Лабух

Марта, на што ўжо немка спакойная, яго не выносіла, трываць не магла. Калі ён гуляўся з нашым сынам і вучыў яго сваім лічылкам: “Бег па вуліцы сабака — ногі, рогі, хвост і срака”, — яна бялела. І не таму, што не разумела, скуль у сабакі ўзяліся рогі.

Прывезеная ў Мінск, Марта, дзіця культуры, да латышскай і нямецкай вырашыла беларускую мову дадаць... І неяк спыталася ў Крабіча, як па-беларуску будзе дзяцел... Крабіч сказаў ёй, што дзяцел па-беларуску — далбаёб.

Сусед наш за сцяной, Давід Вісарыёнавіч, напалову Сталін, толькі дзяцел такі ў гальштуку і ў акулярах, дэкан інстытута замежных моў, куды Марта паступаць збіралася, рамонт якраз рабіў — доўга і штодня да ночы. Дык Марта і папрасіла яго, у двары спаткаўшы, — сама ўся дзіва блакітнавокае: “Давід Вісарыёнавіч, міленькі, вы хоць уночы не стукайце, як...”

Ледзь паступіла Марта ў той інстытут, хоць і ведала, як дзяцел па-нямецку будзе.

З першай жонкай, з Нінай колькі я не бачыўся? Паўжыцця... Пасля мяне яна двойчы замуж выходзіла — і абодва разы не склалася... Тройчы ў яе праз мяне не склалася, цяпер адна. Спрабаваў дазнацца ў Камілы, як там маці, дык што тая скажа?.. Нармальна.

Ніна да Крабіча адносілася якраз нармальна. Ды ён тады і быў нармальны: студэнт і студэнт, як і мы. Толькі мы займаліся музыкай, а ён... Казаў, што на местачковага настаўніка вучыцца, бо ўсе літаратары — местачковыя настаўнікі.

— Чаму местачковыя?..

— Бо і не сельскія, і не гарадскія.

Праз яго Ніна і прыдумала дачку Камілай назваць... Я супраць быў, не нашае ж імя, а Крабіч сказаў: лабух, кнігі чытай! Аказалася, першая дачка Дуніна-Марцінкевіча звалася Камілай. І наступныя называліся не меней экзатычна: Эмілія, Зофія-Аліцыя, Леакадыя, Цэзарына... Таму яшчэ адна дачка Вінцэнта сына Яна, Яўгенія, здаецца ўжо нібы і не ягонай.

Крабічу імёны дачок Вінцэнта Янавіча не здаваліся экзатычнымі. Ён даводзіў, што беларусы павінны вызначацца адметнымі, белымі імёнымі, па якіх бы іх распазнавалі. Каб не выглядаць у свеце тымі самымі... дзятламі. Братамі чорных, толькі пашарэўшымі. Таму ўсё ж не скажаш, што ў ім тады зусім не было ніякай палітыкі. Была — ды яшчэ каляровая.

Цяпер я і ўявіць не магу, што дачка мая магла быць не Камілай. З гэтым мне шанцуе, як Дуніну-Марцінкевічу: Каміла, Лі-Лі... Тут і Марта да кучы, і Поль аб’явіўся...

Чаго ён, дарэчы, хацеў, гэты Поль?.. Куратар, у якім д’ябал жыве... Не, трэба з Мартай спаткацца, пачакае Ніна. Ды і не чакае яна ад мяне нічога, перачакалася.

“Лі-Лі, — падумаў я, калі зазваніў тэлефон. — Ну, Лі-Лі!..”

А чаму “ну, Лі-Лі?..” Нібы яна да “прафесаршы” зацягнула і Крабіча ў лазню прывяла...

“Лі-Лі можна?..” — спытаў мужчынскі голас. Ніякія мужчынскія галасы па маім тэлефоне дагэтуль Лі-Лі не пыталіся.

“Не. Тут няма ніякай Лі-Лі”.

“Добры вечар, Раман. Гэта Максім Аркадзьевіч”.

Бацька Лі-Лі. Яна без цырымоній пазнаёміла нас у Тэатры моды, куды мяне запрасіла, а ён сам прыйшоў. Мы паглядзелі з ім, як Лі-Лі на сцэне вырабляецца, потым кавы папілі, паразумнічалі. Разумнічаў, праўда, ён адзін, прасвятляў мяне ў кітайскай філасофіі. Я слухаў нешта пра ісціну чань, якую можна спасцігнуць толькі па-за вобразамі і па-за гукамі, адпрэчыўшы іх, — і нічога не петрыў, выдаючы выгляд, быццам спасцігаю... Бацька Лі-Лі ўсяго на год за мяне старэйшы, але чамусьці так пайшло адразу, што ён называў мяне Раманам, а я яго — Максімам Аркадзьевічам. Не таму, зразумела, што ён быў на год старэйшым доктарам навук... Калі б ён спаў з маёй дачкой, дык, мусіць, я называў бы яго Максімам, а ён мяне — Раманам Канстанцінавічам. Толькі, каб спакойна ўявіць такое, мне, відаць, яшчэ шмат чаго спазнаваць давядзецца ў кітайскай філасофіі.