Сабакі Эўропы

Тэрэзіюс Скіма не любіў алькаголь.

Сёньня раніцай ён вярнуўся ў той раён, дзе ягоны кліент аддаў богу душу. Кіёск, у якім памерлы пастаялец “Розэнгартэну” купіў сваю апошнюю ў жыцьці бутэльку рому, быў вызначаны ім беспамылкова. Ён знаходзіўся зусім недалёка ад гатэлю — смурнаваты курд, які сядзеў за прылаўкам, не адразу зразумеў, чаго ад яго хоча Скіма, але потым наморшчыў патрэсканы, як камень, лоб, і прыгадаў: так, ён памятае таго мужчыну, які пазаўчора купіў у яго цыгарэты і бутэльку белага рому за дзьве маркі, мужчына быў такі стомлены, такі змучаны, што размаўляў ледзьве ня шэптам, што ён сказаў? — “Бутэльку рому і пачак “Галюазу”, вось што ён сказаў, майнфройнд, і тыцнуў пальцам на паліцу, палец дрыжаў, ён зьмерз, гэты небарака, а больш нічога не магу пра яго сказаць, майн­фройнд, ну так: вочы, яны засьвяціліся, калі ён хаваў бутэльку ў свой мокры заплечнік, і яго неяк зрабілася шкада... Ён размаўляў з акцэнтам? — Тут у нас усе гавораць з акцэнтам, майнфройнд, усе думаюць, што гавораць па-нямецку, і ўсе ў думках клянуць гэтую цяжкую, цяжкую, цяжкую мову, не, майнфройнд, больш я нічога не магу пра яго сказаць. Можа, ён быў падобны да рускага? Не, майнфройнд, я б так не сказаў, ён быў падобны да валацугі, а валацугі ўсе з адной краіны, Валацуглянду, але ён меў дзьве маркі на ром і адну на цыгарэты, а значыць, у яго яшчэ была надзея... So geht das Leben, meinfreund...

Тэрэзіюс Скіма дастаў кнігу, што засталася ад нябожчыка, і даў ёй разгарнуцца на той старонцы, дзе яна хацела. Старыя кнігі маюць такі фокус: калі іх адкрываеш, у большасьці выпадкаў трапляеш на нейкую пэўную старонку. Словы незнаёмай мовы зноў далі яму цьмянае адчуваньне чагосьці блізкага, нібы ён іх ужо некалі ведаў, але забыўся. Кірыліца — падманлівыя літары, якія могуць значыць як тое, што яны значаць у цывілізаваным пісьме, так і нешта зусім, зусім іншае. Ён дастаў пляншэт, адкрыў расейскі альфабэт і чарговы раз паспрабаваў учытацца ў тэкст, параўноўваючы і спрабуючы ўгадаць, дзе тут дзеяслоў, дзе назоўнік, дзе імёны... Уначы ён атрымаў заключэньне перакладчыка з расейскай, якому былі дасланыя сканы ўсіх старонак гэтай дзіўнай кніжкі: зьмешчаныя ў ёй тэксты былі вершамі і — яны былі напісаныя не па-расейску, але на нейкай блізкай мове або дыялекце.

Гэта, вядома, ускладняла задачу. Канечне, лінг­віст даў бы рады такой загадцы, але кансультацыя лінгвістаў у такім малым аддзеле, як ED, не была прадугледжаная. Ім і перакладчыкаў давалі без асаблівай ахвоты, перакладчыкі патрабавалі высокія ганарары, а бюджэт у службы ідэнтыфікацыі быў мізэрны. Білеты ў Гамбург і назад — вось і ўсё, што магла аплаціць яму служба ў справе “Чалавека з “Розэнгартэну”. І ўсё ж Тэрэзіюс Скіма ня страчваў надзеі.

Ён неяк адразу паверыў, што нябожчык і праўда быў паэтам.

Ён ведаў, што нябожчык меў пры сабе кнігу, якую, магчыма, напісаў сам.

Ён ведаў, што нябожчык насіў з сабой старое гусінае пяро — і гэта была яго асаблівая прыкмета.