Перад геніем лёсу

Але да таго пытання было далёка. Пакуль былі школьныя вечары, на якіх цараваў акардэон ці гаромонік, a ўжо як вяршыня прагрэсу i раённага досціпу эстэтычнага — радыёла. Таму перарывы былі вялікія, можна было набегацца, павесці якія хочаш размовы. A калі гралі вальс, яе заўсёды запрашаў хлопец з класа, на год маладзейшага за яе. Цырымонна запрасіўшы на вальс i аддаўшы паклон, ён адыходзіў, як толькі танец заканчваўся, i больш яны не глядзелі ў бок партнёра. Некалькі віхурных хвілін — працяг быў не патрэбны. Які каментар — сустрэча, праводзіны — маглі супернічаць з гэтымі імгненнямі? Адмаўленнем рэальнасці i сцвярджэннем яе? У ix не было намеру ні прыпыніць гэты стан, ні працягваць яго. Некалькі хвілін, калі здавалася, нават такая відавочная ісціна, як прыцягненне зямлі, нібыта збіралася пахіснуцца ў сваёй няўхільнасці. Субліміраваны ў рух парыў маладосці, дарунак непаўторнага. У студэнцкія гады ў Менску таксама быў нейкі чалавек — ён танцаваў з ёю вальс-бастон. Дзе б ні бачыў яе: на вечарыне ва ўніверсітэце, у медінстытуце, політэхнічным — ён запрашаў яе, толькі на гэты танец. Сустрэўшы Дану на вуліцы, падкрэслена шляхетна моўчкі нахіляў галаву, вітаючы яе, — i кожны ішоў сваім шляхам. Да тых момантаў ix жыццё не мела ніякага дачынення. Як не перакрыжоўваліся ніякія лініі лёсу з тымі калаўротнымі рытмамі, шалам рок-н-ролу, што яны засвойвалі з высачэзным хлопцам з фізкультурнага інстытута. Дана не ведала i не мела ахвоты ведаць, разумны ён ці дурны, добры ці злосны. Ён адчуваў віхурны шарм танца. I гэта была адзіная субстанцыя яго істоты, якая цікавіла яе.

I наадварот — не мела значэння тое, што хлопец, які жыў на дзіўнай вуліцы, спрэс забудаванай драўлянымі дамамі i чамусьці з назвай Каменная, — хвацкі танцор. Ён мог танчыць, як мядзведзь, мог зусім не ўмець скакаць. Ён з'явіўся з туману быцця з іншай прычыны. I ix агульныя хвіліны, якія жыццё ашчадна збірала ў дзесяцігоддзі, Натура пазначала зусім іншым знакам, знакам Лёсу.

I было чыстым выпадкам, што разумны рыжанін, які прыехаў на дзевяты кіламетр ад Менска браць навуку, заўважыў яе на танцах. Галоўным у ix адносінах была, мабыць, бясконцая дуэль, у якой, так бы мовіць, бралі ўдзел Арыстоцель i Шапенгаўэр, Томас Ман i Ніцшэ i іншыя славутасці, цытатамі з якіх высноўвалі сваю сістэму абароны i наступу Дана i рыжанін. I яшчэ вязкі кветак, якімі закідваў балтыец ганарлівую дзяўчыну з Заходняй Беларусі. I яе бясконцая ўпартасць у сцвярджэнні свайго імунна-непахіснага эмансіпэ, i яго іранічнае адчуванне сваёй гістарычна вызначанай перавагі: мужчына — галоўны, а жанчына... ну не так каб знакамітыя „чатыры К”: Kinder, Küche. Kleider, Küche16. Аднак... Жанчына — для адчування Красы, акрасы жыцця, для рыцарскага захаплення, для... пакланення, для прыродай вызначаных „праграм”, але не для роўнай працы...