Цэнтр Еўропы

На фоне прамільгнуўшых успамінаў пра родны без­ бярэжны Першамай фінскае сацыял­дэмакратычнае свя­ та вясны і працы выглядала проста ўбогім і нікчэмным. Вадзім Альбертавіч ніколі б і не паверыў, што ён на свя­ це, калі б на тым рашуча не настойваў Алег Мікалаевіч, які хоць і не быў ніколі ў фінскім палоне, аднак перад паездкаю ў Фінляндыю самастойна, маючы да таго пры­ роджаныя здольнасці, вывучыў фінскую мову настолькі, што мог чытаць плакаты і транспаранты. Але нават па транспарантах і плакатах — праз адсутнасць на іх тэкстаў з аголеным сэнсам — нельга было адназначна меркаваць пра характар і скіраванасць мерапрыемства. Разрозненыя купкі людзей, адны з якіх былі ўжо далёка за ма­ стом, а іншыя да яго толькі падцягваліся і крочылі неяк няўпэўнена, нібыта раздумвалі, пераходзіць ім да канца гэты мост, ці пасярэдзіне з яго ў ваду скочыць, ніколькі не нагадвалі не тое што стройныя, мэтанакіраваныя ў сваім руху калоны на падыходзе да трыбуны на галоўнай плошчы, а не раўняліся нават з працоўнымі шэрагамі, што толькі прымяралі крок на выхадзе з варотаў род­ нага цэментнага завода. І ўжо да немачы ўражвала і ні ў якія вароты не лезла тое, што дэманстранты, перайшоўшы ўсё­ткі мост, павярнуўшы на набярэжную і дамкнуўшы мэты, ніякай мэты не знаходзілі! Іх ніхто там не чакаў! На плошчы пры набярэжнай не было ні трыбун, ні правадыроў, ні наогул каго­небудзь ці неча­ га такога, што б іх вітала, ці хоць бы абазначвала канец шляху: малайцы, маўляў, людцы, дзякуй, што дайшлі… Ды любы цэментнік нават за брэжнеўскім часам начхаў бы з гары на пагрозу любых наступстваў і плюнуў бы на такую дэманстрацыю! Дзеля чаго ногі збіваць, калі ў выніку ты падыходзіш да пяцёх, дастаткова жахлівага выгляду, жалезных мужыкоў, якія, закінуўшы галовы, трымаюць над жалезнай жанчынай з жалезным дзіцём жалезны шар у жалезным вянку? Да набачыліся мы та­ кога жалеза!.. Крутануўшыся па набярэжнай вакол гэ­ тай абыякавай да іх скульптурнай групы і натыкаючыся на саміх сябе, дэманстранты дэманстратыўна скручвалі сцягі з транспарантамі і бойкімі ручаінамі, абцякаючы штучныя перашкоды, скочваліся ўніз па вуліцы Невы­ сокай гары — вось і ўсё! А да каго ішлі? А чаго хацелі? А фінал, кода, апафеоз?.. Лепш бы ўжо яны ў ваду з ма­ ста скакалі — дык і то болей логікі было б…