Бесплатная библиотека
Читайте книгу на сайте или телефоне
READ-E-BOOK » История » Невядомая вайна: 1654-1667
Невядомая вайна: 1654-1667 - Читать Любимую Русскую Полную Книгу 👉 Read-E-Book.com

Невядомая вайна: 1654-1667

Электронная книга - «Невядомая вайна: 1654-1667». Краткое содержание книги:

У кнізе асвятляюцца драматычныя падзеі самай страшнай для Беларусі вайны, якая з палітычных прычынаў заставалася да апошняга часу практычна невядомай нам. Грунтуючыся на дакументах і даследваннях, аўтар піша пра сапраўдныя мэты інтэрвенцыі Маскоўскай дзяржавы і акупацыйную палітыку царызму ў Беларусі, апавядае пра бітвы і аблогі гарадоў, упершыню паказвае шырокі рух народнага супраціву чужынцам, спрабуе вызначыць месца вайны 1654-1667 гг. у беларускай гісторыі. Для шырокага кола чытачоў.
1 ... 47 48 49 50 51 52 53 54 55 ... 88
Перейти на страницу:

Затое аблога Горадні скончылася паспяхова. 9 сакавіка ваявода Багдан Апрэлеў здаў горад Паўлу Сапегу. Зрэшты, капітуляцыі жадала бальшыня ратнікаў маскоўскай залогі ў Горадні. Яны перабягалі на бок вялікага гетмана, адмаўляліся падпарадкоўвацца ваяводу, пагражалі смерцю тым, хто не хацеў паддавацца, бо ў горадзе ўжо не было ні хлеба, ні вады [5, т.2, с.42]. Пасля капітуляцыі шмат хто пайшоў служыць у харугвы Рэчы Паспалітай, іншых Сапега адпусціў на волю. Сам жа гетман рушыў у Курляндыю дзейнічаць супраць Дугласа.

Горадня была першым вернутым вялікім горадам Беларусі, але - не надоўга. У канцы таго ж года да яе скіравалася групоўка ваяводы Хаванскага. У Лідскім павеце мясцовае шляхецкае рушанне спрабаівала не прапусціць ворага на пераправе цераз Нёман, ды сілы былі надта ж няроўныя, і шляхта неўзабаве разбеглася. Горадня спачатку ўзялася бараніцца, але на бяду гетман, адыходзячы, пакінуў тут зусім маленькую залогу. Хоць камендант і кляўся, што хутчэй памрэ, чым паддасца ворагу, 22 снежня 1659 г. Горадня ўсё ж капітулявала.

Далей Хаванскі павярнуў на Падляшша. Уварваўшыся ў Заблудаў, ягонае войска спустошыла гарадок, пасекла людзей, якія былі ў касцёле на набажэнстве, нахапала ўдосталь палонных і ўсялякага дабра. Пад Крынкамі было разбіта некалькі харугваў Яна Агінскага. Пасля гэтага маскоўскае войска рушыла на Берасце. Ідучы па тэрыторыі павета, Хаванскі шырока распусціў перад сабой раз'езды, якія «агнем і мечам пустошылі і губілі гарады і вёскі, знішчалі і палілі як духоўныя, так і панскія двары, людзей секлі, мардавалі». Надзвычай жорстка маскоўскія ратнікі абышліся з Камянцом. Як сведчыў возны Ян Ласота, увесь замак быў спалены, царква Божага Нараджэння і касцёл Святога Духа - таксама, з усіх храмаў павыдзіраныя ўпрыгожанні і званы, ратуша ператворана ў попел разам з усімі справамі і кнігамі, дамы ў горадзе амаль усе пушчаныя дымам. Пахапаўшы ці панішчыўшы маёмасць і жывёлу, нават гусей і курэй, царскія ваяўнікі пазабівалі жыхароў, якія ўваходзілі ў гарадскую раду, іншых - пабралі ў палон. Тыя ж, хто застаўся, хадзілі «папечаныя, пасечаныя, у лапцях» [3, т.3, с.361].

Захапіць Берасце адразу не ўдалося. Моцная залога, пад 2000 жаўнераў, якой кіраваў нехта Свянцінскі, адбіла першы націск, і Хаванскі мусіў адысці ад замка. Аднак 13 студзеня, праз пяць дзён аблогі, уначы фартэцыя была здабытая штурмам. Замак сплыў крывёю - бальшыня абаронцаў загінула ад зброі раз'юшаных заваёўнікаў [27, s.274]. Увесь горад быў «да найменшага будынка ... разбураны, спалены і ў нішто ператвораны», а людзей засталося «вельмі малая кучка». Гэтаксама быў спустошаны Шарашоў.

15 студзеня пад Пружанаю стражнік Вялікага Княства Літоўскага Міхал Абуховіч, маючы ўсяго 5 драгунскіх і 8 панцырных харугваў з дывізіі Паўла Сапегі, заатакаваў маскоўскае войска на чале з Пятром Хаванскім. Бітва адбылася каля Малеча. Напачатку ён моцна паціснуў непрыяцеля, ды колькасная перавага апошняга ўсё ж спрычынілася да паразы харугваў стражніка. Значная доля віны за тое лягла на драгунаў, якія пакінулі панцырных і, не абстраляўшы ворага з агнястрэльнай зброі, уцяклі, чым змусілі адступаць і астатніх. Абуховіч трапіў у палон, калі адбіваўся ад рэйтараў: пад ім забілі каня і цяжка ранілі самога - у твар і тройчы ў галаву [25, s.65-66], але, абараняючыся, ён паспеў забіць сямёх і параніць дзесяцёх царскіх ваяўнікоў. Разам са стражнікам ратнікі Хаванскага схапілі пад Малечам яшчэ 13 чалавек з таварыства панцырных і выслалі ў Маскву.

У той сітуацыі выступіць супраць групоўкі князя Хаванскага проста не было каму. Асноўныя сілы Вялікага Княства Літоўскага - харугвы дывізіяў правага і левага крылаў - усё яшчэ знаходзіліся ў Курляндыі. Калі да дывізіі Камароўскага ў канцы жніўня 1659 г. далучылася прыведзеная палявым пісарам Аляксандрам Палубінскім сапежынская, аб'яднанае войска выйграла шэраг сутычак са шведамі і авалодала гарадамі Гольдынг, Віндавы, Шкрунды. Але напрыканцы верасня раптам памёр Камароўскі. Начальнікам жамойцкай дывізіі толькі 29 кастрычніка быў абраны Міхал Пац.

1 ... 47 48 49 50 51 52 53 54 55 ... 88
Перейти на страницу:
0
Сюжет
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
0
Атмосфера
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
0
Главный герой
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
0
Общее впечатление
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
Итоговая оценка: 0.0 из 10 (голосов: 0 / История оценок)