Powrót z gwiazd (на польском языке)

— Mówi. A jakże — odpowiedział ze szczególną intonacją. — Mój ojciec. A jakże. W Apprenous? Ale co pan tam robił? Gdzie pan był?

— W komorze grawitacyjnej, u Janssena. Pan był tam wtedy, Arder pana przyprowadził, stał pan na górze, na mostku, i patrzał pan, jak mi dają czterdzieści g. Kiedy wylazłem, krwawiłem z nosa… pan mi dał swoją chusteczkę…

— A! To był pan?

— Tak:

— Zdawało mi się, że ten człowiek, w komorze… miał ciemne włosy.

— Tak. Nie mam jasnych. Są siwe. Tylko teraz nie widać dobrze.

Nastało milczenie, dłuższe niż przedtem.

— Pan jest oczywiście profesorem? — powiedziałem, tylko aby je przerwać.

— Byłem. Teraz już… nic. Od dwudziestu trzech lat. Nic. — I jeszcze raz, bardzo cicho, powtórzył: — Nic.

— Kupowałem dziś książki… i była między nimi topologia Roemera. Czy to pan, czy pana ojciec?

— Ja. Pan jest matematykiem?

Popatrzył na mnie jakby z nowym zainteresowaniem.

— Nie — powiedziałem. — Ale… miałem sporo czasu… tam. Każdy robił, co chciał.

Mnie… pomogła matematyka.

— Jak pan to rozumie?

— Mieliśmy moc mikrofilmów: beletrystykę, powieści, co pan tylko chce. Wie pan, żeśmy zabrali trzysta tysięcy tytułów? Ojciec pana pomagał Arderowi kompletować część matematyczną…

— Wiem o tym.

— Początkowo traktowaliśmy to jako… rozrywkę. Zabijanie czasu. Ale już po paru miesiącach, kiedy kompletnie urwała się łączność z Ziemią i wisieliśmy tak — pozornie nieruchomi względem gwiazd — to, wie pan, czytać, że jakiś Piotr palił nerwowo papierosa i nękało go, czy Łucja przyjdzie, i że weszła i mięła rękawiczki, to człowiek najpierw zaczynał się z tego śmiać jak ostatni idiota, a potem diabli wprost brali. Jednym słowem, nikt tego potem nawet nie tykał.

— I matematyka?

— Nie. Nie od razu. Najpierw wziąłem się do języków, wie pan, i nie rzuciłem tego do końca, chociaż wiedziałem, że to prawie nieużyteczne, bo kiedy wrócę, będą archaicznymi dialektami. Ale Gimma — i Thurber zwłaszcza — zachęcali mnie do fizyki. że to się może przydać. Zabrałem się do niej, z Arderem i Olafem Staave, tylko my trzej nie byliśmy naukowcami…

— Przecież pan miał stopień.

— Tak, magisterium z teorii informacji, kosmodromię i dyplom inżyniera jądrowca, ale to wszystko było profesjonalne, nie teoretyczne. Pan przecież wie, jak inżynier zna się na matematyce. Tak, więc fizyka. Ale chciałem mieć jeszcze coś — własnego. I dopiero czysta matematyka. Nie miałem nigdy matematycznych zdolności. śadnych. Nic, prócz uporu.

— Tak — powiedział cicho. — Trzeba go było mieć, żeby… polecieć.

— Raczej, żeby się dostać do ekspedycji — poprawiłem go. — I wie pan, dlaczego tak było, z matematyką? Tam to dopiero zrozumiałem. Bo ona jest ponad wszystkim. Rzeczy Abla i Kroneckera są takie dobre dziś, jak przed czterystu laty, i zawsze tak będzie. Powstają nowe drogi, ale stare dalej prowadzą. Nie zarastają. Tam… tam jest wieczność. Tylko matematyka nie obawia się jej. Tam zrozumiałem, jaka jest ostateczna. I mocna. Nie było nic takiego. I to. że tak ciężko mi szło, też było dobre. Mordowałem się z tym i kiedy nie mogłem spać, powtarzałem sobie materiał przerobiony za dnia…

— Ciekawe — powiedział. Ale w jego głosie nie było zaciekawienia. Nie wiedziałem nawet, czy mnie słucha. W głębi parku przelatywały słupy ogniste, czerwone i zielone pożary, towarzyszyły im chóralne okrzyki radości. Tu, gdzie siedzieliśmy, pod drzewami, było ciemno. Zamilkłem. Ale ta cisza była nie do zniesienia.

— To miało dla mnie wartość samozachowawczą — powiedziałem. — Teoria mnogości… to, co Mirea i Awerin zrobili z dziedzictwem Cantora, wie pan. To operowanie wielkościami nadskończonymi, pozaskończonymi, te kontinua dokładnie rozszczepialne, mocne… to było wspaniałe. Czas, w którym siedziałem nad tym, pamiętam, jakby to było wczoraj.

— To nie jest takie nieużyteczne, jak pan myśli — mruknął. Jednak słuchał. — Nie słyszał pan pewno o pracach Igalli?

— Nie, co to jest?

— Teoria nieciągłego antypola.

— Nie wiem nic o antypolu. Co to jest?

— Retronihilacja. Z tego wyszła parastatyka.

— Nawet nie słyszałem tych terminów.

— No tak, bo to powstało przed sześćdziesięciu laty. To był zresztą dopiero wstęp do grawitologii.

— Widzę, że będę musiał przysiąść fałdów — powiedziałem. — Grawitologia to chyba teoria grawitacji, co?

— Więcej. Tego się nie da powiedzieć inaczej aniżeli matematyką. Przeszedł pan Appiano i Frooma?

— Tak.

— No, to nie powinien pan mieć żadnych trudności. To są rozwinięcia metagenów w n— wymiarowym konfiguracyjnym zbiorze wyrodniejącym.