Alfa Eridana [Альфа Эридана - pl]

Nad jeziorem świeciły gwiazdy. Starzec długo patrzył w niebo, potem powiedział do młodzieńca:

— Tu w górach gwiazdy robią dziwne wrażenie. Jak lampy w pustej sali. Ludzie ją opuścili, a lampy świecą…

Jego towarzysz był zbyt młody, aby poprzez te słowa odczuć nastrój starca. Odpowiedział:

— Te gwiazdy wskazują, że będzie pogoda. To znaczy, że zobaczymy jonolot. — Spojrzał z zatroskaniem w niebo i dodał: — Chociaż tutaj pogoda zmienia się co godzina.

Zapadło milczenie.

Starzec myślał o tym, że wszystko, co człowiek stworzył, w pewnym stopniu podobne jest do jego własnych losów. Miasta, maszyny, książki rodzą się i starzeją — czasem bardzo szybko, czasem wolno — przeżywają swój okres sławy i okres zapomnienia… „Nie, nie wszystko się starzeje — zaprzeczył sobie w myśli. — Idee przewodnie, sztuka… Tak, oczywiście, sztuka… muzyka…” Myśli jego, wędrując jakimiś, sobie tylko właściwymi drogami, zwróciły się ku muzyce. Przypomniała mu się symfonia Bohaterska Borodina, która rozbrzmiewała tu przed czterdziestu laty.

Był wówczas młody. I to lotnisko rakietowe — dziś już prawie zapomniane — też było młode. W górach Kaukazu, na przełęczy Buzdag ludzie wykuli w podłożu skalnym gigantyczną czaszę, napełnili ją wodą, wznieśli lekkiej konstrukcji budynki przyklejone do stromych zboczy. Stąd startowały ku gwiazdom jonowe rakiety, kierowane przez automaty. Wracały po wielu latach na to samo miejsce, na lotnisko Buzdag. Zresztą nie wszystkie wracały. Na siedemdziesiąt dwie rakiety wróciło pięćdziesiąt cztery. Pięćdziesiąta piąta — wysłana najwcześniej — powinna była wylądować dzisiejszego wieczoru. Odbyła daleką drogę do gwiazdy Van Maanena i teraz, po upływie czterdziestu lat wracała na Ziemię.

Młodzieniec (szedł obok staruszka, troszeczkę pozostając w tyle) znał te czasy tylko ze starej kroniki filmowej. Urodził się, gdy lotnisko rakietowe Buzdag zaczynało ulegać już zapomnieniu. Rakiety z silnikami jonowymi szybko wyszły z użycia, zastąpiły je statki termojądrowe. Potężne, o kolosalnej energii, z łatwością przezwyciężały opór atmosfery. Lotniska wysokogórskie były dla nich zbędne. I pole startowe w górach kaukaskich opustoszało. Od czasu do czasu tylko zjawiali się tu ludzie, aby witać powracające rakiety. Początkowo każdy powrót rakiety był wielkim wydarzeniem. Później stał się tylko symbolem historii. Nowe sposoby badania, rakiety termojądrowe, teleskopy dyfrakcyjne, analizatory grawitacyjne — dostarczały o wiele ważniejszych danych o Kosmosie niż jonoloty — beznadziejnie przestarzałe, niezgrabne i śmieszne w oczach ludzi XXI wieku.

Młodzieńca wysłano na spotkanie pięćdziesiątego piątego jonolotu. Na lotnisku Buzdag od trzech lat nie było ludzi. Młodzieniec doprowadził do porządku instalacje, sprawdził przyrządy i nudził się cały tydzień. W dzień robił wycieczki, wieczorami czytał książki. Czytanie go bawiło. Był przyzwyczajony do mikrofilmów i ciężkie, grube książki z pożółkłymi ze starości kartami robiły na nim wrażenie antycznych zabytków. To było ubiegłe stulecie — romantyczny, bohaterski, okrutny i wzruszająco naiwny wiek XX. I gdy pod wieczór przyleciał starzec, młodzieniec wcale się nie zdziwił. Starzec stanowił również cząstkę XX wieku. Budował pierwsze jonoloty, był twórcą analizy grawitacyjnej, jego imię nosił jeden z oceanów na Wenus i łańcuch górski na Merkurym. Młodzieniec znał życie starca z podręczników szkolnych. W każdym razie wydawało mu się, że je zna, gdyż w młodej pamięci mocno utkwiły daty i fakty.

Pamiętał datę urodzenia starca, bez zająknienia mógł wyliczyć jego podróże i odkrycia, znał wszystkie jego prace — od klasycznej „Teorii grawitacji” do najnowszych badań nad dynamiką gwiazd. Młodzieńcowi zdawało się, że człowiek ten jest tak samo twardy, spokojny i prosty jak skały, w których ongiś zbudował lotnisko. Ale młodzieniec się mylił.

Od gór ciągnął niezbyt silny, ale bardzo zimny wiatr. Nad jeziorem kłębiła się mgła. Woda w jeziorze była ogrzewana zbudowanym tu przed czterdziestu laty reaktorem jądrowym i nie zamarzała nawet podczas najtęższych mrozów. Opary wijąc się pełzały nad wodą, powoli, niechętnie wznosiły w górę, tworząc widmową, liliową w świetle lamp jarzeniowych mgiełkę. Czarna woda pluskała o betonowe obmurowanie, po którym szło dwóch ludzi.