Хроніка дзетдомаўскага саду

Ад Нівак скрозь ляшчыну сцежка наводзіла іх на фальварак, цэркаўку, дзе стаяў хутар Стэфы, і крыху далей, на самай ужо цэркаўцы, вёска Загалле, куды і спяшаліся яны на танцы: такія дзеўкі, такія дзеўкі, такія цыцкі...

Хлопцы ведалі, пра што гаварылі. Ён пераканаўся ў гэтым у той жа вечар. Пад бубен, у які білі па чарзе самі, хто прыйшоў на вечарынку, і скрыпку, на якой граў бацька Стэфы, пайшлі адзін раз у скокі, другі. Абвясцілі польку-весялуху. Весела кінуліся разбіраць дзевак. А іх і разбіраць не трэба, яны самі, як матылькі на святло, ступілі з кута, да якога не дасягала лямпа-дванаццацілінейка, на сярэдзіну хаты. I хлопцам толькі здавалася, што яны выбіраюць дзевак, а на самай справе дзеўкі даўно падзялілі іх паміж сабой. Хлопцы толькі падхоплівалі сваіх ці нават іх падхоплівалі. Але Мар'яну ўсё ж здаецца, што ён выбраў Стэфу сам. А мо... Хто сёння скажа. Стэфа ні за якія грошы не прызнаецца. Ты, ты мяне выбраў. Я каля сцяны як прыклееная стаяла. I гэта было папраўдзе так, стаяла яна каля той сцяны, бы прыліпла, пакуль Мар'ян не зірнуў на яе. Зірнуў, не паспеў кроку зрабіць насустрач, куды падзеўся той клей. Адразу ж павісла на шыі. I павяла ў круг, усім на пагляд: вось ён, мой. Была яна маленькая росцікам, скуласценькая, але скуласценькая ў меру і прыгожа. Без гэтай сваёй скуластасці мо і не глядзелася б. А з ёю ўсё на месцы ў яе. I валасы трохі рыжаватыя і кучаравістыя, і бровы шырокія, мяккія, што шаўковыя, але пра гэта ён даведаўся пазней ужо. А тады, калі выйшаў на круг і толькі прымерваўся, прыглядваўся да Стэфы, кінулася ў вочы, што губы яна вельмі падцяла. «Змяя танкагубая»,— нядобра яшчэ так падумаў ён пра Стэфу. I праз гэтую недабрыню сваю пашкадаваў. А праз шкадаванне адхіліў, не прыняў яе: у нашым родзе аніводнага чалавека няма з такімі губамі. I яшчэ — вочы яе здаліся Мар'яну нейкімі дзіўнымі. Нібы яны ўжо штосьці ведалі аб ім. Шэрыя, застыглыя, заглыбленыя на ім. I гэтая іх заглыбленасць, засяроджанасць таксама не прывабіла яго. Да ўсяго яна яшчэ і маўчала. Пакуль танцавалі, толькі адно слова і вымавіла, як завуць яе, сказала: