Вятрак – птушка вольная
- Автор: Ткачев Василь
- Год: 2003
- Язык: белорусский
- Год: Палесдрук
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «Вятрак – птушка вольная». Краткое содержание книги:
– Давай, таварыш, слухаем.
– Ага, – бы схамянуўся райкомавец. – Не думайце, што партыя і ўрад не ведаюць пра вашу вёску...
– Пра нашу... вёску? – натапырыў ажно, падалося, вушы Тамаш, засмяяўся. – Мужыкі, чулі? Пра нашу Гуту ў Маскве ў тры лапці званілі! Вось у гэтым я сумняваюся.
Дзядзька Хвядос нялюба паглядзеў на Тамаша:
– Ты зноў суперак усіх?
Бабка Антося таксама прыгадала:
– Адзін раз цябе ўжо вытурылі з хаты, калі сход быў. Ці хіба забыўся?
А Лізавета нават штурханула Тамаша ў плячо:
– Ды ўгаманіся ты нарэшце!
Тамаш крыху нават пакрыўджана паглядзеў на райкомаўца, развёў рукамі:
– Бачылі? Культура! Слова не даюць сказаць. А я, можа, усёй душой... усім целам...
Мікіта падцягнуў Тамаша бліжэй да сябе, цыкнуў:
– Не шавяліся! І каб ціха мне!..
Козыраў жа працягваў гаварыць далей, а мы паглядалі на Тамаша, якога моцна трымаў каля сябе Мікіта. Райкомавец сказаў колькі слоў пра нейкі пленум, а тады паабяцаў лесу. Людзі ажывіліся.
– Лесам паможам. Паможам, таварышы, лесам. Так што калі хто хоча адбудоўвацца, можа брацца за сякеру і пілу.
А я ўспомніў пра нашу хату, пра яму, што засталася на яе месцы, і пашкадаваў, што ў мяне няма ні пілы, ні сякеры. Хутчэй бы вярнуўся ўжо тата з вайны. Хутчэй бы. А без яго трэба сядзець і не рыпацца.
– Лес – гэта добра, – ступіла бліжэй да рай-комаўца Варка. – Дзякуй, таварыш, за ўвагу. Але вось Тамаш відаць праўду кажа, што ні цвікоў нідзе, ні шкла... І нават ніводнага быка няма, каб ягоным пузыром шкло тое замяніць.
Тамаш, пачуўшы, што пра яго размова, вырваўся. Петрык штурхануў мяне ў бок:
– На волі!.. Зараз ён пачне!..
Мікіта ж апраўдваўся:
– Не ўтрымаеш гэтага Тамаша. Стары, стары, а ўваротлівы, чорт!
Козыраў зрабіў Мікіту заўвагу:
– Вы яго не трымайце. Ён жа не арыштант.
Тамаш адышоў падалей ад Мікіты, скоса глядзеў на яго:
– І я гавару: не арыштант. Таму не лапай, раз не арыштант.
Лізавета ўздыхнула:
– Надакучыў, сілы няма. Слухай, Тамаш... Ты вось гаворыш: ні цвікоў, ні шкла... А сам дзе ўзяў? Людзі не паспелі слёзы з вачэй сцерці, а ты ўжо хату пачаў будаваць.
– А я, можа, у немцаў краў!
Калі Тамаш сказаў пра немцаў, нам з Петрыкам ажно смешна стала, бо мы ўявілі, як бы і сапраўды мог красці стары ў фашыстаў. І не ўяўлялася. Во хлус дык хлус! А Тамаш сыпаў далей:
– Я, можа, жыццём рызыкаваў. Можа мне яшчэ медаль за гэта дадуць? – Тамаш лыпнуў вачыма і прыпячатаў далонь да сарочкі на тое месца, дзе вісяць медалі ў дзядзькі Хвядоса. – А вы тут анці-монію разводзіце!..
Варка злосна прытупнула нагой:
– Ды суціхні ты!
Тамаш жа быццам і супакоіўся, але працягваў чмыхаць:
– Дзе ўзяў, дзе ўзяў... А ты б, Ліза,таксама магла б... ты баба ядроная... ты б вось гэтым вертанула... і не тое займела б... хі-хі-і!
Ад цёткі Лізаветы Тамаш атрымаў у каршэнь і ўвабраў галаву ў плечы. Бабка Антося паглядзела на яго, махнула рукой:
– Ён зараз скажа, што ў яго і дошкі, і цвікі былі яшчэ да вайны.
Козыраў жа папрасіў цішыні. Яму трэба было сказаць, што ў бліжэйшы час дзяржава будзе дапа-магаць пайкамі. Растлумачыў:
– Кілаграмаў па восем на сям’ю – яшчэ не вырашылі дакладна па колькі – плануем выдзяляць мукі...
– На ўсіх? – папытала Варка.
– Не, таварышы. На ўсіх – не. Старым паможам, удовам салдацкім, у якіх дзеці на руках... Вось. На ўсіх – не, не атрымліваецца.
Тамаш напомніў пра сябе:
– Паможаце... Цікава, што ж гэта за дапамога? Па восем кіло мукі дасцё, а па чатыры бязмены мяса – забярэце. Дзе ж справядлівасць тутацькі? За што кроў... ета самае... лілі?
Райкомавец строга паглядзеў на Тамаша, твар у яго зрабіўся чырвоны, бы памідорына, і гучна сказаў:
– Справядлівасць дзе? За што кроў лілі? А як ты яе, справядлівасць, разумееш? Як?
Тамаш крыху здрэйфіў, але стараўся трымацца горда:
– Дай пароўну ўсім – вось... яна самая і ёсць. Калі бярэш, скажам, столькі, то і мукі адсып паболі...
– А хто табе, дзед, павінен даць, адсыпаць? Каго ты маеш на ўвазе? – не пакідаў у спакоі Тамаша райкомавец.
– Цябе. Уладу.
Бабка Антося прашамкала бяззубым ротам:
– Можа і праўду Тамаш кажа, а?
Усе зрабілі выгляд, што яе не пачулі. А Козыраў гаварыў далей:
– Мяне? А чаму не сябе? Эх, браткі! Ды няма ж у мяне яе, торбы такой, з якой мог бы дастаць я і мяса, і зерне, і працягнуць усё гэта вам: бярыце, людзі! Няма... Пакуль няма. Але ж не забывайце, што мы пад ружжом яшчэ ходзім, хоць і ціха ў нас. Мы ж яшчэ ваюем, цяжкія баі вядзем яшчэ. Ці хутка мо на нас цішыня падзейнічала, ад вайны адгарадзіла?