У добры час
- Автор: Шамякин Иван Петрович
- Год: 1958
- Язык: белорусский
- Год: Дзяржаўнае выдавецтва БССР. Рэдакцыя мастацкай літаратуры
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «У добры час». Краткое содержание книги:
— Хопіць, што ты Максіму ляпнула. Дурніца! Дараваць табе не магу гэтага. Як я цяпер сустрэнуся з ім?
— Хай будзе чалавекам, а не...
— Ну... Ты сабе лепей дай параду не сунуць носа ў чужыя справы.
10...
Яшчэ здалёк, з канца вуліцы, Максім убачыў каля сваёй зямлянкі коней і людзей.
«Што такое?» — здзівіўся і нават на момант устрывожыўся ён. Але, падышоўшы бліжэй, убачыў, як людзі скатваюць у штабель бярвенні, і ўсё зразумеў. Шаройка выканаў сваё абяцанне.
«Вось гэта па-мойму: сказаў — зрабіў. Як-жа гэта я забыў?» — яму стала няёмка, што пакуль ён гуляў, людзі працавалі на яго.
Абапал зямлянкі ляжалі штабялі сухога сасновага бярвення. Да аднаго яшчэ пад'язджалі фурманкі, мітусіліся людзі.
Максіма сустрэлі шумна, вясёла.
— Здароў, Максім Антонавіч. Прымай работу!
— Глядзі, колькі наварочалі, пакуль ты гуляў!
— Ну, Максім, з цябе, брат, магарыч!
— Ён і не сніў, мабыць, што яго хата сёння дома будзе.
— Тут не хата, а добрых дзве з усімі прыбудовамі.
— Калгас!
— Аднаму на поўгода хапіла-б вазіць.
— Амяльян Дзянісавіч пастараўся!.. Ён калі захоча, з-пад зямлі...
— Вось іменна, калі захоча, — ціха азваўся нехта за спіною ў Максіма.
— Ну, хлопцы, узялі апошнія!
Максім скінуў шынель, узяў самы цяжкі дубовы кол, падхапіў ім камель тоўстага бервяна.
— А ну вазьмі, хлопцы! Так-так! Узялі! Узялі! — гучна камандаваў Іван Мурашка, і Максім дзівіўся, адкуль столькі спрыту ў гэтага хлопца.
— Яшчэ раз! — грымеў бас Андрэя Грыбача.
— Ды разок! —спяваў тонкі хлапечы голас.
— Гоп!
— Пайшла!
— Ляжы, мілка, пакуль цесляры не патурбуюць.
Бярвенні былі сухія, звонкія. Ударыш — увесь штабель гудзіць, нібы далёкі звон. Пахлі яны смалой, лясной прэласцю, ігліцай, што прымерзла да вуглаватых камлёў з белымі елачкамі падсочкі.
Максім ап'янеў ад работы. Ён крычаў разам з усімі, камандаваў па-гаспадарску смела і гучна, перабягаў з месца на месца. Пад руку трапіўся кол з маладой сасонкі, толькі што ссечанай у лесе, кара на ім аблузалася, і Максім запэцкаў рукі і гімнасцёрку ў ліпучую смалу. Але затое, як пахла яна, гэтая свежая смала! Жывым лесам. Сапраўды можна ап'янець, як п'янееш вясной, у маладым хвойніку, калі ён абсыпай жоўтай квеценню.
Хутка рос другі штабель. Разгружалі апошнія фурманкі.
Сынклета Лукічна тупала вакол, з ціхай мацярынскай радасцю і гонарам глядзела, як спрытна працуе сын і адначасова баялася за яго: яшчэ надарвецца. Бач, як хапае! Адзін калоду падымае. Трэба папярэдзіць, каб не надта натужваўся.
Потым яна ўспомніла аб другім і спалохана пляснула далонямі.
«Божачка мой! Людзей-жа пачаставаць трэба. А я і не падумала. Не вялікі цяжар пачаставаць. Слава богу, ёсць чым. Але дзе?»
Убачыўшы, што Максім на момант адарваўся ад работы, каб выцерці пот, яна падбегла да яго, паклікала ўбок.
— Максімка, людзей-жа пачаставаць трэба. Цалюткі дзень па марозе стылі...
— Безумоўна, мама.
— А дзе, сынок? У зямлянцы — колькі змесціш? У каго параіш? Можа ў Машы? Хата ў іх цяпер, што клуб той...
Максім ссунуў на лоб шапку, закрыўшы казырком вочы, і задумліва пачухаў патыліцу.
— Ну, што ты выдумала! У Машы. Чорт ведае, што падумаюць...
І тут, нібы з зямлі перад імі з'явіўся Шаройка — вынырнуў аднекуль з-за зямлянкі, з гароду.
— А-а, і сам гаспадар дома! Здарова, Максім Антонавіч. Што задумаўся?
Максім моцна сціснуў руку старшыні.
— Добры дзень, Амяльян Дзянісавіч. Ад усяго салдацкага сэрца дзякую вам.
— Ну, што ты! Абавязак, брат. Я сваё слова моцна трымаю.
— А задумацца вось маці прымусіла. Дзе людзей пачаставаць?
— І-і-і... Гэта ўжо дарэмна! Які можа быць пачастунак! Гэта ў вас ад Антона Захаравіча. Бацька быў хлебасол на ўвесь раён. А табе раю пачаставаць усіх нас на наваселлі і на вяселлі. Там дарэчы будзе.
Максім паглядзеў на маці. Яна ўздыхнула.
— Але-ж так прынята... Такі звычай...
— Яшчэ што скажыце, Сынклета Лукічна! Цяпер колькі мы гэтых дамоў перавазілі — штодня п'яныя былі-б... Справа іншая, што вось Максімаў прыезд не адсвяткавалі. Гэта так. Але за тое, што ён тры дні недзе гуляў — яму спагнанне. Сёння святкуем у мяне. Не, не, не! І слухаць не хачу. Што-ж у аддзяку пакрыўдзіць мяне хочаш? Глядзі, брат...
11...
Дом Шаройкі быў збудаваны па тыповаму праекту, які быў дасланы ў калгас. Але ўнутры Шаройка спланаваў яго па-свойму.