Выбраныя творы ў двух тамах. Том 2
- Автор: Карпюк Алексей Никифорович
- Год: 1991
- Язык: белорусский
- Год: Мастацкая літаратура
- ISBN: 5-340-00516-Х
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «Выбраныя творы ў двух тамах. Том 2». Краткое содержание книги:
Такі ж малады голас з ёю згаджаўся:
Праўда вашая! Гэта вам і кожны ўрач скажа, Лілія Уладзіміраўна!
Маладзіц бабулі не слухалі
Старая кабеціна праз хвіліну прадоўжыла:
Але я, мілая, табе скажу — Лімця і сама вінаватая. Чаго было дачку са школы перці адразу замуж? У сённяшніх школах яны ўсё яшчэ дзеці — не тое што бывала раней. Мая ўнучка-дзесяцікласніца ані разу сабе трусікаў не памыла, ложак пасля сябе не заслала. Яна ані разу сама не ўстала — цёнгле мушу на ўрокі будзіць. Ды шчэ ледзьве дабудзішся. А ўжо, па-колішняму,— нявеста! Ты шкадуеш Лімцю? Шкада-то шкада, але ж — сама вінавата! Успомні, тыбо, як нас з табой калісьці бацькі паднімалі. Стараліся навучыць першым чынам шанаваць людзей, навучыць ткаці і прасці, шакаваць чалавечую працу, паважаць старых — і толькі тады пра зяцёў для сябе думалі! А Лімця? Хітранькая, спіхнула дачку і думала — само ўсё зробіцца! А так не бывае!.. Цяпер і пажынае, што пасеяла!
Лаўрэн аж заварушыўся — ой, праўду баба кажа, чыстую праўду! А ўвогуле Лімціна гісторыя здалася гэткай недарэчнай, што чалавеку захацелася ад прыкрасці аж застагнаць, бо нічога ў ёй перамяніць не мог. Не стаў нават высвятляць, што ў гутарцы суседак праўда, а што здагадкі. Толькі ў душы абурыўся:
«Адвеку так вялоса, што іншы мужык рабіў бабе лайдацтво, а баба пакорна цярпела. Калі не цярпела, то яны збіраліса ды шукалі во так адна ў адной справядлізасці — на лавачках, за кудзеляй, ля калодзе-жа, на прызбах, межах, цвінтарах — і на гэтым супакойваліса. Але ж чаму і цяпер яшчэ вядзецца такі парадак? Цьфу, каб на яго халера!»
Бабуля, пра якую была мова, стала да іх набліжацца. Рытмічна гойдаючы захутанага ўнука, Лімця яму паціху спявала зялёнадалін-скую калыханку:
Зязюленька шэра, шэра,
Не на тую елку села!
Пералётывай на грушу,
Перадай паклон Андрушу!
Зязюленька шэра, шэра...
З гэтым старая адышла. Зноў запанавала цішыня. З пад'езда яшчэ раз пачуўся голас Ліліі Уладзіміраўны:
Што вы, што вы-ы, Кіра Трафі-імаўна! Мой муж так працуе, так аддаецца ўвесь рабоце! — I пахвалілася, бытта мужык атрымаў вялікі ордэн: — У яго, Кіра Трафімаўна, ужо нават быў адзін мікраінфаркт!
Да-а што-о вы-ы?! — з перабольшаным жахам здзівілася напарніца.
Уявіце сабе!..
I хто мог бы на такога падумаць! З яго мужчына — атлё-от!
А-га!.. О-ой, чаго я тут стаю! Я ж зусім забылася, што ішла зірнуць на дачку!..
Вадзікава маці выглянула з пад'езда ды абшарыла вачыма падворак. Яе дачка, равесніца Святланкі, гуляла з сяброўкамі ў класы. Маладзіца да яе закрычала на ўвесь голас, не зважаючы на людзей, якія сядзелі на лаўцы:
Алла, сейчас жа иди домой и одень брючный ансамбль, слышишь? Холодно уже!
А-ай, мама, шчэ пагуля-аю!
Кому сказано?!
Глядзець і слухаць такое Лаўрэн больш не мог. Чалавек раптам узняўся ды пакіраваў у прыгарадны лес Пышкі.
3
Лаўрэна пацягнула на хвалюючы роздум. I, вядома, душа яго шчымела не аб сабе. Прычына неспакою і на гэты раз была з таго самага гатунку, што на вайне штурхала яго вывалакваць з-пад куль параненых і кантужаных.
Трыццаць пасляваенных гадоў ён па вушы быў закапаны ў клопаты і працу, не прыглядаўся ды не прыслухоўваўся да навакольных падзей. Аднак нічога не абмінала яго ўвагі — падсвядомасць рэгістравала ўсё дакладна. Таму цяпер звычайная чалавечая прыстойнасць і непераможная мудрасць пакаленняў, закладзеная ў ім, не маглі змаўчаць, не ўсхваляваць яго і не змусіць да роздуму, бы над тымі ўцёкамі Багіры з заапарка.
Яму ўспомнілася, як даўно-даўно, тупаючы па гэтай самай дарозе ў Пышкі. з адпускнымі пасведчаннямі ў кішэні, Васіль Шпак разважаў перад ім і Касцевічам:
«Хлопцы, от пабачыце, што людзі хутко адумаюцца! А як усе прачнуцца, дружно возьмуцца і панскую ўладу к чортавай мацеры далоў — толькі пыл з яе пойдзе! Следу ад паноў не застанецца! А калі не стане буржуяў, як у Саветах, калі людзі і ў нас паробяцца ўсе роўнымі — адразу хопіць занятку кожнаму і хлеба! Не стане нават злодзеяў, бо ні ў каго не ўзнікне патрэбы красці! Красці клопатна, небяспечна — нашто рабіць яму гэто? Былы злодзей, хлопцы, пойдзе лепш на завод ці фабрыку ды грошай заробіць столькі, колькі трэбо! I кожны чалавек тады будзе ісці — як добра адрэгуляваны швейцарскі гадзіннік».
Лаўрэн перабіў Шпака:
«Слыш, Васіль. а як ты думаеш, прастытуткі тады будуць ці іх таксамо не стане?»
«Ты што — ачмурэў? — вызверыўся сябар.— Галава ў цябе на плячах ці качан капусты? Падумай, Лаўрэпе, сам! Нашто дзеўкам тады прадаваць сваё цсло, займацца граззю? Думаеш, рабіць такое прыемно ім? Тады кожная зможа выбраць у горадзе любую работу па густу і жыць незалежна — як пані!»