, гаёвы Шмігельскі быў як свой. Зялёная Даліна з пэўнага часу за яго нават стала перажываць. Бо Вацак, як казалі на вёсцы, «утрэскаўся ў Марысю, бы чорт у сухую асіну», але маці лесніка — фанатычная і дурная каталічка — не давала сыну дазволу браць з праваслаўнай шлюб. Цягнулася гісторыя некалькі гадоў.

Апынуўшыся потым у Карагандзе на высяленні з Лаўрэнавым братам, абодва хлопцы ў 1943 годзе напрасіліся да польскага войска. Юзік Маркевіч пад Варшавай склаў галаву, а зялёнадалінскі гаёвы пасля перамогі з поўнай грудзінай новенькіх крыжоў з'явіўся на вёсцы і адразу згуляў вяселле.

Вацлаў зноў прыняў Бабій Гай. Здавалася, цяпер яму жыць з Марысяй ды радавацца.

Гадоў з пяць пасля вайны мужчыны касілі ў прынёманскай пойме асаку. Наляцелі хмары, і хлынула навальніца.

Як звычайна ўзрадаваныя бываюць мужыкі пад цёплым нечака-ным дажджом, і павесялелы Вацак пабег да стажка з сенам, дзе ўжо хаваліся абодва Нінчыны браты з п'яніцам Аляксеем, якога тады яшчэ Амэрыканцам называць не дадумаліся. Шмігельскі ўваткнуў глыбока чаранок касы ў балота побач з косамі сваякоў ды палез да мужчын прыкурваць.

Асляпіла ўсіх бліскавіца. У косы смальнуў пярун і Вацлава са шваграмі пабіў. Адразу. Ні адзін з іх нават не варухнуўся. З усяе кампаніі ўцалеў адзін п'яніца, Аляксей, хоць і ў таго потым на назе адваліўся палец.

Таку Зялёнай Даліне пасля вайны стала раптам яшчэ аж тры ўдавы. Але столькі пра той выпадак ужо гаварылася, столькі бабы выплакалі слёз, што цяпер ні ён, ні яна нават не ўспаміналі пра яго. Адно падумаўшы пра адно і тое самае, Марыся, а за ёю і дзевер цяжка ўздыхнулі.

Крыху памаўчалі.

Жыў бы мой Вацак, то, няпраўда, удваіх мы рогі Франку абламілі б...

Што зробіш, калі так атрымаласа...

А ведаеш, дзевер, я таксамо спадзяюса, вельмі надзеюса і надто бога малю, каб так было,— жонка яго абкруціць і чалавекам зробіць. I патрэбная яму не такая, што вады ў лыжцы не замуціць, а — з характарам. Шчэ і не абы-якім характарам! Зубы патрэбны на яго до-обрыя!.. I табе прызнаюса, ужэ тут адна да яго прыглядуваецца і так, і гэтак, воко на яго трымае і да сябе прыманувае, забягае часамі да мяне лашчыцца...

О?! А ты — бяду-уеш!

Ды ашчэ і мой век не ўвесь выйшаў. Надзеюса ашчэ і самой пакрысе ачомацца, на ногі такі ўзняцца і дабрацца да гэтаго гунцвота. Быць таго не можа, каб я не адгайкаласа ашчэ! Толькі ж цяпер гэты высакосны рок, каб на яго ліхо, каб на яго,— так старых людзей і косіць, так і сячэ, так і падцінае!..