На новы парог

— Якія тут подзвігі?! Найбольшыя ў мяне, мусіць, подзвігі — навучыць, каб Пеця Савіч з пятага ці Ганна Карпека з шостага пісалі сачыненне на тройку, ці во не завыць воўкам ад суму і не пабегчы куды вочы глядзяць?!

Яна разумела стан душы маладога хлопца. Але яна была не з тых, хто непасрэдна спачувае, угаворвае трымацца з усіх сіл. У яе была іншая жыццёвая тактыка — іронія і самаіронія. Нават і цяпер, калі столькі папакутавала за Ірыну Васільеўну, яшчэ мела сілы жартаваць, кпіць.

— Дык вы, даражэнькі, на краі адчаю?

— А вам што — весела? Вы ж таксама адна.

— Не, даражэнькі. Я не адна. У мяне ёсць сын, сябры.

— Ну, а ў мяне няма ні сына, ні сяброў...

— Кепска, канечне. Вы — як той Чабурашка сінтэтычны. Ні бацькі, ні маці, ні клопатаў, ні сэнсу жыцця...

— Насміхаецеся! — пакрыўдзіўся.

— Насміхаюся. Бо не разумею, чаго ныць. Трапіў у такую добрую школу, адразу атрымаў кватэру. Мы, старэйшыя, ледзь не пятнаццаць гадоў чакалі гэтага...

— Ды вы — пакутнікі! — паіранізаваў і Акаловіч.— Бо вы, як і ўсё ваша пакаленне, што заявілася адразу пасля вайны, нарадзілася ў халодных зямлянках, таксама пакаленне выключнае. Вы недаядалі, зведалі шмат перамен, пераацэнак вартасцей, але... нішто вас не разгубіла, і вы цяпер пачынаеце несці галоўную службу ў жыцці.

— Я ўжо, даражэнькі, добрая язва, але вы, выходзіць, яшчэ большая! Хоць дарэмна так язвіцё з нас. Вы, маладзейшыя, усё ж не зведалі таго, што зведалі яшчэ і мы. Але ведайце: мы — адно з самых адукаваных пакаленняў. Нас, праўда, доўга нашы старэйшыя калегі недаацэньвалі, трымалі ў «маладых». Але вось тут, у Вішнёўцы, мы ўжо сталі на ногі, заявілі пра сябе. І перш за ўсё ў асобе нашага Васільца. Умацоўваецца ён — умацоўваемся і мы. Расце наш аўтарытэт — расце і яго аўтарытэт.

— Ды забралі ўжо ўсю ўладу ў свае рукі! — прамовіў Акаловіч, патушыў цыгарэту.— Упіваецеся сваім становішчам! І не думаеце таксама доўга не падпускаць да сябе маладзейшых. Маўляў, пасля вас яшчэ і няма таленавітай моладзі, няма роўні вам. Праўда, з дзесятак год вы зможаце паганарыцца, але ў вашым жа гонары будзе ўжо і пасаромлена. Бо гонар, таптанне на месцы — першая прыкмета зараджэння кансерватызму, спаду. І першая прыкмета, што трэба супраць вас паўставаць. Дзеля новага прагрэсу. Дзеля абнаўлення. Скажаце: я перабольшваю? А што тады было сёння на нашым педсавеце? Я не пра Васільцоў даклад. Даклад добры, дзелавы. Я пра іншае. Пра будучы семінар. Як пачалі гаварыць пра яго, дзяліць, хто які дасць урок, хто які падрыхтуе даклад, дык і рашылі: самае адказнае будуць рабіць толькі старэйшыя. Пра мяне грэшнага нават і не ўспомнілі. Як мяне і няма ў школе. Ці я якая няздара. З аднаго боку мне гэта і някепска: менш клопатаў! Але і крыўдна: мне яшчэ не вераць. Хоць і я мог падрыхтаваць які даклад... Дык нашто тады рабіць такія заклікі маладым: нічога не бойцеся, будзьце актыўныя, дзярзайце, пакуль маладыя! А то і папікаюць: вы не дзярзаеце, вы пасіўныя, вы не такія, як Карчагін, не такія, як мы былі ў маладосці! Па-першае, сапраўды часы цяпер іншыя. Цяпер трэба дзярзаць не ў ваенных бітвах ці іншых буйных падзеях, а ў побыце, калі можна так сказаць. А, па-другое, хіба ў гэтым побыце нас заўсёды дапускаюць да перадавой? Не заўсёды. Вы яшчэ, маўляў, маладыя, пачакайце свайго, тут месца старэйшым! А дзе ж правяраць сябе, калі не на перадавой?