Смута

Як мог, я пачаў тлумачыць, што добра ведаю вёску, ведаю выказванні пра «новыя часы» вяскоўцаў, свайго дзядзькі, маткі, лічу, што цяперашняя дэмакратыя яшчэ больш далёкая ад сапраўднай дэмакратыі, чым колішні застой... Літаратар слухаў і змяняўся ў твары.

— Божа мой! — усклікнуў ён. — Як у маладога чалавека ў галаве можа жыць такая дзікасць! Ды пры застоі людзі пухлі з голаду, я год не мог купіць сабе туфлі... Я гатовы галадаць і цяпер, толькі б ведаць, што той кашмар скончыўся... Калі б вы не былі маладым, я напісаў бы на вас разгром!

Мне было сорамна, няёмка, я павярнуўся і пайшоў, праклінаючы і сябе, і гэтую «Камандзііроўку», думаючы, што ніякая праўда не варта быць выказанай, калі яна можа пакрыўдзіць чалавека... Тут я наткнуўся на другога літаратара, маладзейшага, які моцна паціснуў мне руку:

— Малайчына! Вось моцны, але і хітры, не лабавы, удар па застоі — вачыма антыперабудоўшчыка! Да людзей ідзе новае, а яны гатовы адгарадзіцца ад усяго свету — вясковае адвечнае дзікунства плюс камуністычныя забабоны!

Вось так літаратурны твор можа гаварыць сам за сябе.

Акрылены, заднім розумам я падумаў, што таксама мог бы адказаць першаму, вядомаму літаратару. «Добра, няхай Вы перабудаваліся да таго, што пачалі проста ненавідзець той ранейшы лад, пры якім жылі і выдавалі кнігі, не можаце нават слухаць пра яго, хочаце нават пісаць разгром(?),— але няўжо, калі Вы бегалі басанож, калі лавілі першую рыбіну, атрымлівалі ў школе першую пяцёрку, цалавалі ўпершыню дзяўчыну — няўжо Вам у тыя хвіліны думалася, што ўсё гэта атручана нейкім застоем? Няўжо ў Вас не засталося звычайнай чалавечай настальгіі — па сабе маладым, па маладой матцы, па безчарнобыльскіх часах?..”