Багуслаў Радзівіл

У вольны ад навукі час Багуслаў паляваў на звера ў навакольных лясах і практыкаваўся ў рыцарскіх забавах, да якіх меў выдатныя здольнасці і ахвоту. Упэўнена седзячы ў сядле, цяжкай дзідай лёгка ламаў драўляныя мішэні. За некалькі дзясяткаў крокаў кідаў дзіду, і тая трапляла проста ў цэль. Пусціўшы каня наўскач, зрываў кальцо і сек саламяную галаву пудзіла. Любіў страляць з мушкета і ўжо дасягнуў такога ўмення, што ніхто з самых знакамітых стралкоў гарадскога гарнізона не мог яго перасягнуць. Але больш за ўсё княжыч любіў фехтаванне. Хутка французскі афіцэр дзю Берт, які вучыў яго гэтаму мастацтву і заадно тлумачыў правілы гонару, якіх трымалася французская шляхта, ужо мала чым мог здзівіць гадаванца. На ліха, месье яшчэ лічыўся знаўцам сакалінага палявання, таму, задурыўшы галаву князю Крыштафу паляўнічымі байкамі, дамогся дазволу вучыць гэтаму і Багуслава. Здабыўшы недзе дзікага сокала, ён прэзентаваў яго княжычу.

Драпежная птушка паныла сядзела ў клетцы. Скураны каўпак прыкрываў ёй вочы, а кіпцюрыстыя лапы былі перавітыя скуранымі путамі, доўгі канец якіх француз трымаў у руцэ.

— Мы падобныя з табой, дружа, — прамармытаў Радзівіл, са шкадаваннем гледзячы на сокала. — Я таксама пакуль павінен рабіць тое, што скажуць, а не тое, чаго сам хачу.

— Спачатку трэба прывучыць сокала садзіцца на руку гаспадара, — месье працягнуў княжычу скураныя пальчаткі і міску свежага мяса, з якога яшчэ ішла пара. — Яго не кармілі два дні і не давалі спаць, таму стомленая і галодная птушка далёка не паляціць і будзе лепш слухацца.

Ён гучна і працяжна свіснуў. Галодны сокал кінуўся прэч з клеткі, але, наткнуўшыся на краты, абурана крыкнуў.

— Tres bien![56] — узрадаваўся паляўнічы і, адчыніўшы дзверцы, узнагародзіў сокала кавалкам мяса, які той прагна праглынуў. — А цяпер, прынц, надзеньце пальчатку і паспрабуйце яго паклікаць такім жа свістам. А калі падляціць, падстаўце руку. Толькі далей ад клеткі адыдзіце.

Багуслаў так і зрабіў. Сокал сеў яму на руку і зноў атрымаў за гэта кавалак дзічыны.

— І доўга мне так з яго здзекавацца? — незадаволена спытаў княжыч, бо не бачыў у такой маруднай працы нічога вясёлага.

— Qui vivra, verra[57], — паціснуў плячыма француз, але ўсё ж растлумачыў: — Пакуль не прывучым яго ляцець менавіта на ваш свіст, не патрабуючы за гэта ежы. А каб вашай светласці было весялей, я для месье Невяроўскага і Стаброўскага таксама сокалаў знайду.

Гэта была карпатлівая праца. На працягу доўгіх нудных дзён хлопцы муштравалі сваіх птушак, пакуль аднойчы задаволены дзю Берт не загадваў пачаць прытраўліванне. Галодным сокалам дэманстравалі жывых дзікіх качак з падрэзанымі крыламі ці зайца. Пасля, адпусціўшы ахвяру, пускалі і драпежніка, які каменем кідаўся на яе. Здабычу ў птушкі імгненна адбіралі, даючы яму наўзамен кавалак дзічыны.

За некалькі тыдняў француз нарэшце сказаў, што можна выходзіць на паляванне.