Багуслаў Радзівіл
- Автор: Даневская Ирина
- Год: 2018
- Язык: белорусский
- Год: Выдавец А. М. Янушкевіч
- Переводчик: Наталка Бабіна
- Жанр: Историческая проза
Электронная книга - «Багуслаў Радзівіл». Краткое содержание книги:
Прыгажун і адчайны каханак, небяспечны дуэлянт і тонкі палітык, дыпламат і адважны военачальнік, які асабіста прымаў удзел у бітвах Трыццацігадовай вайны, шведскага «Патопу» і Хмяльніччыны…
Гэтая кніга дазволіць чытачу наведаць Англію часоў рэвалюцыі, Францыю эпохі Рышэлье і Мазарыні, Галандыю, Бельгію, Германію, Аўстрыю, Малдавію, Рэч Паспалітую, перажыць разам з героем прыгоды на моры і на сушы, пабыць шкаляром, а затым і студэнтам універсітэта, пасяліцца ў вайсковым лагеры, прыняць удзел у баях і паядынках, павесяліцца на балях і ў жаночых пакоях, папрактыкавацца ў палітычных інтрыгах і, нарэшце, бліжэй пазнаёміцца са славутымі асобамі сусветнай гісторыі.
Маршалак хацеў запярэчыць, але яго спрацаванае горла змагло выдаць толькі пару невыразных гукаў. Бяссільна пагразіўшы кулаком слугам, ён пакорліва пайшоў за Багуславам у карчму.
Зайшоўшы ў гасцявую залу, князь не паверыў вачам: за ўжо паўпарожнім сталом сядзелі яго сябры і разам з некалькімі афіцэрамі мясцовага гарнізона выводзілі п’янымі галасамі «Баладу пра добрага караля Якава», не ведаючы ні слоў, ні мовы, на якой спявалі.
— Мансінь-ёр! — вылупіў п’янаватыя вочы Невяроўскі, убачыўшы Радзівіла. — А мы тут чакаем вашу міласць…
— Добра чакаеце. — Багуслаў падняў абгрызены барановы кумпяк і паднёс яго да мутных Янавых вачэй. — Гэта што такое?
— Вячэра, найяснейшы князь, — ікнуў захмялелы Стаброўскі, які, напэўна, бачыў перад сабой цэлага барана. — А што? Мяса… Ік… добра засмажылася…
— Калі гэта яны паспелі так набрацца? — здзіўлена спытаў сам у сябе пан Рэйнольд. — Я пакінуў іх тут цвярозымі нейкую гадзіну таму.
Клод Рывэ падышоў да стала, адабраўшы ў Кожкіля паўпусты алавяны келіх, адпіў з яго і паморшчыўся:
— Ром! І вала зваліць з ног, тым больш пасля такой дарогі…
Пасля гэтых слоў да пана Пуцяты вярнуўся голас. Не выбіраючы слоў, ён аблаяў усё таварыства, а затым, схапіўшы за каўнер Стаброўскага, які мірна драмаў носам у талерцы, моцна яго патрос. Гэтага не варта было рабіць. Ашалелы юнак так піхнуў маршалка кулаком у грудзі, што Пуцята сеў на каменныя пліткі падлогі. А затым Самуль забяспечыў сабе поўную перамогу, разбіўшы аб галаву нападніка паліваны кухаль пад задаволенае гіканне п’яных таварышаў.
Гэты дэбош дорага абышоўся літоўскай моладзі: Багуслаў вырашыў ехаць у Лондан толькі з Цадроўскім, Аборскім, Пуцятам і Клодам Рывэ, пакінуўшы сяброў у п’яных слязах чакаць яго вяртання ў Дуўр. Пакрыўджаны пан Пуцята, на лобе якога красаваўся вялізны гуз, цалкам падтрымаў рашэнне князя:
— Ад гэтых дармаедаў усё роўна ніякай карысці, — заявіў ён, аглядаючы знішчальным позіркам прыціхлае таварыства. — Хай лепш тут п’юць, чым ганьбяць у Лондане ваша імя!
Невяроўскі злосна агрызнуўся, але Багуслаў загадаў яму маўчаць.
— Тут я вырашаю, Ян, — адрэзаў ён. — І я ўжо ўсё вырашыў…
Пошта ў Англіі хадзіла рэгулярна: не жадаючы начаваць у Дуўры, дзе не знайшлося для яго годнага жылля, князь выправіўся ў Кентэрберы, акуратныя дамкі і вузкія каналы якога нагадвалі галандскія. Адпачыўшы там колькі дзён і агледзеўшы горад з яго велічным саборам, рэзідэнцыяй кіраўніка англіканскай царквы, Радзівіл паехаў у Лондан.
— Каб палюбіць Парыж, трэба наведаць Лондан, — такімі словамі азваўся пра англійскую сталіцу Багуслаў ужо на наступны дзень пасля прыезду. Яны з Цадроўскім і Клодам Рывэ досыць нахадзіліся па няроўных вуліцах, забудаваных крывабокімі шматпавярховымі драўлянымі дамамі, і вымаклі да ніткі пад не па-летняму халодным дажджом.
Праўда, тут, у Англіі, праваднік з месье Рывэ быў не найлепшы. Юнаком ён доўга жыў у Лондане і мог паказаць князю выбітныя месцы сталіцы, але як сапраўдны француз не губляў магчымасці высмеяць англічан. Рабіў ён гэта так па-французску гучна, што на іх пачалі пагрозліва азірацца тыя адукаваныя мінакі, якія добра разумелі гальскі гогат. Каб не трапіць у няёмкае становішча, князь загадаў французу замаўчаць і не прыцягваць залішняй увагі.
Яшчэ горшай была англійская ежа. Пражаваўшы без апетыту напаўсыры кавалак мяса, які тут называлі біфштэксам, і адпіўшы глыток кіслага французскага віна, якое, на шчасце Клода Рывэ, знайшлося ў склепе гаспадара, Багуслаў загадаў прынесці сабе піва, ад якога не сталі вярнуць насы і яго слугі.
— Добра, што ўва мне цячэ нямецкая кроў. Яна, як сцвярджаюць мае былыя суайчыннікі, напалову складаецца з вось гэтага хмельнага напою, — весела сказаў князь, адстаўляючы ўжо пусты кухаль. — Французскі арыстакрат памёр бы тут з голаду ці смагі.
— Праўда, мансеньёр, як ёсць праўда, — жаласна пацвердзіў Рывэ — адзіны, хто да піва не дакрануўся. — І трэба ж, каб нас занесла ў гэтую жахлівую краіну…
Махнуўшы рукой на сумніўныя лонданскія вабноты, ужо на наступны дзень Радзівіл наёмным экіпажам адправіўся ў каралеўскі палац, прыхапіўшы з сабой Цадроўскага і слугу для суправаджэння. Уайтхол лічыўся найбольшай каралеўскай рэзідэнцыяй у Еўропе і ўразіў Багуслава менавіта памерамі, а не вытанчанай прыгажосцю. Уваход у цудоўны парк быў адкрыты для публікі, князь спакойна прагуляўся яго цяністымі алеямі і зялёнымі лабірынтамі. Кароль Англіі на чале вялізнай арміі ў той час ваяваў у Шатландыі, і Багуслаў спытаў у афіцэра каралеўскай аховы, ці можа ён засведчыць сваю пашану каралеве.