Lenin

– Wiem, że teraz nie czas myśleć o sobie, o mnie, o miłości, o życiu szczęśliwem… wiem!… Nastał czas zemsty za śmierć Aleksandra.

– O, tak! – wyrwało się Włodzimierzowi.

– Opowiadano mi o procesie zamachowców… Było ich kilku… Ci, którzy obmyślili całą rzecz, zwalili wszystko na Aleksandra i jego towarzyszy… Partja, przerażona i zdemoralizowana, ukryła się, rozpadła… Tchórze! Nikczemnicy!…

Uljanow nachmurzył brwi i milczał.

– Koniecznem jest pokazać rządowi, że protest nie wygasł! Nowe bomby powinny być rzucone! Gniew narodu należy podtrzymać! Nie wątpię, że ty o tem myślałeś i postanowiłeś pójść w ślady brata. Wola, odpowiedz!

Włodzimierz jeszcze niżej spuścił głowę i nie odzywał się.

– Mów! – szepnęła namiętnie. – Twoje siostry przysięgły być wrogami Romanowych, a ty milczysz? Boisz się? – pytała.

Uljanow podniósł głowę.

Surowa, zawzięta twarz była spokojna. Ciemne oczy patrzyły zimno.

– Nie boję się! – odparł suchym, chrapliwym głosem

– Więc co postanowiłeś?

Oparł głowę na rękach i, nie patrząc na Lenę, mówił, niby spowiadał się przed samym sobą:

– Wiedziałem dawno, że brat zamierza wykonać zamach. Znalazłem u niego część maszyny piekielnej… Przerażało mnie to… Ani chwili nie wątpiłem, że skończy się to śmiercią brata… W wypadku niepowodzenia powiesił go Aleksander III; gdyby zamach się – udał – uczyniłby to samo następca jego… Innego wyjścia nie było, nie mogło być! Miałem możność uprzedzić nieszczęście, uprosić brata, powiedzieć o wszystkiem matce… Nie uczyniłem tego… Ja jeden wiem, jakie męki przeszedłem! Pozwoliłem Aleksandrowi wyjechać z bombami… na śmierć. Nie mogłem postąpić inaczej! Człowiek powinien żyć dla idei i celu, zapominając o sobie… Powstrzymywać go nie wolno!

Przerwał i patrzył nieruchomo przed siebie.

– A teraz? Co będziesz robił? Milczał? Cierpiał? – spytała Lena i dotknęła ręką czoła Włodzimierza.

Spojrzał na nią zmrużonemi oczami i rzekł, akcentując każde słowo:

– Ja bomby rzucać nie myślę! Jest to zabawa w bohaterstwo. Głupia, nędzna awantura! Bezcelowy rozlew krwi… Ja przysięgam zemścić się na Romanowych, lecz czas na to nie przyszedł jeszcze… Przyjdzie niebawem… Wtedy poleje się krew! Morze krwi!

– A jeżeli ten czas nie przyjdzie?

– Przyjdzie… Ja go przyśpieszę! – odpowiedział, uderzając pięścią w stół. Lena popatrzyła na niego ze zdumieniem.

Myślała, że ten młodzieniec rzuca puste, szumne frazesy, aby oszukać ją i siebie, usprawiedliwić swoje tchórzostwo i bezczynność. Nagle spostrzegła wyraz ostrych oczu jego, skierowanych na siebie. Stały się podobne w tej chwili do przenikliwych źrenic ptaka drapieżnego. Paliły ją i docierały do najtajniejszych zakątków jej mózgu.

Wyczuła, że on widzi wszystko i rozumie każde drgnienie myśli.

Opuścił oczy i powiedział:

– Nie boję się niczego i nikogo oszukać nie zamierzam! Serce każe mi zrzucić bombę natychmiast, nie zwlekając, lecz rozum wskazuje, że dla zemsty dojrzeje chwila wtedy, kiedy będzie się robił porachunek za wieki całe i gdy nakreślony zostanie plan wieków przyszłych. Ja tego dokonam, Leno!

Wielka siła i gorący poryw zabrzmiały groźnie w zdławionym głosie Włodzimierza.

Na chwilę jedną poddała się temu wrażeniu, lecz tylko na jedną chwilę. Przyszło natychmiast zwątpienie i bolesne podejrzenie o nieszczerość, o usiłowanie odwrócenia jej uwagi w inną stronę.

Milczała z wyrzutem patrząc na niego.

Włodzimierz znowu wpił się w nią ostrym wzrokiem skośnych oczu i blady uśmiech przebiegł po ustach jego.

Wstał. Na twarzy widać było wahanie. Syczącym, prawie złym głosem mówił:

– Mógłbym odejść teraz bez słowa. Leno. Wiem, co myślisz o mnie. Nie będę się tłumaczył. Robię tak, jak chcę! Powiem tylko, że jesteś jedynym człowiekiem, którego kochałem, i – ostatnim. Powrócę do ciebie, gdy spełni się to, o czem mówiłem tu przed chwilą!

Mocno zacisnęła ręce i szepnęła:

– Ja ciebie nigdy nie zapomnę…