Pomniejsze bóstwa [Small Gods - pl]

Brutha leżał pomiędzy żaglami i linami gdzieś pod pokładem. Było gorąco, a powietrze pachniało tak, jak powietrze na całym świecie, gdy styka się z zęzą.

Nic nie jadł przez cały dzień. Na początku było mu niedobrze i nie mógł. A potem po prostu nie jadł.

— To, że jest okrutny dla zwierząt, nie znaczy jeszcze, że jest… no, złym człowiekiem — stwierdził, ale brzmienie głosu sugerowało, że sam w to nie wierzy. To był całkiem mały morświn.

— Odwrócił mnie na grzbiet — przypomniał Om.

— Tak, ale ludzie są ważniejsi od zwierząt.

— Ten punkt widzenia często jest wyrażany przez ludzi.

— Rozdział IX, wers 16 księgi… — zaczął Brutha.

— Kogo obchodzi, co jest napisane w jakiejś księdze? — przerwał mu żółw.

Brutha był wstrząśnięty.

— Przecież żadnemu z proroków nie mówiłeś, że ludzie powinni być dobrzy dla zwierząt. Nic takiego sobie nie przypominam. Nie wtedy, kiedy byłeś… większy. Nie dlatego chcesz, żeby ludzie byli dobrzy dla zwierząt, bo ci zależy na zwierzętach, ale dlatego że jedno z nich może być tobą.

— To całkiem rozsądny powód.

— Poza tym on był dla mnie dobry. Chociaż wcale nie musiał.

— Tak ci się wydaje? Tak sądzisz? A obejrzałeś sobie jego umysł?

— Oczywiście, że nie! Nie potrafię!

— Nie?

— Nie! Ludzie nie umieją…

Brutha przerwał. Vorbis chyba jakoś to robił. Wystarczyło mu na kogoś popatrzeć, by wiedzieć, jakie skrywa niegodziwe myśli. Babcia była taka sama.

— Ludzie tego nie umieją, jestem pewien — rzekł. — Nie czytamy w myślach.

— Nie chodzi mi o czytanie. Chodzi mi o oglądanie. Zobaczenie kształtu. Nie można czytać w umyśle. Równie dobrze mógłbyś próbować odczytać rzekę. Ale zobaczenie kształtu jest łatwe. Czarownice to potrafią bez żadnych kłopotów.

— „Droga czarownicy będzie niby ścieżka usłana cierniami” — oświadczył Brutha.

— Ossory? — upewnił się Om.

— Tak. Ale wiesz o tym, naturalnie.

— W życiu tego nie słyszałem — odparł żółw z goryczą. — To było coś, co mógłbyś nazwać rozsądnym domysłem.

— Cokolwiek powiesz — stwierdził Brutha — i tak wiem, że nie możesz być Omem. Bóg nie mówiłby w ten sposób o swoich wybrańcach.

— Nikogo nie wybierałem — zapewnił Om. — Sami się wybrali.

— Jeśli naprawdę jesteś Omem, to przestań być żółwiem.

— Już ci tłumaczyłem, że nie mogę. Myślisz, że nie próbowałem? Trzy lata! I większość czasu myślałem, że naprawdę jestem żółwiem.

— Więc może naprawdę jesteś. Może jesteś żółwiem, który uważa, że jest bogiem.

— Nie. Nie zaczynaj znowu z filozofią. Myśl tak dalej, to w końcu uwierzysz, że jesteś motylem, który wierzy, że jest małżem albo co. Nie. Jednego dnia mogłem myśleć tylko o tym, jak długa droga dzieli mnie od najbliższego krzewu z przyzwoicie nisko rosnącymi liśćmi, a następnego… cała pamięć wypełniła mi umysł. Trzy lata w skorupie. Więc mi nie mów, że jestem żółwiem z wielką wyobraźnią.

Brutha zawahał się. Wiedział, że to niegodziwe pytanie, ale chciał wiedzieć, czym naprawdę jest pamięć. Zresztą czy to naprawdę niegodziwe? Jeśli Bóg siedzi w koszyku i z nim rozmawia, to czy można powiedzieć coś naprawdę niegodziwego? Twarzą w twarz z Bogiem? Jakoś nie wydawało się to aż tak grzeszne, jak mówienie rzeczy niegodziwych, gdy Bóg jest na chmurze albo gdzie indziej.

— O ile pamiętam — ciągnął Om — zamierzałem stać się wielkim białym bykiem.

— Tratującym niewiernych — dokończył Brutha.

— Nie leżało to w moich zasadniczych planach, ale z pewnością jakieś tratowanie dałoby się zorganizować. Albo łabędziem, myślałem. Czymś imponującym. A trzy lata później budzę się i widzę, że jestem żółwiem. Rozumiesz, nie można upaść wiele niżej.