Слодыч і атрута
- Автор: Дудзюк Зінаіда
- Год: 2013
- Язык: белорусский
- Год: Мастацкая лiтаратура
- ISBN: 978-985-02-1491-1
- Жанр: Роман, новелла
Электронная книга - «Слодыч і атрута». Краткое содержание книги:
— Колькі трэба чалавек?
— Чалавекі тры разам з табою. Неабходна захоўваць канспірацыю, каб не заваліць справу. Кожны завал — гэта суды, турмы, кара, разбураная падпольная сетка, якую нялёгка наладзіць зноў.
— Разумею.
— А пакуль запрашаю цябе на нашы вячоркі. У нас, як і ў Крачках, шмат прыгожых дзяўчат, не горшых за варшавянак.
— Э не, варшавянак трэба бачыць, — запярэчыў Гардзей.
Хлопцы пайшлі ўдоўж вёскі. Наперадзе чуліся галасы.
— Бачыш, нашы ўжо весяляцца.
— Яшчэ не бачу, пакуль толькі чую.
— Любіш дакладнасць і канкрэтнасць? Гэта ў табе са школы засталося.
Захар з Гардзеем увайшлі ў хату. Моладзь тоўпілася ля дзвярэй. Гармонік рэзаў польку. Пасярэдзіне скакалі парамі дзяўчаты. Хлопцы не спяшаліся далучацца, дымілі цыгаркамі, рагаталі.
Твары ў танцорак расчырванеліся, вочы гарэлі, вусны ўсміхаліся, ражкі хустак разляталіся. Гэтае імклівае кружэнне зачароўвала, зацягвала, хацелася кінуцца ў гурт, перакаламуціць яго, падпарадкаваць і прымусіць круціцца вакол аднаго цябе. Аднак полька скончылася, дзяўчаты паскідалі хусткі з галоў і, абмахваючыся імі, разышліся. Каб даць адпачынак самым бойкім танцоркам, гарманіст зайграў павольны вальс.
— Выбірай каторую, — прапанаваў Захар.
— Нешта ў мяне вочы разбегліся, — адказаў Гардзей.
— Бяры, якая бліжэй стаіць.
Захар запрасіў высокую станістую дзяўчыну, павёў на сярэдзіну хаты, закружыўся з ёю ў вальсе, так, што толькі непаслухмяная пасма валасоў матлялася над ягоным ілбом. Гардзей выбраў тоненькую дзяўчыну з доўгаю, ніжэй пояса, касою. Вялікія сінія вочы здзіўлена паглядзелі на незнаёмага хлопца, маленькія вусны расцягнуліся ў ніякаватай усмешцы. Гэта была дзяўчынка, падлетак, якая мо ўпершыню прыйшла на вячоркі.
— Запрашаю на вальс, — сказаў Гардзей, ужо шкадуючы, што зрабіў такі няўдалы выбар.
Яна ў адказ толькі згодна кіўнула галавой. Пазіраючы ў яе мілы тварык, падумаў: «Дзіця горкае, але гадкоў праз колькі, напэўна, вырасце ў прыгожую дзяўчыну».
Гардзей запрасіў яе яшчэ на некалькі танцаў, а потым прапанаваў:
— Хадзем, малая, правяду цябе дахаты.
— Не, я з братам пайду.
Дзяўчына махнула рукою. Да Гардзея падышоў высокі хлопец, незадаволена спытаў:
— Чаго ты да яе прыліп? Ці табе тут дзевак мала?
— Дзевак шмат, ды яна найлепшая.
— Ведаю цябе. Ідзі, скуль прыйшоў, па-добраму.
— Што здарылася? — спытаў Захар, спяшаючыся прадухіліць сварку.
— Нічога, усё добра, — адказаў Гардзей. — Бывайце здаровыя, сцяблоўцы. Прыходзьце да нас. Мы за сваіх дзяўчат сварыцца не будзем.
Павярнуўся і пайшоў з хаты. Захар паімкнуўся за ім, правёў трохі па вёсцы, сказаў на развітанне:
— Трэба рыхтаваць народ да паўстання супраць акупантаў, раздаваць лістоўкі, вывешваць сцягі, патрабаваць беларускую школу.
— З голымі рукамі ваяваць?
— Усё будзе. Ёсць у нас сябры на Усходзе.
— А як наконт таго, каб мне выставіць сваю кандыдатуру на пасаду войта?
— Абавязкова будзем працаваць і ў гэтым накірунку, — паабяцаў Захар.
Гардзей рушыў у бок сваёй вёскі, раздумваючы, з кім з вясковых хлопцаў можна было б стварыць камсамольскую ячэйку. Можна было б пагутарыць з Маркам, не благі хлопец, трохі, праўда, скупаваты, але ж усім вядома, што свая сарочка бліжэй да цела. І жыве па суседстве, калі што спатрэбіцца, дык не давядзецца далёка шукаць. Сімпатызаваў Гардзей і Мацею, маўкліваму, але адважнаму хлопцу, што было праверана яшчэ ў маленстве, калі бегалі латашыць аканомаў сад. Ідэя пачаць працаваць на камунку так захапіла Гардзея, што ён і не заўважыў, як дайшоў да сваёй вёскі. Высокія бухматыя зоркі спагадна падміргвалі яму, самотная поўня паспяшала за ім услед, не адстаючы, быццам не мела іншае патрэбы. Безумоўна, і ёй самота не даспадобы, шукае хаўрусніка, каб перабыць ноч. Снег шаргацеў пад нагамі. Заінелыя старыя бярозы горбіліся абапал дарогі. Зямля спала, толькі Гардзеева вёска Крачкі свяціла там-сям цьмянымі агеньчыкамі, быццам чакала яго, позняга хадака, дадому. Напэўна, Паўліна не спала таксама, жыў у ёй мацярынскі інстынкт. Пра ўсіх яна клапацілася, узваліўшы яшчэ падлеткам на плечы адказнасць за асірацелую сям’ю.
15