Парастак радка, галінка верша
- Автор: Барадулін Рыгор
- Год: 1987
- Язык: белорусский
- Год: Мастацкая лiтаратура
- Жанр: Публицистика
Электронная книга - «Парастак радка, галінка верша». Краткое содержание книги:
Вось тады і пачаў вывучаць беларускую мову масквіч Якаў Хелемскі, спасцігаючы ў цесным паразуменні з новымі сябрамі, пазнаючы мелодыку роднаснай мовы ў канкрэтным, баявым прымяненні.
Хелемскі шчасліва ўнік небяспекі лінялага ўсё-падабенства аўтараў, якіх перакладае адзін чалавек, адзін паэт. Узнёсласць і душэўная шчырасць Петруся Броўкі, філасофская глыбіня і класічная дасканаласць Аркадзя Куляшова, наватарства формы і акрэсленасць думкі, падмацаваная народным светаўспрыняццем Максіма Танка, апантаная неўтаймаванасць пачуцця, вострае адчуванне часу і яго няўлоўных зрухаў у Пімена Панчанкі — усё гэта захавана ў перакладах Якава Хелемскага.
Гэта гучыць па-руску Пятрусь Броўка, радасны, таропкі, парыўны, які да апошніх дзён сваіх не развучыўся здзіўляцца. Вы адразу ж пазнаеце ягоную інтанацыю, ягонае лірычнае нецярпенне, ягонае імкненне падзяліцца з чытачом непадробным захапленнем ад свята веснавога жыцця.
Важкасць страфы, дакладна акрэслены ход думкі куляшоўскага «Варшаўскага шляху» перададзены адпаведна Якавам Хелемскім. Здаецца, не перакладчык, а аўтар чытае сваю паэму па-руску:
Узор танкаўскай афарыстачпасці пры нечаканым павароце думкі — верш «Ля тзлевізара».
Не заўсягды змяшчаецца ў каляныя рамкі літаратурна-крытычных вызначэнняў выбуховы і паэтычна наравісты Пімен Панчанка. Гэта ён пытае:
Цытаваць можна да бясконцасці — настолькі майстэрскія пераклады Якава Хелемскага. Паўпрэд нашай паэзіі перад рускім чытачом паспеў зрабіць гэтак багата, што даводзіцца адно шчыра і ўдзячна здзіўляцца натхнёнай працы Якава Аляксандравіча. Бадай што самая пераканаўчая анталогія беларускай паэзіі магла б скласціся з перакладаў гэтага выдатнага майстра і прапагандыста нашай літаратуры. Прызнаюся, прыемна казыча беларускае самалюбства падчас сустрэч з паэтамі рэспублік хоць бы такое вось: «Беларусам пашанцавала — у іх ёсць свой — Хелемскі!» Добрае гэта і дакладнае слова — свой!
«Толмач, связной, перелагатель песен» — сціпла называе сябе Якаў Хелемскі. Ды нам відаць за гэтым гранічная няшчаднасць, бязлітаснасць да сябе і вышэйшая мера сціпласці, а якраз яны і выяўляюць, выдаюць сапраўднага паэта, глыбокаадукаванага, цалкам пагружанага ў шматпакутгіы побыт паэзіі.
Павел Антакольскі ў свой час заўважыў: «...Размова ідзе пра Хелемскага — паэта своеасаблівага складу, у каго найперш за ўсё шырокі кругагляд, рознабаковая культура, высакародныя палкія прыхільнасці, вернасць ім — вернасць самому сабе». Сказана і вычарпальна, і дакладна, сказана па сутнасці, майстрам пра майстра, старэйшым пра спадкаемцу.
Удзячны Якаву Хелемскаму Расул Гамзатаў у прадмове да «Избранного» рускага паэта падкрэсліў узрослае майстэрства творцы і перакладчыка ў іх непаўторным адзінстве: «Ёмістасць вобразаў, беспамылковасць бачання, эканомнае вьтдаткаванне паэтычных сродкаў, а адсюль і афарыстычнасць фразы, боль, які ніколі не пераходзіць у крык,— усё гэта істотная своеасаблівасць паэзіі Хелемскага.