Перад геніем лёсу

Меладычны галасок Ніны Якаўлеўны выдзяляўся ў групе, як i басавіты, заўсёды нечым незадаволены „глас” Натусі. З Натусі пасмейваліся-паціху i голасна, але ў яе быў той неймаверны запас самапавагі, які робіць чалавека недатыкальным i няўранным. „Як называецца вакзал? Салазар?”- пыталася яна, калі група, ужо вяртаючыся з поўдня Францыі, атабарылася на чатыры дні ў Парыжы, у гатэлі „Гарнье”, паблізу вакзала Сэн-Лазар. А ў адным з музеяў яна ніяк не магла супакоіцца. У яе было важнае пытанне: „Дык на якім ложку ўсё ж спаў Напалеон?” Урэшце — яе пазнавальны імпэт i сталічныя амбіцыі — „на всех московских есть особый отпечаток”- яго ніяк не датычылі.

Затое яму падабалася, якую агульную танальнасць надавала ix падарожжу гід Люсі. Дагледжаная, субтыльная, сапраўдная парыжанка: прыгажосць i свавольны чар гумару, непадробны шарм i маладжавасць. Калі яны вяртаіся ў Парыж, пасля падарожжа ў Ланды, у край баскаў, яе сустракаў малады чалавек, сын. Нехта здзіўлена спытаў, колькі яму гадоў, a Люсі кінула, відавочна ведаючы эфект рэакцыі: “Гэта малодшы. Старэйшаму — трыццаць шэсць год”. Затое калі адноечы людзі з групы паспрабавалі a дзевятай гадзіне вечара пастукаць да яе ў нумар – нехта завяз у ліфце —, дык пабачылі ix наймілейшую экскурсаводку гняўлівую, што Юнона: хараство i маладосць патрабуюць жорсткай дысцыпліны. У дзевяць гадзін увечары Люсі клалася спаць. Затое ўраніцы была ружова-свежай, нібы спелы персік, i прыветнай, што гаспадыня, якая сустрэла чаканых гасцей. A гняўлівую багіню ў кіпені карункаў пеньюара доўга згадвалі мужчыны групы. I кожнага дня вандроўкі ў ix экскурсійна-аглядным соцыўме зноў царавала атмасфера маладосці i лёгкі авантурны дух матэрыялізаваўся ў гарэзлівай песеньцы Люсі i прыпеве, які бадзёра падхоплівалі ўсе: '„Oui, oui, oui, chevalier! No, no, no, chevalier!” — „Так, так, так, шэвалье! Не, не, не, шэвалье!”

У самалёце – калі яны ляцелі з Масквы да Парыжа i са сталіцы свету (паводле Чэслава Мілаша, i не яго аднаго) ў Бардо, гэтай атмасферы таварыскасці i агульнасці яшчэ не было. Затое адбылося іншае. Тадэвуш доўга дапамагаў жанчынам (ix была палавіна групы) насіць валізкі i ў салон самалёта ўвайшоў ледзь не апошні. Адно месца ў сярэдзіне салона было вольным i ён, не гледзячы, заняў яго. Спачатку заўважыў незвычайную блюзу сваёй суседкі: чорны шыфон з лёгкім, што павуцінне, белым карункавым — шытвом? Адкуль такое? Да адмысловых строяў у ix Айчыне ставіліся без асобай павагі. Тут, безумоўна, не было мастацкага факту от куцюр, аднак... Няўзнак Тадэвуш зірнуў на профіль – не тое каб класічна правільны, але рысы твару тонкія i адначасова мяккія, нібыта кранутыя растушоўкай, было ў профілі нешта няўлоўна-кранальнае, безабароннае. Шчака яе была зусім блізка, i яму раптам, як хлапчуку-падлетку, невыносна захацелася дакрануцца да яе сваёй шчакой. У нейкі момант, каб пазбавіцца ад гэтага наслання, ён вырашыў загаварыць з суседкай. Аднак яна сядзела, прымружыўшы вейкі — ці то спала, ці то проста не хацела размоў — i ён не рызыкнуў парушыць маўчанне. A калі на табло запалілі: „No smoking!” i самалёт пайшоў на пасадку, ён пачуў упершыню — смех, як лёгкі перазвон калакольцаў: „Добры вечар!”