Кветка пажоўклая
- Автор: Зарецкий Михаил
- Год: 2002
- Язык: белорусский
- Год: Мастацкая літаратура
- ISBN: 985-02-0568-7
- Жанр: Классическая проза
Электронная книга - «Кветка пажоўклая». Краткое содержание книги:
Балюча расчулены сваімі апавяданнямі, сваімі глыбока журботнымі думкамі, сціх Шчупак. І была ў сэрцы растопленым шчымлівая боль і шчымлівая радасць. Соладка й добра было.
У сінява-чорнай начы рассыпаўся свінцом шопат кропляў, што густа сцякалі са стрэх. Было ў гэтым шопаце нешта чужое, настойнае, як у слюнява-злосным маленні старца-калекі. І мокрая непрытульнасць гэтага шопату прыціскала Шчупака да Ніны, напінала салодка-цёплыя струны блізкасці.
Што думала Ніна? Што адчувала? Хто яе ведае! Можа, у змроку мігцела ёй плямай балючай барада Шчупака? Мо ўспаміналіся шчырыя словы расчуленай Лідачкі - «ты яму загадай, каб згаліў бараду, - зусім будзе прыгожы»?
Маўчала. Ішла. Але, падыходзячы к дому, замарудзіла крокі, ласкавей прыціснула Шчупакову руку. На развітанне сказала працяжліва, глуха:
- Заходзьце ка мне калі-небудзь...
І, каб падкрэсліць значнасць гэтых слоў, ураз павярнулася й знікла.
У паўночнай слюнявай шэрасці Шчупак рэзка адчуў сваю адзіноту. Быццам ураз вакол яго вырасла халодным правалам чорная пустач.
Але закапала нешта на сэрца - нешта агнёвае і цягуча-салодкае, успеніла сэрца напорным уздымам.
У волкай цемры, у свінцовай хлюпоце занырала паспешна, нервова яго карабатая постаць.
Эй, Шчупак, Шчупак! Чаго ён так разагнаўся па слізкай дарозе? Чаго ён рукамі махае шырока так, чаго галаву так утупіў? Ці помніць ён, што йдзе дахаты, што там холадна, на падлозе анучкі трэба сушыць (8 штук усяго), што заўтра кантора - сухая, шэрая, што Яроцкі робіць страшную злачынную справу - яго робіць злодзеем, жулікам?..
Ці не ўзбуяла сэрца старое? Ці не ружовы тлум у старой галаве?
Эх, Шчупак, Шчупак!..
Радасна-ціхае сонца сыпецца бледным праменнем скрозь іскрыстыя шыбы і цёпла сцелецца па падлозе - рэдка й зыбуча. Празрыстасць ціхая ў сонцы, празрыстасць і ў шыбах іскрыстых і там, за вакном, у белі бліскучай.
Калі сонца так мірна й спакойна цалуе падлогу і калі ў ката, што выгінаецца млява на цеплаватых квадратах, празрыста свіціцца ўзбітая шэрсць (зіма, мароз на дварэ), тады й на душы ціхая празрыстасць, спакойная ласка. Лідачка ў такія часіны спявае ціхую песню («Зорка Венера»), Лідачка кідае кніжку і поркаецца ў старых пажоўклых паперах. Там лісты - радасць і смех маладосці - празрыстыя, ружовыя ўспамінкі.
Цяпер Лідачка тож спявае ціхую песню і шые сабе новую сукенку.
Як гэта радасна - шыць новую прыгожую сукенку, у якой потым убачыць любы! Ён убачыць і ўсміхнецца - ласкавы, светлы, - залюбуецца. Здасца яму больш свежым яе хараство, больш яскравым, гарачэй будзе ён цалаваць. А яна - шчаслівая - прытуліцца да яго, абаўе яго ласкай бязмернай, будзе ўзірацца бясконца ў шаўковыя вочы яго, будзе гарэць чароўнай пяшчотай, адданасцю.
- На, любы, бяры, калі хочаш, і мяне і гэту новую, прыгожую сукенку!..
Сёння свята. Таму за сцяной чуваць крокі Горскага. Ён дома і, як заўсёды, - працуе. А мо думае толькі? Мо аб ёй думае? Ці думае ён калі аб ёй?
Пэўна думае. Ён цяпер ніколі з ёй не гаворыць, ён сярдзіты такі ўвесь час, маўклівы, як воўк. Ён злуецца на яе, а значыць - думае аб ёй. Так.
А Лідачка на яго не злуецца. За што? Што ён не знае, не разумее шчасця яе? Куды яму! Ён такі сур'ёзны, сталы, ён і гаварыць не ўмее зусім пра каханне. Ён не любіць, калі яму дакучаюць, заняты заўсёды, гаворыць толькі аб сур'ёзным.
А Лідачка дык раней любіла дражніць яго. Яна часта хадзіла ў яго каморку і перашкаджала яму працаваць. Ён тады выганяў яе. Аднаго разу ён проста й сур'ёзна, без ніякае ўсмешкі, узяў яе на рукі, вынес з пакоя і прынёс да маткі.
- Наце вашу дачку і не пускайце яе ў мой пакой, бо яна мне перашкаджае.
І пайшоў моўчкі назад. Смешны! Даўганосы!..
Цяпер - дык Лідачка ніколі не ходзіць да яго. Неяк страшна, дзіка. Каб ён цяпер выгнаў яе... можа б, яна і заплакала нават...
Роілам скомчылася на каленях швіва. Рукі млява акунуліся ў хвалі матэрыі. У вачах - празрыстая задуменнасць. Казытае сэрца лёгкі павеў успамінаў нядаўных, сее пялёсткі мяккай пяшчоты.
Не то сум, не то радасць.
Віктар, Віктар...
- Лідачка!
Гэта глухі, здушаны сцяной голас Горскага.
- Што?
- Зайдзецеся да мяне на хвілінку, пагутарым.
Да яго? Гутарыць? Не, гэта не проста так, ён нешта хоча сказаць.
Як уваходзіла, білася сэрца. Ад цікавасці і ад трывогі. Увайшла ціхая і сур'ёзная, мякка падняла на яго марудныя вочы, налітыя ціхім чаканнем: што скажа?
Ён ходзіць узад і ўперад, цвёрда, важка становіць нагу, быццам падкрэслівае правільнасць думкі свае. На твары звычайная ўглыбленасць, сур'ёзнасць. Прыгожы ён ці непрыгожы? Нос усё-ткі даўгі. Брыдкі нос.