Пікнік на ўзбоччы
- Автор: Стругацкий Аркадий Натанович, Стругацкий Борис Натанович
- Год: 2018
- Язык: белорусский
- Год: mikhed.ru
- Переводчик: Юрый Барысавіч Міхед
- Жанр: Научная фантастика
Электронная книга - «Пікнік на ўзбоччы». Краткое содержание книги:
У цэнтры сюжэту — таямнічая і небясьпечная Зона, якая засталася пасьля наведваньня Зямлі прадстаўнікамі іншаплянэтнай цывілізацыі, а таксама жыцьцё людзей, якія воляй лёсу апынуліся побач зь ёю і вымушаныя змагацца за сваё існаваньне ня толькі са страшнымі нечалавечымі зьявамі, але й з ня менш непрыемнымі асаблівасьцямі чалавечага грамадзтва.
Кніга мела вялікі культурны ўплыў. Дзякуючы ёй у расейскую мову трывала ўвайшло слова «сталкер», якое замацавалася за аматарамі наведваць закінутыя аб'екты і гарады-здані, а сама субкультура набыла большую папулярнасьць. Фільм «Сталкер», які лічыцца адной з найлепшых кінастужак рэжысёра А. Таркоўскага, быў зьняты па матывах твору. Аварыя на Чарнобыльскай АЭС і ўтварэньне там закрытае Зоны Адчужэньня шмат у чым перагукалася зь «Пікніком» і дало нагоду выявіць у кнізе пэўныя прароцкія матывы. Тэмы ўразьлівасьці чалавека перад магутнымі сіламі, якія ён здольны вызваліць, а таксама неабходнасьці адказнага і далікатнага стаўленьня да навакольнага сьвету выявіліся як ніколі актуальнымі.
Па-беларуску «Пікнік на ўзбоччы» да гэтага моманту ніколі не выдаваўся. Гэты пераклад — першая публікацыя аповесьці на беларускай мове, і другі перакладзены на яе твор братоў Стругацкіх.
Зноў нездалёк справа пасыпалася зямля. Рэдрык асьцярожна, не паварочваючыся, папоўз задам, прыціскаючыся да мокрай травы. Зноў над галавой прайшоў пражэктарны прамень. Рэдрык замер, сочачы за ягоным бясшумным рухам, і яму здалося, што паміж крыжамі сядзіць на магіле нейкі чалавек у чорным. Сядзіць, не хаваючыся, прыхіліўшыся сьпіной да мармуровага абэліска, абярнуўшы ў бок Рэдрыка белы твар зь цёмнымі ямамі вачэй. Рэдрык бачыў яго на працягу долі сэкунды, але і долі сэкунды хапіла, каб зразумець: гэта ня сталкер. І яшчэ праз сэкунду ён зразумеў — гэта не здалося. Ён адпоўз яшчэ на некалькі крокаў, намацаў на грудзях біклагу, выцягнуў яе і некаторы час паляжаў, прыціснуўшыся шчакой да цёплага мэталу. Затым, не выпускаючы біклагі з рукі, папоўз далей. Ён больш не абарачаўся і не глядзеў па баках.
У агароджы быў пралом, а ля самога пралому на прасьвінцаваным плашчы ляжаў Барбрыдж. Ён ляжаў на сьпіне, адцягваючы абедзьвюма рукамі каўнер, і ціхенька пакутліва крактаў, раз-пораз зрываючыся на стогны. Рэдрык сеў побач зь ім і адвінціў каўпачок у біклагі. Потым ён асьцярожна запусьціў руку пад галаву Барбрыджа, адчуваючы ўсёй далоньню ліпкую ад поту гарачую лысіну, і прыклаў рыльца біклагі да вуснаў старога. Тут было цёмна, але Рэдрык бачыў шырока расплюшчаныя і быццам бы ашклянелыя вочы Барбрыджа, чорнае шчаціньне, што пакрывала ягоныя шчокі. Барбрыдж прагна глынуў некалькі разоў, а затым неспакойна заварушыўся, абмацваючы рукой мех з хабарам.
— Вярнуўся, — сказаў ён. — Добры хлопец… Рыжы.. Ня кінеш старога… падыхаць… тут…
Рэдрык, адкінуўшы галаву, зрабіў добры глыток.
— Стаіць жаба, — сказаў ён. — Як прыклееная.
— Гэта… нездарма… — прагаварыў Барбрыдж. Ён гаварыў адрывіста, выдыхаючы. — Стукнуў хтосьці… чакаюць…
— Можа быць, — сказаў Рэдрык. — Даць яшчэ глыток?
— Не… хопіць пакуль… Ты мяне… ня кідай… Калі ня кінеш… не памру… Не пашкадуеш… Ня кінеш, Рыжы?
Рэдрык не адказаў. Ён глядзеў у бок шашы, на блакітныя выбліскі пражэктараў. Мармуровы абэліск быў бачны адсюль, але незразумела было, сядзіць там гэты або згінуў.
— Слухай… Рыжы… Я не плявузґаю… Не пашкадуеш… Вось як ты думаеш, чаму стары Барбрыдж… да гэтага часу… жывы? Боб Гарыла згінуў… Куфар Нэвада загінуў… як не было… Які быў сталкер… а загінуў… Смоўж таксама… Норман Акулярык… Каляген… Піт Болька… усе… Адзін я застаўся… Чаму? Ведаеш?
— Падлюга ты заўсёды быў, — сказаў Рэдрык, не адрываючы вачэй ад шашы.
— Падлюга… Гэта дакладна… бяз гэтага нельга… Сам пра сябе не паклапоцішся… хто ж тады? Але ж і ўсе так… Смоўж… Куфар Нэвада… А застаўся адзін я… Ведаеш, чаму?
— Ведаю, — сказаў Рэдрык, каб адвязацца.
— Хлусіш… ня ведаеш… Пра Залаты шар чуў?
— Чуў.
— Думаеш… казка?
— Ты б маўчаў лепш, — параіў Рэдрык. — Сілы ж губляеш.
— Нічога… ты мяне вынесеш… Мы з табой столькі хадзілі, Рыжы… Няўжо кінеш?.. Я цябе вось такога… маленькага… ведаў… Бацьку твайго…
Рэдрык маўчаў. Вельмі хацелася курыць, ён выцягнуў цыгарэту, выкрышыў тытунь на далонь і стаў нюхаць. Не дапамагала.
— Ты мяне павінен… выцягнуць… — прамовіў Барбрыдж. — Гэта з-за цябе я пагарэў… Гэта ты… Мальтыйца… ня ўзяў…
— З-за прагнасьці сваёй ты пагарэў, — холадна сказаў Рэдрык, — а не з-за мяне. Маўчаў бы лепей.
Некаторы час Барбрыдж толькі крактаў. Ён зноў запусьціў пальцы за каўнер і зусім адкінуў галаву.
— Хай увесь хабар твой будзе… — пракрахтаў ён. — Толькі ня кідай.
Рэдрык паглядзеў на гадзіньнік. Да сьвітаньня заставалася зусім няшмат, а патрульная машына ўсё не сыходзіла. Пражэктары працягвалі мацаць па кустах, і дзесьці там, зусім побач з патрулём, стаяў замаскаваны лэндровэр, і кожную хвіліну яго маглі знайсьці.
— Залаты шар… — сказаў Барбрыдж. — Я яго…. знайшоў… Хлусьні шмат… вакол яго… наплялі потым… І сам я… плёў… што, маўляў, любое… жаданьне выконвае… Хрэна — любое… Калі б любое… мяне б тут… даўно не было… жыў бы ў Эўропе… у грошах бы… купаўся…
Рэдрык паглядзеў на яго зьверху ўніз. У бягучых блакітных водсьветах закінуты твар Барбрыджа здаваўся мёртвым, але шкляныя вочы яго выкаціліся і пільна, не адрываючыся, сачылі за Рэдрыкам.
— Вечную маладосьць… хрэн я атрымаў… — мармытаў ён. — Грошай… хрэн. А вось здароўе… так… і дзеці ў мяне… добрыя… і жывы… Ты такога і ў сьне… ня бачыў… праз што я… прайшоў… і ўсё роўна… жывы… — Ён аблізаў вусны. — Я яго… толькі пра гэта… прашу… Жыць, маўляў, дай… і здароўя… і каб дзеці…