Скарб Загорскай камяніцы
- Автор: Водоносов Николай Михайлович
- Год: 1985
- Язык: белорусский
- Жанр: Детские и приключения
Электронная книга - «Скарб Загорскай камяніцы». Краткое содержание книги:
Вось чаму і пабег ён за Гэлькай, нават не раздумваючы пра небяспеку, рызыкуючы сабою, сваім жыццём, каб засцерагчы яе ад бяды. І цяпер быў рады, што яно сапраўды так сталася: Гальцы пагражала небяспека…
На абед запрасілі і Тупіка. Ён не адмовіўся, а дастаў са сваёй сумкі ладны кус сала і паўбохана «свойскага» хлеба, да таго падрумяненага, што аж слінкі цяклі. Усё паклаў на стол, пакроіў на кавалкі і падсунуў кожнаму.
— Прызнацца, абрыдла сухамяць… А юшкі дык не каштаваў ужо, можа, з год! — ён прычмокваў, круціў галавою і падміргваў хлопцам. — Сма-а-ака-та якая! Язык праглынеш.
А хлопцы ўчапіліся зубамі ў сала, якога таксама не елі даўно, вусны іх ільсніліся ад тлушчу, вочы гарэлі.
— Самая лепшая рыба — гэта сала! — сказаў са смехам Алесь, казаў не сваё, а пачутае ад бацькі, але ўсім было весела ад гэтага вядомага жарту, бо сёння на стале было, як ніколі, багата ўсяго.
Міроніха апроч сырадою паставіла яшчэ місу тварагу. Адным словам, абед быў шыкоўны.
— Ай ды рыбка! — усё хваліў Тупік.
— Мы б гэтай рыбкі ву-у-унь колькі налавілі, калі б яшчэ ўдвух, — пачаў Алесь, ды Тупік яго перапыніў:
— Затое ву-у-унь якога шчупака паганялі! Баюся толькі, каб цяпер не зашыўся дзе ў карчэўе…
— Трэба яго злавіць, — прастадушна сказаў Алесь.
— Трэба, — згадзіўся Тупік. — Тут ты, брацішка, маеш рацыю. А пакуль вам такі загад: з дому не адыходзіцца, ніякай самадзейнасці. Я тут буду, з вамі, толькі не ў хаце, а ў аборы.
— У засадзе? — зірнуў на яго Мікола.
— У засадзе…
На тым і пагадзіліся.
Зборышча маленькай банды
Ігнат рыхтаваўся да сустрэчы ў Мокрым Лозе. Апроч невялікага пісталеціка — браўнінга, — які ён паклаў у бакавую кішэню фрэнча, узяў яшчэ фінку і гранату. Фінку засунуў за халяву бота, як сапраўдны бандыт, а гранату паклаў у кішэню галіфэ. Узброены да зубоў, ён і выйшаў з вёскі адвячоркам, калі сонца ўжо хавалася за зубчатым краем лесу — недзе а дзесятай гадзіне.
Тая акалічнасць, што Зыгмусь гнаўся за Гэлькай, прымусіла Ігната быць вельмі асцярожным і ўважлівым — ці не збіраецца той Зыгмусь «ірваць кіпці» адсюль? Інакш, чаго б гэта яму цяпер выкрываць сябе? Незразумела. А можа, той Зыгмусь ужо і пра яго, Ігната, што ўведаў? Цяпер вось выкрыў сябе, навокал загамоняць — можа і ў хамут ударыць, збегчы ў іншае месца, і тады ўсе яго, Ігнатавы, задумы паляцяць да д'ябла. І яшчэ добра, калі збяжыць адзін. А як і тых бандытаў павядзе за сабою? А ты, Ігнат, хіба ведаеш, якая ў іх ёсць зброя? Не, не ведаеш…
Усе гэтыя пытанні і прымусілі Ігната быць пільным і ўважлівым, да ўсяго гатовым.
Вядома, арыштаваць усіх разам можна ў любы час. Але ж трэба пачакаць, пакуль не стане ясна — дзе ж захавана тое багацце, пра якое вось ужо колькі часу гаворыць Зыгмусь. Яно, безумоўна, ёсць, недзе захавана. А Зыгмусь цягне з пошукам. Можа, і ведае тое месца прыблізна, ніяк не знойдзе? І ці знойдзе калі? А што будзе тады, калі яны з Тупікам і скарбу таго не ўбачаць, і бандытаў з вока ўпусцяць? За такую работу іх, безумоўна, па галоўцы не пагладзяць…
Ігнат дастаў з кішэні паперку, якую пакінуў яму Тупік, і зноў — у які ўжо раз! — прабег вачамі па няроўных радках: «Зыгмусь пачаў дзейнічаць адкрыта — рабіць засады, напады… Абясшкодзь неадкладна!..» Абясшкодзь. Лёгка сказаць. А як ты яго абясшкодзіш, калі пэўна не ведаеш, дзе ён зараз, у гэтую хвіліну, знаходзіцца? Начаваць пачаў на млыне, на другім паверсе, спіць у скрыні крупадзёркі — гэта вядома. Наслаў там сабе сена, кінуў нейкую старую коўдру, але ўсё ж ямчэй, чым проста ў лесе, на голай зямлі. А днюе то на могілках, то ў Мокрым Лозе. Значыць, ходзіць блізка ля хутароў, можа па дарозе і чырвонага пеўня падкінуць. А вось не робіць гэтага. Чаму? Таксама немалаважнае пытанне: папярэджваў жа, што спаліць хутар. Можа, гэта звязана з тым невядомым скарбам? Можа, у хаце ён дзе схаваны? Таксама трэба пранюхаць…
Адным словам, клопату ў Ігната хапала, адказнасці — таксама. У асноўным уся адказнасць па выяўленню і абясшкоджванню злачынцаў ляжыць на Тупіку, а ён прыданы ў дапамогу. Апроч таго, ёсць яшчэ тры чалавекі з мясцовага актыву, якія дапамагаюць ім, але тыя толькі для засад, для арышту, дзе патрэбна сіла большая, чым яны з Тупікам…
«Сёння ўсё вырашыцца — калі і дзе браць тое асінае гняздо. А браць яго трэба раптам, знянацку і ўсё адразу, а то патрывожаныя восы дужа злыя і куслівыя, яны разлятуцца і будуць нападаць на любога, хто ім трапіцца на шляху, будуць джаліць балюча…»
Так разважаў Ігнат, ідучы на апошняе баявое заданне. А ці апошняе? Вунь, за Халопенічамі, зноў сельмаг абабралі, з калгаснага статка трох падцёлкаў звялі… Не гэтыя ж, не Панас з хеўрай ды не Зыгмусь. Значыць, новыя зладзюгі аб'явіліся. «Могуць і туды паслаць, — нявесела падумалася Ігнату. — Толькі там ужо няма Тупіка. І не будзе такіх хлопцаў, як Алесь і Мікола. Яны ж так нам дапамаглі!.. А Мірон? Не будзе іх — будуць другія. У нас цяпер народ не той, што, бывала, раней, ён не баіцца ніякіх бандытаў, ён усё бачыць і заўсёды дапаможа — у гэтым наша сіла…»
Наперадзе, за нешырокімі вастраверхімі, бы свечкі, кустамі ядлоўцу мільгануў цень. Ігнат прысеў, прыслухаўся. Так, у тым баку чуваць чыесьці крокі… Вось яны заціхлі. «Можа, лось», — падумаў Ігнат і пайшоў на тое месца, дзе бачыўся яму цень. Толькі ласіных слядоў не заўважыў, хоць мох там быў крыху прымяты. Э-э, ды гэта ж чалавечыя сляды! Інстынктыўна паклаў правую руку пад крысо фрэнча, намацаў у кішэні рукаятку пісталеціка, хаця разумеў, што нападаць на яго ніхто не будзе: бандыты ж «свае», і Тупік — свой. Ды Тупік жа цяпер на хутары ў засадзе…
Якая там засада! Наўмысна каня ў сад пусціў, каб палохаць засадай, адганяць ад хутароў нязваных гасцей: уберагчы хутары — таксама іхняя справа, міліцыі.
Раптам ззаду, як стрэл:
— Стой!
Ігнат спыніўся, замёр на месцы. Голас, што яго спыніў, знаёмы, Зыгмусеў гэта голас. І таму, не паварочваючыся, спакойна сказаў:
— От зараз як улуплю табе знянацку ў лоб кулю, тады будзеш ведаць, як людзей пераймаць…
— Гы-гы-гы, а хіба маеш кулю? — зарагатаў той.
— Маю…
— От жа не змеціў мяне, от жа скажы — лоўка падкраўся?
— Проста — рысь! — павярнуўся да Зыгмуся Ігнат. — Толькі я ўмею страляць і не павярнуўшыся, на голас…
— Пакажы от тое, з чаго страляеш… Можа, і мне пару патронаў дасі? Га?
— Не наган, во што… — Ігнат паказаў Зыгмусю браўнінг, каб паглядзець на яго вочы. Не, яны не запаліліся, як бывала заўсёды, калі ён бачыў зброю.
— Пшыпалка, проша пана, а не зброя! — грэбліва скрывіўся Зыгмусь. — Ёй толькі мух на сцяне біць.
— Добрую дзірку і ў чэрапе зробіць, — запярэчыў Ігнат. Ён глядзеў на гэтага малога, прыгорбленага, з малымі свінячымі вочкамі, вузкалобага чалавека, які і ішоў неяк бачком, як малпа, і яму так карцела прыціснуць яго да зямлі і пад пісталетам прымусіць сказаць, дзе захавана бацькоўскае дабро. Толькі тая акалічнасць, што непадалёк могуць быць і другія яго хаўруснікі, прымусіла Ігната адкінуць прэч спакуслівыя думкі, стрымацца.
— Пойдзем? — неяк раптоўна пазмрачнеўшы, быццам тыя Ігнатавы думкі перадаліся яму, спытаў Зыгмусь. — А то нейкі ты злы сягоння.
— Пойдзем, а то тут быць небяспечна.
— Ведаю. Тупік на маім хутары засеў. От бы жыўцом яго, га? Ды падсмажыць…
— А калі ён не адзін?
— Адзін! З хлопцам на кані ехаў… Той пракляты конь мне ўсё дзела сапсуў, каб не ён, то злавіў бы я шчанюка…
— А памочнікі ехаць не будуць, — не звярнуўшы ўвагі на незадаволенасць Зыгмуся канём, папярэдзіў Ігнат. — Яны табе такімі сцежкамі пройдуць, што толькі войкнеш. Засады так і робяцца — што навідавоку, тое для дурняў.
— Во ў іх як!
— Усюды яно так. Скуратовіч, бывала, толькі так і заманьваў малыя групы чонаўцаў: сядзе на якім хутары з ад'ютантамі, а банду ў лесе напагатове трымае — вазьміце яго.