Браслаўская стыгмата
- Автор: Глебус Адам
- Год: 2001
- Язык: белорусский
- Год: Наша Ніва
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «Браслаўская стыгмата». Краткое содержание книги:
— А дзе прыбiральня?
— А там, дзе па-на-равiцца! — i рагоча.
Як да ветру за хлеў хадзiць, дык нармальна, а як хлопец зь дзеўкаю ў лазьню пайшлi мыцца — крымiнал. Салавей, зь яго ня ўбудзе, толькi плюнуў пад ногi, калi дзядзькоў i цётак пабачыў, дый пайшоў зь дзеўкаю ў лес, нiбыта ён тут i нi пры чым. А брыгадзiр, гэты гаспадар прыбiральнi незачынянай, на Валеру данос накрэмзаў i дырэктару вучэльнi даслаў. Той, не падумаўшы, выклiкаў дзеўку й сказаў, што калi не перасьпiць зь iм — выключыць. Яна, плачучы, да Салаўя прыбегла. Той пайшоў у дырэктараў кабiнэт i заявiў, што дзеўку чапаць ня трэба, а калi на тое пайшло, дык ён прастытутку прывядзе. Дырэктар сказаў, што падумае. Справу з лазьняю замялi, але Салаўя дырэктар незалюбiў, бо той папярэдзiў: калi чэпiць дзеўку, усе ведаць будуць — i дырэктаравай кар’еры капцы.
Дырэктаравай кар’еры Валера не сапсаваў, а вось Сярожава палiтоѕ
Пiлi ў разьбярнай майстэрнi, i Салавей сказаў:
— Дадому пайду.
Усе пачалi пра навальнiцу казаць, а Валера:
— Пайду, i ўсё.
— Як ты пойдзеш? — спытаў я. — На табе ж толькi кашуляѕ
А Валера да Сярожы:
— Разьбяр, дай палiто. Заўтра вярну.
Сярожа даў сваё новае, пашытае з шыняля палiто. Што ж ты зробiш, калi чалавек дадому захацеў? Салавей сышоў. А ранiцай яго знайшлi ў скрынi са сьмецьцем, што стаяла за майстэрняю. Выйшаў Валера й дайшоў толькi да сьметнiцы, залез у яе дый праспаў да ранiцы ў новым цёплым палiто, спаў, як дома, пакуль яго разьбяры ня ўбачылi й не пабудзiлi. За палiто Салавей паабяцаў заплацiць.
Пасьля заканчэньня мастацкае вучэльнi я доўга ня бачыў Валеру Салаўя. Аднаго разу я на працу пасьля абеду вяртаўся. Каля гастраному, што на рагу Чырвонай i Камунiстычнай, праходзiў. Там гарэлачны аддзел ёсьць, яго ўсе называюць «пад шпiлем» — на будынку бэльвэдэр. Толькi працуе той аддзел паводле невытлумачальнага раскладу. У той дзень ён не працаваў. Каля зачыненых дзьвярэй тоўкся мужык. Я прайшоў паўзь яго, i мяне дагнала:
— Гэ-э-эйѕ
Азiрнуўся, бачу — ён, Валера Салавей.
— Не пазнаеш? — падышоў, руку падаў. — Можа, табе пляшка трэба?
А тады было цяжка з пляшкамi, але я ўсё роўна спытаў, што ў яго за пляшка, бо, зь ягонага выгляду, там мог быць i адэкалён.
— Для такiх, як ты, у мяне iтальянскi вэрмут. Лiтровая бутэлька. Такiя чарнiла ня п’юць. Чырвонец — i яна твая. Будзе што на стол паставiць. Госьцi прыйдуць, а ты на стол — прыгожа.
Узяў я вэрмут iтальянскi. Прынёс дадому, жонка ўзрадавалася й сказала:
— Госьцi прыйдуць, будзе што на стол паставiць.
І схавала бутэльку ў шафу.
Апошнi раз я бачыў Салаўя ў кавярнi «Пiнгвiн», што на вулiцы Ленiна. Бяру пачак «Радопi» з прылаўку й чую Валераў голас:
— Не пазнаеш?
Стаiць, усьмiхаецца, твар чырвоны — жывая кроў, вочы блiшчаць, як алеем памазаныя, у руцэ торба палатняная.
Узяў я сабе шклянку гарбаты, раз такая справа. Пасяджу, думаю, пагавару — як адчуваў, што апошнi раз. Пайшлi мы за стол.
— Дзёрнеш? — спытаў Салавей i паказаў пляшку вiна, што хавалася ў торбе.
— Не.
— А я дзёрну. Угаворваць ня буду, а сам шклянку вып’ю.
Што праўда, то праўда: нiколi нiкога Валера Салавей не прымушаў пiць. Прапаноўваць прапаноўваў, але не ўгаворваў i не прымушаў. Пайшоў ён тады, узяў з прылаўку шклянку, налiў i паставiў побач з маёй гарбатаю.
— Не пакаштуеш — не адрозьнiш, — сказаў i выпiў паўшклянкi. — А як пакаштуешѕ Што казаць? Я вось на працу ў магазiн прыходжу й адразу бутэльку чырвонага выпiваю. Усе бачаць, усе ведаюцьѕ Ну i што? Выпiваю. Кожны Божы дзень. І працую кожны дзень, мне выхадныя-прахадныя ня трэба. Я ўжо гады са тры i ў адпачынку ня быў. Апошнi разѕ Ты ж дырэктара з вучэльнi памятаеш? Дык вось. Пайшоў я ў адпачынак, на поўдзень зьезьдзiць хацеў, а разьбяр Сярожа, ён цяпер лесьнiком у Крыжоўцы працуе, угаварыў мяне напарнiка ягонага падмянiць, бо той, ёлуп, руку ў цыркулярку ўсунуў. Я пагадзiўся, кожны дзень прастаўка. Лес, ён усiм патрэбны. Хто будуецца, каму дровы, каму штоѕ Усiм лес патрэбны. Дрэва! Сядзiм мы зь Сярожкам каля вогнiшча, гарэлку п’ем, сала смажым. І тут дырэктар падыходзiць да нас з паперамi. Два кубы яму нехта «па блату» выпiсаў. А памятаеш, як ён мяне цiснуў? Вы, Валера, няправiльна жыцьцё паказваеце. Ну-ну. Гэта ён мне казаў, а я ж яму яшчэ рэстаранную прастытутку прыводзiў, i не абы-якую, а зь «Юбiлейкi». Цяпер усе мастакi крытыкаваць. Чорныя плямы, белыя плямыѕ А тады, хвасты падцiснуўшы, хадзiлi роўненька, як па шнурку. Ма-ра-лiс-тыѕ Ды чорт зь iмi, не за iх пьем.