Вечары на хутары ля Дзіканькі
- Автор: Гоголь Николай Васильевич
- Год: 1950
- Язык: белорусский
- Год: Дзяржаўнае выдавецтва БССР
- Переводчик: Максім Лужанін
- Жанр: Русская классическая проза
Электронная книга - «Вечары на хутары ля Дзіканькі». Краткое содержание книги:
«Няхай па-твойму», сказаў ён нарэшце: «за такую цану гатоў быць тваім!»
Чорт спляснуў рукамі і пачаў ад радасці галапаваць на шыі каваля. «Цяпер вось папаўся каваль!» думаў ён сам сабе: «цяпер вось я спаганю на табе, галубок, усе твае маляванні і несусвеціцы, што ўзводзіў на чарцей. Што цяпер скажуць мае таварышы, калі дазнаюцца, што самы набожны з усяго сяла чалавек у маіх руках?» Тут чорт засмяяўся ад радасці, успомніўшы, як будзе дражніць у пекле ўсё хвастатае племя. Як будзе вар'явацца кульгавы чорт, які лічыўся паміж іх першым на выдумкі.
«Ну, Вакула!» прапішчаў чорт, усё таксама, не злазячы з шыі, як-бы баючыся, каб ён не ўцёк: «ты ведаеш, што без кантракта нічога не робяць».
«Я гатоў!» сказаў каваль: «у вас, я чуў, распісваюцца крывёю; чакай-жа, я дастану з кішэні цвік!» Тут ён залажыў назад руку — і хоп чорта за хвост.
«Бач які жартаўнік!» закрычаў смеючыся чорт, «ну годзе, даволі ўжо дурэць!»
«Чакай, галубок!» закрычаў каваль: «а вось гэта як табе спадабаецца?» Пры гэтым слове ён палажыў крыж, і чорт зрабіўся такі ціхі, як ягня. «Чакай-жа», сказаў ён, сцягваючы яго за хвост на зямлю: «будзеш ты ў мяне ведаць падвучваць на грахі добрых людзей і сумленных хрысціян». Тут каваль ускочыў на яго верхам і падняў руку, каб перахрысціць зноў.
«Злітуйся, Вакула!» жаласна прастагнаў чорт: «усё, што табе трэба, усё зраблю, пусці толькі душу на пакаянне: не кладзі на мяне страшнага крыжа!»
«А, вось якім голасам заспяваў, немец пракляты! цяпер я ведаю, што рабіць. Вязі мяне зараз-жа на сабе! Чуеш, нясі, як птушка!»
«Куды?» прамовіў сумны чорт.
«У Пецембург, проста да царыцы!» і каваль абамлеў ад страху, адчуваючы, што падымаецца на паветра.
Доўга стаяла Аксана, разважаючы пра дзіўную гаворку каваля. Ужо ў сярэдзіне яе штосьці гаварыла, што яна занадта жорстка абышлася з ім. Што калі ён сапраўды адважыцца на што-небудзь страшнае. Чаго добрага? Можа ён з гора надумаецца закахацца ў другую і з гаркаты пачне называць яе першаю красуняю на сяле. Але не, ён мяне кахае. Я такая прыгожая! ён мяне ні за што не прамяняе; ён дурэе, прыкідваецца. Не пройдзе хвілін дзесяць, як ён пэўна прыдзе паглядзець на мяне. Я, сапраўды, сурова. Трэба яму дазволіць, як-бы не хочучы, пацалаваць сябе. Вось-жа ён узрадуецца! і лёгкадумная красуня ўжо жартавала са сваімі сяброўкамі. «Чакайце», сказала адна з іх: «Каваль забыў мяхі свае; глядзіце, якія страшныя мяхі! Ён не па-нашаму накалядаваў: я мяркую, сюды па цэлай чвэрці барана кідалі; а каўбасам і булкам хлеба, пэўна, ліку няма. Раскоша! усе святы можна аб'ядацца».
«Гэта кавалёвы мяхі?» падхапіла Аксана: «зацягнем хутчэй іх да мяне ў хату, і разгледзім добра, што ён сюды наклаў». Усе са смехам ухвалілі такую прапанову.
«Але мы не падымем іх!» закрычаў увесь натоўп раптам, тужачыся зрушыць мяхі.
«Чакайце», сказала Аксана: «пабяжым хутчэй па санкі і завязем іх на санках!»
І натоўп пабег па санкі.
Палоннікам моцна надакучыла сядзець у мяхах, не зважаючы на тое, што дзяк праткнуў для сябе пальцам ніштаватую дзірку. Калі-б яшчэ не было народу, дык, можа, ён знайшоў-бы сродак вылезці; але вылезці з меха пры ўсіх, паказаць сябе на смех… Гэта ўтрымлівала яго, і ён вырашыў чакаць, трохі толькі пакрэктваючы пад няветлівымі ботамі Чуба. Чуб сам не менш жадаў свабоды, адчуваючы, што пад ім ляжыць нешта такое, на чым сядзець страх было нязручна. Але як толькі пачуў рашэнне свае дачкі, дык супакоіўся і не хацеў ужо вылазіць, разважаючы, што да хаты свае трэба прайсці прынамсі крокаў з сотню, а можа і другую. Вылезшы-ж, трэба падправіцца, зашпіліць кажух, падперазаць пояс — колькі работы! дый капялюхі засталіся ў Салохі. Няхай-жа лепей дзяўчаты давязуць на санках. Але здарылася зусім не так, як чакаў Чуб: у той час, калі дзяўчаты пабеглі па санкі, хударлявы кум выходзіў з карчмы засмучаны і ў кепскім настроі. Карчмарка ніякім чынам не адважвалася даваць на-павер; ён хацеў быў дачакацца, а можа прыдзе які-небудзь набожны дваранін і пачастуе яго; але як знарок усе дваране заставаліся дома і, як добрыя хрысціяне, елі куццю сярод сваіх хатніх. Разважаючы пра разбэшчанасць нораваў і драўлянае сэрца жыдоўкі, якая прадавала віно, кум напаткнуўся на мяхі і спыніўся ў здзіўленні. «Бач якія мяхі нехта кінуў на дарозе!» сказаў ён, аглядаючыся па баках: «мусі-быць, тут і свініна ёсць. Палезла-ж некаму шчасце накалядаваць столькі рознага дабра! Гэтакія страшныя мяхі! скажам, што яны напакаваны грэчанікамі ды каржамі, і то добра. Хоць-бы былі тут адны паляніцы, і то ў смак: жыдоўка за кожную паляніцу дае асьмуху гарэлкі. Забраць хутчэй, каб хто не ўбачыў». Тут ускінуў ён сабе на плечы мех, з Чубам і дзякам, але адчуў, што ён занадта цяжкі. «Не, аднаму будзе цяжка несці», прамовіў ён, «а вось, як знарок, ідзе ткач Шапуваленка. Здароў, Астап!»