La sporta lingvo en Esperanto

III.

Kiam mi donis nomon al la 30 traktataj kaj 33 menciataj sportobranĉoj kaj al granda nombro da subbranĉoj kaj disciplinoj, min gvidis tri reguloj, konforme al kiuj reguloj la temantaj nomoj estas klaseblaj en tri grupojn.

1. Al la unua grupo apartenas tiuj sportobranĉo-nomoj, kiuj estas troveblaj en PV kiel memstaraj sportaj terminoj, kiel la vortoj hokeo, ĵudo, gimnastiko, futbalo (vulg.), aŭ kiujn mi enkondukis el la internacia uzado, kiel pentatlono, slalomo, basketbalo (vulg.).

2. La dua grupo de la nomoj de sportobranĉo, subbranĉo aŭ disciplino estas derivebla el tiuj verboj de verbkaraktera radiko, kiuj verboj esprimas la specifan aktivadon (ekz. kuri, rajdi, descendi, skermi ktp) de la koncerna sportobranĉo ktp. Ĉar la kuristo kuras — kaj ne kuradas — 100 metrojn, la naĝisto naĝas — kaj ne naĝadas — 200 metrojn, la altosaltisto saltas — kaj ne saltadas — 198 cm-an alton ktp, kiel nomo de sportobranĉo ktp perfekte taŭgas la terminoj kuro, rajdo descendo, altosalto, diskoĵeto ktp kaj estas tute superflua la uzo de la sufikso «ad».

3. La tria grupo deriviĝas el la nomo de la uzataj sportiloj. En tiuj terminoj estas jam nemankebla la uzo de la sufikso «ad». Jen ekzemploj: biciklado, sabrado, rekado, akvopilkado ktp.

Estas menciinde, ke esprimoj kiel manpilko, piedpilko k.s. ne estas ĝustaj kiel nomoj de sportobranĉo, ĉar ili indikas nur la ilon, sed ne la agadon. Ĝustaj estas do: manpilkado, korbopilkado ktp. Same mi opinias malĝustaj, eĉ konfuzaj esprimojn kiel «manbalo» fuŝe kunmetitan el manpilkado kaj la vulgara handbalo, aŭ «korbobalo» el korbopilkado kaj basketbalo (vulg.).

Koncerne la nomojn de sportobranĉo, subbranĉo aŭ disciplino, derivitajn el la nomo de la sportilo per la sufikso «ad», mi sekvis la ĉi suban regulon.

Tiu metodo estas uzebla nur, se la derivita nocio esprimas unusence la determinendan sportan aktivadon, ekz. biciklo — biciklado, skio — skiado. Sed ĝi ne estas uzebla, kiam la derivita vorto havas alian, diverĝan sencon, ekz. martelo — martelado signifas uzi la martelon laŭ ĝia primara celo (marteli la ardantan feron ktp). La sporta esprimo estas do: martelĵeto. Aŭ alia ekzemplo: disko — diskado: signifas eventuale turnadi la numerdiskon de la telefonaparato, sed la ĝusta sporta esprimo estas: diskoĵeto. Jen kelkaj pliaj ekzemploj el ambaŭ variantoj: sledado, motorciklado, aŭtado, kanuado, velado, spadado, sed lancoĵeto, halterlevo, barierkuro, stangosalto ktp.