Сабакі Эўропы

Ня дзіва, што ў сярэдзіне студзеня мы зноў апынуліся ў мяне дома, усе трое. А потым, праз тыдзень, яшчэ раз. І яшчэ. Кожны раз, калі яны раскладвалі на маім дыване свае дасканалыя маладыя целы, я ўспамінаў пра Верачку і нейкі ледзяны жах агартаў мяне з галавы да ног — быццам у маёй кватэры пасярэдзіне гэтай зімы раптам выбіла ўсе вокны. Але я браў сябе ў рукі, усьміхаўся, як бы нічога не было, і толькі стараўся прыслухоўвацца валаскамі на сьпіне, ці не зьбіраецца Верачка сёньня мяне наведаць. Але мне шанцавала, Верачка абірала іншыя дні, яна, можа, і здагадвалася пра тое, што ў мяне бываюць госьці, але з далікатнась­ці не хацела іх бянтэжыць. Магчыма, я дарэмна баяўся — я люблю перабольшваць свае страхі; цалкам магло стацца, што яна пашкадавала б іх, абмінула, ня стала б помсьціць. Але лепш было ўсё ж не сутыкаць іх — маіх юных вучняў і яе, ад якой невядома чаго варта было чакаць.

Падымаючыся да мяне на трэці паверх, мы ўсё часьцей сустракалі суседзяў: нейкіх мужчын зь дзецьмі і санкамі, жанчын, якія віталіся са мной з такім хітрым выглядам, нібы ўсё пра мяне ведалі — і як у іх выходзіць напускаць на сябе такі выгляд, я ўсё жыцьцё не магу гэтага зразумець: рэч у касмэтыцы? У выразе вуснаў? У тым тоне, якім яны прамаўляюць сваё “Здрасте” — жартаўліва-бязьлітасным, як у доктарак, якія кажуць табе распрануцца? У мяне што, поўны пад’езд доктарак? Адна зь іх нават неяк пачала чапляцца да мяне з роспытамі — яе зычлівы голас усыпіў маю пільнасьць і я ледзь не прагаварыўся: “Сколько вы плацице за кварциру?” — спытала яна спагадліва, — “У меня сын сьнимает, я ему гаварю, дорага, а он не слушает, гаварит, ты цены по городу знаешь, мама? Вот и молчи”. “Да не так и дорого, — адказаў я. — Всего-то...” — і тут зразумеў, што зараз скажу лішняе, і прамармытаў толькі: “Всего-то ничего. Ничего не плачу. Я здесь не живу, меня цветы просили поливать, хозяева в отъезде... Вот и за­хожу...”

“В отъезде, да, — уважліва гледзячы мне ў вочы, з той самай бязьлітаснай і хітрай усьмешкай сказала суседка. — Мы знаем, это она правильно сделала, сестра ваша, что попросила цветы поливать... Очень правильно... Цветов жалка, когда уежжаеш, засохнут ведь цветы, живые же, умрут, так што эта харашо, когда есть кого папрасить...”

Пра тое, што ўсё часьцей яе няголены сусед у старым паліто і лыжнай шапачцы ходзіць паліваць кветкі ў кампаніі дзяўчыны-школьніцы і студэнта, яна нічога не сказала, але некалькі разоў мы ўсе разам сутыкаліся зь ёй на лесьвіцы, і было ясна, што яна запомніла выгляд Козьліка і Каштанкі ва ўсіх падрабязнасьцях. Што зробіш, мы занадта кідаліся ў вочы — ды і ў вушы, бо здаралася, што мы забывалі пра ўсё на сьвеце, спрачаючыся пра будучыню бальбуты, і заходзячы з вуліцы ў пад’езд, напаўнялі яго сваімі гучнымі незразумелымі суседзям воклічамі.