Deklaro de Ĝenerala Sekretario de CK KPSU Miĥail Gorbaĉov 1986-01-15

Ni plilongigas je tri monatoj nian unuflankan moratorion pri ajnaj nukleaj eksplodoj, kies limdato estis la 31-a de decembro 1985. Tiu moratorio validos ankaŭ plu, se Usono, siavice, ankaŭ ĉesos siajn nukleajn proveksplodojn. Ni ankoraŭfoje proponas al Usono aliĝi al tiu-ĉi iniciato, kies signifo estas evidenta senescepte por ĉiuj en la mondo.

Estas klare, ke por ni akcepti tian decidon estis tute ne facile. Soveta Unio ne povas senfine montradi unuflankan retenemon rilate al nukleaj proveksplodoj. Sed tro grandaj estas la vetaĵoj, alta estas grado de respondeco, por ke ni ne elprovu ĉiujn eblojn por influi poziciojn de aliuj per forto de ekzemplo.

Ĉiuj specialistoj, sciencistoj, politikistoj, militistoj samopinias pri tio, ke ĉesigo de proveksplodoj efektive firme fermas kanalojn de perfektigo de la nuklea armilaro. Kaj tiu tasko estas la unuavica. Sola redukto de nukleaj arsenaloj sen malpermeso pri proveksplodigoj de nuklea armilaro ne ebligas la eliron el la dilemo de la nuklea minaco, ĉar la restanta parto estas modernigata, restas la eblo krei pli kaj pli rafinitan kaj mortigan nuklean armilaron, elprovi ĝiajn novajn variaĵojn en eksplodkampoj.

Do, ĉesigo de proveksplodoj estas praktika paŝo al likvido de nukleaj armilaroj.

Mi volas anticipe diri jenon. Eblaj referencoj al la problemo de kontrolo, kiel obstaklo por establi la moratorion pri nukleaj eksplodoj, havas nenian bazon. Ni deklaras kun plena difiniteco — la kontrolo por ni ne estas la problemo. Se Usono konsentos pri ĉesigo de ĉiuj nukleaj eksplodoj sur reciproka bazo, inda kontrolo pri observado de la moratorio estos plene garantiita per la naciaj teknikaj rimedoj, kaj ankaŭ per internaciaj proceduroj — en necesaj okazoj ankaŭ kun inspektado surloke. Ni invitas Usonon interkonsenti pri tio.

USSR rezolute pledas por tio, ke la moratorio iĝu duflanka, kaj poste ankaŭ multflanka ago. Ni pledas ankaŭ por renovigi triflankan (kun partopreno de USSR, Usono kaj Britio) intertraktadon pri plena kaj totala malpermeso de proveksplodigoj de nuklea armilaro. Tion oni povus fari senprokraste, jam dum tiu-ĉi monato. Ni ankaŭ pretas enkadre de Ĝeneva Konferenco pri Malarmado senprokraste komenci multflankan intertraktadon pri malpermeso de proveksplodigoj, kiun povus partopreni ĉiuj nukleaj regnoj.

La nealianciĝintaj landoj proponas aranĝi konsultiĝojn kun la celo disvastigi validecon de la moskva kontrakto de 1963 pri malpermeso de proveksplodigoj de nuklea armilaro en atmosfero, en kosma spaco kaj sub akvo nun ankaŭ por subteraj proveksplodoj, pri kiuj en la kontrakto ne temis. Soveta Unio konsentas ankaŭ kun tio.

De somero de la pasinta jaro ni alvokas Usonon sekvi nian ekzemplon — ĉesigi nukleajn eksplodojn. Vaŝingtono ĝis nun ankoraŭ ne faris tion malgraŭ la protestoj kaj postuloj de la socia aktivularo, spite al la volo de la plimulto de ŝtatoj de la mondo. Eksplodigante pli kaj pli novajn nukleajn instalaĵojn, la usona flanko daŭrigas vetkuron por atingi nerealigeblan revon pri milita supereco. Tio estas la senrezulta kaj danĝera politiko. La politiko, ne inda por tiu nivelo de la civilizacio, kiun atingis la nuntempa socio.