Пабуджаныя

Стары Нямкевіч накіраваўся памагчы Касцюкевічу, але той махнуў рукою: не пэцкайцеся, ідзіце, самі паціху ўправімся.

Падняўшыся на груд, дзе справа стаяў Сяргеенкаў дом, накрыты белай, цяпер вільготнай, але з сухою плямімаю каля коміна бляхаю, а амаль насупраць яго была воласць, Янка аж разгубіўся. На Сяле, дзе жылі Чорныя, амаль цалкам садраная салома са стрэх, дык цяпер, у сонечную часіну, сіратлівыя жоўта-белыя латы i кроквы рэжуць вочы чымсьці гвалтоўным для ўвогуле акуратных Янкавін.

— Што сказалі б на гэта нашы бацькі i дзяды, каб падняліся з магіл?! — пахітаў галавою стары Нямкевіч, пазіраючы на стрэхі.

— Давялі да галечы дык давялі! — паўздыхаў i дзядзька Стась.

У валасной зборні, куды яны неўзабаве зайшлі, было ўжо шмат люду. Па-першае, даўнавата ўжо не склікалі вясковых сходак (апошні раз сыходзіліся тады, калі думалі гнаць у бежанцы), па-другое, усе хацелі пачуць, якія ж навіны прывёз пасланец мінскага павятовага камісара. Учора, як гаварылі, быў такі ж сход у Налібаках, куды прыехалі два «агітатары аж з Петраграда», «бальшавіке», яны падвучвалі «праганяць старых валасных старшынь i выбіраць новых», а таксама гаварылі, што «каб даць людзям зямлю, трэба яшчэ адна рэвалюцыя», але ix, «падбухторшчыкаў», ледзь не пабілі афіцэры, якія цяпер кватаруюць у Налібаках. Кажуць, «петраградскія бальшавіке» накіраваліся з Налібак на Пруды, а адтуль пададуцца да Івянца i Мінска. A ў Дзераўной, гаварылі, пазаўчора былі агітатары з Мінска, з нейкага «Савета», i «тэж узбунтавалі люд».

Калі ў валасную «залю», у зборню, а таксама i ў калідор пачалі шыцца не толькі янкавінцы, але i раскватараваныя па вуліцы салдаты з запаснога батальёна, задымілі так, што ўзнялася пад столь цэлая тытунёвая хмара, запацелі шыбы, дык Сяргеенка, перамовіўшыся з важным госцем, мусіў папрасіць усіх выйсці на двор, а стол, накрыты зяленым сукном, крэслы вынеслі i паставілі на прасторнай верандзе.

Запоўнілі людзі i валасны двор — сюды, бачачы сходнікаў, падыходзілі, запыняліся i вясковыя кабеты, дзеці.

Падышла, як убачыў Янка, i Кацярына Сяргеенка. Сустрэлася з ім позіркам i тут жа адвяла вочы.

За сталом спачатку пасталі, а пасля селі нервовы штабс-капітан Сухарукаў — камандзір батальёна, таўсматы салдат Пернікаў — старшыня салдацкага батальённага камітэта, поўны Сяргеенка, іхні старшына, госць — маладжавы панок у хромавых ботах i ў рудым паліто ды бабровай шапцы, а таксама агромністы, ва ўсім чорным айцец Феадор i нізкі, стаптаны i цяпер п'яны Лядзяш у зношаным афіцэрскім шынялі. Усе, апроч Пернікава, былі азызлыя, з пачырванелымі вачыма — учора позна, як казалі, балявалі ў Сяргеенкі.

— Господа! — вось падняўся i, як заўсёды, паруску загаварыў Сяргеенка, кашлянуў раз-другі. I далей: — Паколькі нас цяпер апякуе Мінскі павет, то сюды прыехаў яго пасланец — памочнік павятовага камісара пан Петракоў. Ён патлумачыць нам цяперашнюю сітуацыю ў Расіі, а таксама рэарганізуе нашу воласць. Давайце павітаем пана Петракова, a ў яго асобе — i новы ўрад!