Палеская элегія

Паленца на камінку дагарае, у хаце змяркаецца, баба Наста кажа дзядзьку:

   —  Падкладзі яшчэ... Вунь пад печчу дровы.

Вуголе на камінку слаба палае, дзядзька Сцяпан кладзе на вутолле паленца, зноў яловае, яно імгненна ўспыхвае агнём, трашчыць, і іскры зноў ляцяць на падлогу. А баба Наста паціху тэпае да дзвярэй, адчыняе іх, гукае ў цемру:

   —  Го-о, Восіп! Дзе-е ты? Хадзі ўжо у хату! Паямо. Хадзі ўжо!

Баба Наста пастаяла ў дзвярах: у сенцах і ў двары ціха — і адышла

ад дзвярэй, не зачыніла іх, у хату з двара дыхнула свежасцю. Дзядзька Сцяпан дастае з торбы і кладзе на стол хлеб, сала, маладзенькія гуркі, яшчэ нешта, кажа гаспадыні:

   —  Прыбірайце вячэру, цётка Наста.

   —  То і я ж пастаўлю на стол... Як вёз мяне сюды ўнук, дык панапіхалі ўсяго ў машыну... Ідзі, Сцяпан, знайдзі Восіпа.

А мне стала так шкада дзядзьку Восіпа. Наста ўсё з яго здзекуецца. Во сядзіць ён цяпер, мусіць, на лаўцы, пад дубам, апусціў галаву, заплюшчыў вочы — бо калі заплюшчыш вочы, то шмат што і далёка бачыш, я гэта ведаю па сабе... Дык во, сядзіць цяпер на лаўцы ў двары, пад дубам, дзядзька Восіп, родны брат маёй мамы, сын невядомага мне нейкага пана Канстанціна, нядаўні настаўнік, даўно ўдавец — і пра што ён там думае, што ўспамінае? А я ведаю: ні пра што не думае, нічога не ўспамінае, проста сядзіць, апусціўшы галаву, і адчувае сябе адзінока. Гэта я ведаю — бо нярэдка ўжо і сам адчуваў сябе адзінока, асабліва ў інтэрнаце і асабліва пасля ўрокаў, калі хлопцы збіраюцца ў калідоры, ці на вуліцы, ці ў туалеце, ці кураць і гавораць брыдкімі словамі, а я ненавіджу брыдкія словы, уцякаю ад іх, затуляю далонямі вушы, і з брыдкімі словамі яны білі мяне, калі праганялі з хаты, каб я не бачыў іх п’янымі, не чуў іх п’яных спеваў, каб не бачыў, як яны б'юцца — можа, яны гэтак шкадавалі мяне, аберагалі ад дурноцця ўсякага, ад брыдоцця? Мне так цяпер здаецца, таму мне так цяпер і шкада таты і мамы... Дзе яны і што з імі? Можа, гаруюць, сумуюць па мне? Можа, усё думаюць недзе, што я хворы які — бо нарадзіўся ноччу дваццаць шостага красавіка... А я ж здаровы расту, у мяне на руках вышэй локцяў ужо і мускулы пацвярдзелі, і ўжо я ў інтэрнаце гэтай вясной так даў рукой у сківіцу дзевяцікласніку Шурыку, што той паляцеў спінай на сцяну і пайшоў з калідора, ударыў за тое, што ён пры мне брыдкім словам абазваў маю аднакласніцу Алесю, калі яна ішла міма Шурыка і мяне, а я збоку і спадылба глядзеў ёй услед, бо з гэтай вясны хочацца глядзець мне ўслед Алесі, лавіць тое імгненне, калі яна кідае цераз плячо сваю залацістую касу...